{"id":55,"date":"2007-10-19T23:03:09","date_gmt":"2007-10-19T21:03:09","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=55"},"modified":"2007-10-19T23:03:09","modified_gmt":"2007-10-19T21:03:09","slug":"daleko-od-radia-erewan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2007\/10\/19\/daleko-od-radia-erewan\/","title":{"rendered":"Daleko od Radia Erewan"},"content":{"rendered":"

Mimo \u017ce pod poprzednim wpisem przeczyta\u0142am \u017cyczenia, by napisa\u0107 o „romantycznej klasyce”, jednak\u00a0podziel\u0119 si\u0119 z Wami czym\u015b, co mnie wczoraj zafrapowa\u0142o – w ko\u0144cu na tym polega blog. A wczoraj w Poznaniu, jeszcze w ramach festiwalu Nostalgia, by\u0142 dzie\u0144 Armenii – spotkanie z muzyk\u0105 Tigrana Mansuriana, pie\u015bniami ludowymi zebranymi przez Komitasa oraz wspania\u0142ymi muzykami – poza Mansurianem (\u015bpiew i fortepian) s\u0142ynna altowiolistka Kim Kashkashian (Ormianka z pochodzenia, ale z urodzenia Amerykanka) i znakomita perkusistka tak\u017ce ze Stan\u00f3w, Robyn Schulkovsky. Wszyscy razem dali koncert z repertuarem, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi na tej p\u0142ycie<\/a>.<\/p>\n

Mansurian prze\u017cy\u0142 podobn\u0105 drog\u0119 jak wielu jego koleg\u00f3w z dawnego ZSRR. Fascynowa\u0142 si\u0119 w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych zakazan\u0105 awangard\u0105, tworzy\u0142 muzyk\u0119 filmow\u0105, w ko\u0144cu zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do swoich ojczystych tradycji, a zw\u0142aszcza do zapis\u00f3w dokonanych przez Komitasa<\/a>\u00a0(w notce podanej pod linkiem jest pomy\u0142ka w nazwie przedmie\u015bcia Pary\u017ca, gdzie znajdowa\u0142o si\u0119 sanatorium, w kt\u00f3rym przebywa\u0142; nazywa\u0142o si\u0119 Villejuif). – Dzie\u0142o Komitasa – m\u00f3wi\u0142 na spotkaniu z publiczno\u015bci\u0105 – to obraz Armenii idealnej. Wszyscy Ormianie, i w kraju, i za granic\u0105, \u015bpiewaj\u0105 te pie\u015bni. A wi\u0119kszo\u015b\u0107 Ormian \u017cyje poza Armeni\u0105.<\/p>\n

P\u0119kni\u0119ciem w historii Ormian by\u0142a rze\u017a<\/a> dokonana na tej spo\u0142eczno\u015bci na pocz\u0105tku\u00a0XX wieku przez Turk\u00f3w, kt\u00f3rzy do dzi\u015b nie chc\u0105 si\u0119 do niej przyzna\u0107. Ze strony matki Mansuriana, kt\u00f3ra pochodzi\u0142a z Armenii zachodniej (dzi\u015b w Turcji),\u00a0ocala\u0142a tylko ona i jej brat. Tigran urodzi\u0142 si\u0119 w Bejrucie, do Erewania przyjecha\u0142 jako dziecko i do dzi\u015b tam mieszka.<\/p>\n

Inaczej Kim Kashkashian. Jej rodzina te\u017c pad\u0142a ofiar\u0105 ludob\u00f3jstwa. Jej ojciec by\u0142 jedynym ch\u0142opcem, kt\u00f3ry ocala\u0142 z ca\u0142ej wsi. Kim nie ma dzi\u015b \u017cadnej rodziny w Armenii. Nie do\u015b\u0107 na tym, to cho\u0107 ich rodzina mieszka\u0142a w ormia\u0144skiej enklawie w Bostonie, a takie enklawy, blisko zwi\u0105zane ze sob\u0105, trzymaj\u0105 si\u0119 do dzi\u015b, jej rodzice zapragn\u0119li by\u0107 dobrymi Amerykanami, wi\u0119c nie nauczyli ani jej, ani jej brata, j\u0119zyka ormia\u0144skiego. – Dlatego, cho\u0107 z serca jestem Ormiank\u0105, to\u00a0kiedy przyje\u017cd\u017cam do Armenii, czuj\u0119 si\u0119 jak obcokrajowiec.<\/p>\n

