Par\u0119 problem\u00f3w nagminnych w nauczaniu muzyki w Polsce. Nie tylko w Polsce zreszt\u0105, ale tu jest to niestety powszechne. Potwierdzi\u0142y mi si\u0119 one przy obserwacji naszych uczestnik\u00f3w w Konkursie Chopinowskim w rozmowach z paroma do\u015bwiadczonymi pedagogami, g\u0142\u00f3wnie niestety pracuj\u0105cymi za granic\u0105.<\/p>\n
1. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych muzyk\u00f3w jest niestety potwornie sztywna. Plecy, szyja, ty\u0142 g\u0142owy – jeden k\u0142\u0105b napi\u0119cia. Czy z takim k\u0142\u0119bem mo\u017cna pracowa\u0107 nad czymkolwiek – nad jako\u015bci\u0105 d\u017awi\u0119ku, nad interpretacj\u0105 muzyczn\u0105? Mo\u017cna, ale to nadludzki wysi\u0142ek i cz\u0119sto nieskuteczny – bo zwykle g\u0142\u00f3wnie ten wysi\u0142ek wida\u0107, a to muzyce nie pomaga. Powiedzmy bardziej poetycko: czy maj\u0105c sztywny kark mo\u017cna rozwin\u0105\u0107 skrzyd\u0142a? S\u0105dz\u0119, \u017ce w\u0105tpi\u0119…<\/p>\n
2. W jakim\u015b sensie wynika te\u017c z poprzedniego. Niepami\u0119\u0107 o tym, \u017ce KA\u017bDY d\u017awi\u0119k jest wa\u017cny. Bo muzyka JEST konstrukcj\u0105 – tak! – na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 poszczeg\u00f3lne cegie\u0142ki. (No, chyba \u017ce m\u00f3wimy o totalnym aleatoryzmie a la John Cage…) W\u015br\u00f3d polskich pianist\u00f3w na palcach jednej r\u0119ki mo\u017cna policzy\u0107 tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 prawdziwy szacunek dla ka\u017cdej nuty, dba\u0142o\u015b\u0107 o jej kszta\u0142t i barw\u0119. S\u0105 to: Krystian Zimerman, Janusz Olejniczak (kiedy jest w formie), Piotr Anderszewski, no i – tak, niestety, kochani – Rafa\u0142 Blechacz. Mo\u017cna innych cech jego pianistyki nie lubi\u0107, ja te\u017c nie wszystkie lubi\u0119, ale przecie\u017c z jakiego\u015b powodu sama Martha Argerich w wywiadzie dla gazetki konkursowej<\/a> nazwa\u0142a go\u00a0muzykiem uczciwym i wra\u017cliwym\u00a0– je\u015bli mi nie wierzycie, to\u00a0mo\u017ce uwierzycie Marcie?<\/p>\n 3. Wynika te\u017c z poprzedniego. Ka\u017cda cegie\u0142ka sk\u0142ada si\u0119 na konstrukcj\u0119, a t\u0119 konstrukcj\u0119 trzeba zrozumie\u0107. Trzeba wiedzie\u0107, co w utworze jest elementem no\u015bnym, co wsp\u00f3\u0142no\u015bnym, co ornamentem – ale w muzyce, inaczej ni\u017c w architekturze, ornamenty r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 ogromn\u0105 wag\u0119. I nie m\u00f3wi\u0119 tu o zimnej i suchej analizie muzykologicznej utworu, \u017ce tu mamy drugi temat, tu \u0142\u0105cznik, tu przetworzenie, a tu fugato – owszem, taka analiza te\u017c jest bardzo przydatna, ale powinno si\u0119 doj\u015b\u0107 do takiego stopnia, \u017ceby rzecz wyczuwa\u0107 intuicyjnie, nie my\u015ble\u0107 o tym, ale czu\u0107. I nie mam na my\u015bli „dopieszczania gry w programie tworz\u0105cym pliki MIDI”, jak pisze sanctus-go\u015bcinnie<\/strong> (o takiej bredni s\u0142ysz\u0119 pierwszy raz w \u017cyciu, ale w naszym nauczaniu niestety wszystko, co najgorsze, jest mo\u017cliwe), tylko po prostu \u015bwiadomo\u015b\u0107 formy. Wiedza, o czym si\u0119 gra! Wiedza nie w sensie wykucia, ale pod\u015bwiadoma wr\u0119cz. Masz absolutny s\u0142uch i wiesz, jaki d\u017awi\u0119k brzmi. Masz absolutne wyczucie formy i wiesz, jak roz\u0142o\u017cy\u0107 proporcje. I tak, mo\u017cna wtedy modyfikowa\u0107 interpretacje, nawet za ka\u017cdym razem, w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce to si\u0119 czuje. \u017be si\u0119 pewne podstawowe rzeczy wie.<\/p>\n S\u0142uchaj\u0105c naszych kandydat\u00f3w na koncertach przedkonkursowych nie by\u0142am pewna, czy oni wiedz\u0105, co i o czym graj\u0105. W ka\u017cdym razie brzmia\u0142o to tak, jakby nie wiedzieli. Mo\u017cna te\u017c oczywi\u015bcie sk\u0142ada\u0107 to na karb nie\u0142atwych okoliczno\u015bci, ale czy kto\u015b m\u00f3wi\u0142, \u017ce b\u0119dzie \u0142atwo? Powtarzam raz jeszcze: te problemy maj\u0105 nie tylko polscy muzycy. Ale w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w jest to niemal powszechne. Bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych pedagog\u00f3w ucz\u0105c (nie dotyczy to prof. Popowej-Zydro\u0144, ale ona nale\u017cy do wyj\u0105tk\u00f3w) pragnie ze swoich student\u00f3w stworzy\u0107 swoje w\u0142asne gorsze kopie (gorsze, \u017ceby nie stanowili konkurencji) i dlatego m\u00f3wi\u0105 im, JAK maj\u0105 gra\u0107, a nie CO maj\u0105 gra\u0107. Tymczasem, \u017ceby wiedzie\u0107, JAK, trzeba najpierw wiedzie\u0107, CO. Prawda?<\/p>\n Tyle m\u0105drzenia si\u0119 na dzisiejszy poranek\u00a0\ud83d\ude42<\/p>\n