Dwa wieczorne koncerty w pi\u0105tek w Studiu im. Lutos\u0142awskiego i w sobot\u0119 w Filharmonii Narodowej – znacz\u0105ce. Par\u0119 odkry\u0107 sprzed lat i par\u0119 ostatnich.<\/p>\n
Najwa\u017cniejsze i najwy\u017cszej jako\u015bci, by\u0107 mo\u017ce najwa\u017cniejsza rzecz na ca\u0142ym festiwalu – to ostatnia kompozycja Mauricia Kagla, zmar\u0142ego niemal dok\u0142adnie dwa lata temu<\/a> (pisa\u0142am o nim te\u017c m.in. tu<\/a> i tu<\/a>), pt.\u00a0In der Matratzengruft<\/em> (czyli: w krypcie z materacem). Kompozycja \u015bwiadcz\u0105ca o tym, \u017ce ten niepowtarzalny artysta do ko\u0144ca pozosta\u0142 sob\u0105. Umieraj\u0105cy na raka kompozytor pisze muzyk\u0119 do tekst\u00f3w umieraj\u0105cego poety, czyli Heinego, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 kilka ostatnich lat \u017cycia w ci\u0119\u017ckiej chorobie – czy mo\u017ce by\u0107 sytuacja bardziej patetyczna? Fig\u0119. Ani Heine nie jest patetyczny, ani Kagel – \u0142\u0105czy ich nie tylko poetycko\u015b\u0107, ale i sarkazm, ironia, dystans. Tak, trzeba tu ukaza\u0107 b\u00f3l, trzeba nawet czasem ten patos zamarkowa\u0107, ale przecie\u017c prawda jest taka, \u017ce w cierpieniu nie ma patosu, chyba tylko dla tego, kto patrzy na nie jak na sytuacj\u0119 mityczn\u0105. Tak patrze\u0107 mo\u017ce ka\u017cdy, p\u00f3ki sam nie dowie si\u0119, czym jest cierpienie naprawd\u0119. A cierpienie przewlek\u0142e, kt\u00f3re si\u0119 zwi\u0119ksza i zmniejsza, prowokuje poet\u0119 do szczeg\u00f3lnego obrazowania („Mo\u017ce umar\u0142em dawno ju\u017c\/A tylko s\u0105 upiory – \/Fantazje, co w t\u0119 noc w m\u00f3j m\u00f3zg\/Przenios\u0142y si\u0119 z tej nory.\/Widmami sobie mog\u0105 by\u0107\/Te u\u017cyteczne krety – \/Przewa\u017cnie zawsze ch\u0119tnie chc\u0105\/Do czaszki wej\u015b\u0107 poety”. Albo: „Brz\u0119czy nad \u0142\u00f3\u017ckiem mym czarna mucha,\/Siada na nosie, wchodzi do ucha,\/Po jednej, kilka, czasem po parze,\/Ludzkie niekt\u00f3re z nich maj\u0105 twarze\/I tr\u0105b\u0119 s\u0142onia wida\u0107 te\u017c na niej,\/Jak b\u00f3g Ganesa mia\u0142 w Hindustanie”). Utw\u00f3r jest przeznaczony na g\u0142os tenorowy (\u015bwietny Markus Brutscher) i zesp\u00f3\u0142 (znakomity musikFabrik, kt\u00f3ry wielokrotnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Kaglem). Przyznam si\u0119, \u017ce potem d\u0142ugo nie chcia\u0142o mi si\u0119 niczego s\u0142ucha\u0107.<\/p>\n Wcze\u015bniej jeszcze by\u0142a Hierophanie<\/em> Claude’a Viviera, kanadyjskiego kompozytora o nieprawdopodobnym \u017cyciorysie (kt\u00f3ry zaczyna si\u0119 od porzucenia przez rodzic\u00f3w i\u00a0adopcji, a ko\u0144czy brutalnym morderstwem w wieku zaledwie 34 lat, bodaj przez przygodnego kochanka; w \u015brodku s\u0105 studia kompozycji i podr\u00f3\u017ce po \u015bwiecie, m.in. do Azji) i wielkim zapoznanym talencie. To by\u0142 utw\u00f3r m\u0142odzie\u0144czy, id\u0105cy w stron\u0119 mistycyzmu, ale jakby balansuj\u0105cy jeszcze na granicy czystej zabawy muzycznym teatrem – muzycy chodz\u0105 po sali, graj\u0105 z r\u00f3\u017cnych miejsc, wymieniaj\u0105 si\u0119 instrumentami, bawi\u0105 si\u0119 muzycznymi zabawkami, rytualizuj\u0105c swoje zachowania. Ciekawy eksperyment jak na pocz\u0105tek lat 70., ale w dalszej cz\u0119\u015bci koncertu, przynajmniej w moich oczach, Kagel ca\u0142kowicie go przy\u0107mi\u0142.<\/p>\n