Mansurian twierdzi, \u017ce wobec skomplikowanego losu nale\u017cy by\u0107 pokornym. Bo historia to najwi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 ormia\u0144skiej rzeczywisto\u015bci. Wci\u0105\u017c w niej \u017cyj\u0105. – Trudno \u017cy\u0107 wiedz\u0105c, \u017ce Ararat jest za granic\u0105 – m\u00f3wi.<\/p>\n

Kim opowiada\u0142a, jak odwiedzi\u0142a Mansuriana w Armenii po raz pierwszy. By\u0142a zima, mr\u00f3z, bez pr\u0105du i ogrzewania. \u017by\u0142o si\u0119 w kuchni, bo tam by\u0142o najcieplej. Kim poprosi\u0142a, \u017ceby Tigran zagra\u0142 jej pie\u015bni Komitasa, a on j\u0105 uprzedzi\u0142, \u017ce w pokoju z fortepianem da si\u0119 wytrzyma\u0107 nie wi\u0119cej ni\u017c p\u00f3\u0142 godziny. Kiedy zagra\u0142 i za\u015bpiewa\u0142, Kim pomy\u015bla\u0142a: Manfred (Eicher, szef ECM) musi to us\u0142ysze\u0107! D\u0142ugo trwa\u0142o, zanim zrealizowali projekt, ale w ko\u0144cu si\u0119 uda\u0142o. Wcze\u015bniej Kim gra\u0142a utwory Mansuriana i jego opracowania Komitasa z Robyn, z kt\u00f3r\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y ju\u017c wcze\u015bniej, obie p\u0142aka\u0142y.<\/p>\n

Ta muzyka rzeczywi\u015bcie i mnie wzruszy\u0142a, a szczeg\u00f3lne wra\u017cenie zrobi\u0142 na mnie\u00a0\u015bpiew Tigrana. On po prostu\u00a0cicho zawodzi\u0142 jak zwyk\u0142y folkowy dziadek, akompaniuj\u0105c sobie na fortepianie – od czasu do czasu Kim gra\u0142a z nim melodi\u0119. Sam sobie z tego swojego \u015bpiewu \u017cartuje, opowiadaj\u0105c anegdot\u0119 o Brahmsie, kt\u00f3rego kiedy\u015b odwiedzi\u0142 przyjaciel i by\u0142 zdumiony, bo zza drzwi dobieg\u0142 go nie tylko d\u017awi\u0119k fortepianu, ale i wycie psa, a przecie\u017c wiedzia\u0142, \u017ce Brahms psa nie ma. Drzwi otwarte, wchodzi – i widzi: Brahms gra i\u00a0\u015bpiewa sobie melodi\u0119, prawie \u0142kaj\u0105c. – I ja te\u017c \u015bpiewam jak ten pies, kt\u00f3rego nie by\u0142o\u00a0– \u015bmieje si\u0119 Mansurian. Czy rzeczywi\u015bcie, mo\u017cna pos\u0142ucha\u0107 pod powy\u017cszym linkiem do p\u0142yty \ud83d\ude00<\/p>\n

PS. Jutro rano jad\u0119 do Wroc\u0142awia obejrze\u0107 now\u0105 superprodukcj\u0119 w Hali Ludowej – „Borysa Godunowa”. Wracam na wybory, a\u00a0po\u00a0spe\u0142nieniu obywatelskiego obowi\u0105zku id\u0119 na zorganizowany przez ambasad\u0119 niemieck\u0105 z okazji Dnia Jedno\u015bci Niemiec wyst\u0119p 12 wiolonczelist\u00f3w Filharmonii Berli\u0144skiej. Mo\u017ce by\u0107 zabawnie…\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mimo \u017ce pod poprzednim wpisem przeczyta\u0142am \u017cyczenia, by napisa\u0107 o „romantycznej klasyce”, jednak\u00a0podziel\u0119 si\u0119 z Wami czym\u015b, co mnie wczoraj zafrapowa\u0142o – w ko\u0144cu na tym polega blog. A wczoraj w Poznaniu, jeszcze w ramach festiwalu Nostalgia, by\u0142 dzie\u0144 Armenii – spotkanie z muzyk\u0105 Tigrana Mansuriana, pie\u015bniami ludowymi zebranymi przez Komitasa oraz wspania\u0142ymi muzykami – […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}