{"id":5554,"date":"2016-02-22T00:05:17","date_gmt":"2016-02-21T23:05:17","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=5554"},"modified":"2016-02-24T09:53:24","modified_gmt":"2016-02-24T08:53:24","slug":"welkom-thuis-jheronimus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2016\/02\/22\/welkom-thuis-jheronimus\/","title":{"rendered":"Welkom thuis, Jheronimus!"},"content":{"rendered":"

„Witaj w domu, Hieronimie!” – takie napisy s\u0105 w tym roku wszechobecne w\u00a0\u201as-Hertogenbosch<\/span> (a w\u0142a\u015bciwie, jak wszyscy m\u00f3wi\u0105, Den Bosch). Ca\u0142e miasto obchodzi 500-lecie jego \u015bmierci, a do miejscowego Muzeum P\u00f3\u0142nocnobrabanckiego zjecha\u0142y jego prace nie tylko z Europy, ale i z USA.<\/p>\n

<\/p>\n

Jak jest na tej wystawie? T\u0142oczno. Trzeba by\u0107 przygotowanym do stania w kolejce do ka\u017cdego obrazu – no, mo\u017ce troch\u0119 mniejszej do eksponat\u00f3w kontekstowych, jako to r\u00f3\u017cne druki z epoki, obrazy z warsztatu Boscha lub jego na\u015bladowc\u00f3w. Przy ka\u017cdym autentycznym obrazie – zbity t\u0142um. A mamy tu tak\u017ce, jak wspomnia\u0142am, rzeczy w Europie nie ogl\u0105dane od dawna, jak Pok\u0142on Trzech Kr\u00f3li<\/em><\/a> z nowojorskiego Metropolitan Museum, mniej znana wersja Kuszenia \u015bw. Antoniego<\/em><\/a> z Kansas City, niesamowita \u015amier\u0107 sk\u0105pca<\/a><\/em> z National Gallery of Art w Waszyngtonie czy te\u017c cz\u0119\u015b\u0107 dolna<\/a> Statku szale\u0144c\u00f3w<\/em>, kt\u00f3ra jako osobny obraz przechowywana jest w New Haven (galeria uniwersytetu Yale), podczas gdy g\u0142\u00f3wna jego cz\u0119\u015b\u0107<\/a> nale\u017cy do kolekcji Luwru, a na tej wystawie spotka\u0142y si\u0119 zestawione. (Przypomnia\u0142o mi si\u0119 w tym momencie – toutes proportions gardees<\/em> – jak na wystawie w krakowskiej Jagiellonce w ramach I Wielkanocnego Festiwalu Beethovenowskiego po latach spotka\u0142y si\u0119 r\u0119kopisy I, II i IV cz\u0119\u015bci VIII Symfonii<\/em> Beethovena, kt\u00f3re przyjecha\u0142y na t\u0119 okazj\u0119 z Berlina, i III cz\u0119\u015bci, czyli Menueta<\/em>, kt\u00f3ry spoczywa w Jagiellonce w ramach „pruskiego skarbu”).<\/p>\n

Co jest tam jeszcze? Z Prado nie przyjecha\u0142 najpopularniejszy Ogr\u00f3d rozkoszy ziemskich<\/em> (zamiast tego jest par\u0119 na\u015bladownictw i nawi\u0105za\u0144), ale jest inny s\u0142ynny tryptyk – W\u00f3z z sianem<\/a><\/em>, a tak\u017ce przedziwne Leczenie g\u0142upoty<\/em><\/a> oraz inna jeszcze wersja Kuszenia \u015bw. Antoniego<\/a><\/em> (nie ta najbardziej znana, kt\u00f3ra jest w Lizbonie). Z Rotterdamu jest W\u0119drowiec<\/a><\/em> i \u015awi\u0119ty Krzysztof<\/a>,<\/em> a z Kunsthistoriches Museum w Wiedniu – to przedziwne Dzieci\u0105tko Jezus<\/em><\/a>. Jest par\u0119 wspania\u0142ych rzeczy z Wenecji: tryptyki \u015awi\u0119ta Wilgefortis<\/a><\/em> i Pustelnicy<\/em><\/a>, a tak\u017ce cykl czterech obraz\u00f3w ilustruj\u0105cych drog\u0119 ku niebu i piek\u0142u. Z przyjemno\u015bci\u0105 jak ze starymi znajomymi spotka\u0142am si\u0119 z jednym z moich ulubionych<\/a> obraz\u00f3w z berli\u0144skiej Gem\u00e4ldegalerie oraz z innym<\/a>, z monachijskiej Alte Pinakothek, kt\u00f3ry tak\u017ce bardzo lubi\u0119, cho\u0107 zdaje si\u0119 jego autorstwo nie jest pewne. Ale jest nietypowy. <\/span>Zwie\u0144czeniem jest S\u0105d Ostateczny<\/a><\/em>, na co dzie\u0144 w Groeningemuseum w Brugii. I jeszcze nie wszystkie wymieni\u0142am.<\/p>\n

Nie \u015bni\u0142y mi si\u0119 co prawda potem boschowskie potwory, ale s\u0105 wszechobecne. Podziwia\u0107 mo\u017cna jego nieprawdopodobn\u0105 inwencj\u0119, jak r\u00f3wnie\u017c niesamowity kunszt czysto malarski – jest wyj\u0105tkowa okazja, by podej\u015b\u0107 bardzo blisko i ogl\u0105da\u0107 detale (wszystkie obrazy s\u0105 za szybami). Je\u015bli na obrazie nie wszystko si\u0119 dojrza\u0142o, mo\u017cna spojrze\u0107 na liczne filmiki pokazuj\u0105ce zbli\u017cenia detali i wypatrzy\u0107 to, czego nie zauwa\u017cyli\u015bmy sami na obrazie.<\/p>\n

Pouczaj\u0105cy bardzo jest te\u017c dzia\u0142 ukazuj\u0105cy Boscha jako rysownika – mo\u017cna obejrze\u0107 bardzo wiele jego szkic\u00f3w, niestety czasem wyp\u0142owia\u0142ych i ma\u0142o widocznych, ale pokazuj\u0105cych skromny zacz\u0105tek tego, co b\u0119dzie sugestywnym obrazem o intensywnych barwach, skr\u00f3towy zapis szalonych pomys\u0142\u00f3w malarza. I tu tak\u017ce jest filmik, kt\u00f3ry por\u00f3wnuje r\u00f3\u017cne szkice albo ukazuje, jak szkic zmienia\u0142 si\u0119 w obraz.<\/p>\n

Sp\u0119dzi\u0142am na wystawie ponad dwie godziny i troch\u0119 mi po niej hucza\u0142o w g\u0142owie i nogi odpada\u0142y, cho\u0107 tu i \u00f3wdzie mo\u017cna przysi\u0105\u015b\u0107, ale jak ju\u017c cz\u0142owieka wci\u0105ga\u0142o… A na zewn\u0105trz niestety plucha, wi\u0119c \u0142a\u017cenie po uroczym zreszt\u0105 miasteczku do\u015b\u0107 ograniczone, ale te\u017c da\u0142o si\u0119 zobaczy\u0107, jak bardzo rodzinne miasto Boscha cieszy si\u0119 z jubileuszu swojego najwybitniejszego syna. Potworki z jego obraz\u00f3w s\u0105 na wystawach sklepowych, markizach, proporcach na latarniach – wsz\u0119dzie. Tutaj<\/a> troch\u0119 zdj\u0119\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Witaj w domu, Hieronimie!” – takie napisy s\u0105 w tym roku wszechobecne w\u00a0\u201as-Hertogenbosch (a w\u0142a\u015bciwie, jak wszyscy m\u00f3wi\u0105, Den Bosch). Ca\u0142e miasto obchodzi 500-lecie jego \u015bmierci, a do miejscowego Muzeum P\u00f3\u0142nocnobrabanckiego zjecha\u0142y jego prace nie tylko z Europy, ale i z USA.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5554"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5554"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5554\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5564,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5554\/revisions\/5564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5554"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5554"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5554"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}