{"id":591,"date":"2010-12-16T01:50:01","date_gmt":"2010-12-16T00:50:01","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=591"},"modified":"2010-12-16T01:56:03","modified_gmt":"2010-12-16T00:56:03","slug":"dlaczego-konkurs","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2010\/12\/16\/dlaczego-konkurs\/","title":{"rendered":"Dlaczego konkurs"},"content":{"rendered":"

Tak zatytu\u0142owa\u0142a sw\u00f3j film p. Katarzyna Jezior, autorka dokumentu o Wandzie Wi\u0142komirskiej Ja wam to zagram<\/a><\/em>, kt\u00f3ry pokazywany by\u0142 w TVP Kultura na 80. urodziny artystki. Filmu Dlaczego konkurs<\/em> TVP, jak na razie, nie poka\u017ce – pani re\u017cyser zg\u0142asza\u0142a go do Jedynki i tam jej powiedziano, \u017ce to film „radiowy”, „nu\u017c\u0105cy”, wi\u0119c\u00a0go nie chc\u0105. Do TVP Kultura si\u0119 nie zg\u0142osi\u0142a, ale chcia\u0142abym, \u017ceby si\u0119 do tego pomys\u0142u przekona\u0142a – tam na pewno by go ch\u0119tnie pokazali. A poza tym ten kto\u015b z telewizora, kto takie zdanie wypowiedzia\u0142, jest jaki\u015b g\u0142upi. Film jest pasjonuj\u0105cy. Owszem, sk\u0142ada si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z wypowiedzi, „gadaj\u0105cych g\u0142\u00f3w”, ale tak wa\u017cnych os\u00f3b, m\u00f3wi\u0105cych tak wa\u017cne rzeczy i w tak \u015bwietnym monta\u017cu, \u017ce oderwa\u0107 si\u0119 nie mo\u017cna. My\u015bl\u0119, \u017ce film zainteresowa\u0142by wszystkich, kt\u00f3rzy z takim zapa\u0142em dyskutowali – i wci\u0105\u017c dyskutuj\u0105 w sieci – o ostatnim Konkursie Chopinowskim. W wersji, jak\u0105 nam pokazano (telewizyjna – 77 min.; jest jeszcze kinowa, p\u00f3\u0142torej godziny), na temat tegorocznego konkursu nie ma nic, ale jest o poprzednich i w og\u00f3le o idei konkurs\u00f3w.<\/p>\n

Du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o przypadku Pogorelicha; wypowiada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c on sam. Ciekawy podzia\u0142 by\u0142 w jury – nie spodziewa\u0142abym si\u0119, \u017ce za nim byli nie tylko Martha, ale np.\u00a0Grychto\u0142\u00f3wna czy Kord, kt\u00f3ry wtedy nie pu\u015bci\u0142 farby. Pogo oczywi\u015bcie wykazuje nies\u0142ychan\u0105 pych\u0119 i wtedy, i dzi\u015b: na konkursie wypowiada\u0142 si\u0119, \u017ce przyjecha\u0142 nie po to, \u017ceby wygra\u0107, ale \u017ceby otworzy\u0107 nowy rozdzia\u0142 w wykonywaniu muzyki Chopina. Gdy go spytano, czy tu wr\u00f3ci, powiedzia\u0142, \u017ce tak, aby „broni\u0107 Chopina”. Jak wiadomo, tej ch\u0119ci obrony nie wystarczy\u0142o na kolejne 30 lat. Ma inne zdanie ni\u017c absolutnie wszyscy, kt\u00f3rzy si\u0119 o nim wypowiadaj\u0105: \u017ce bez skandalu i tak by osi\u0105gn\u0105\u0142 to samo, tylko w mniejszym stresie. A poza tym konfabuluje na ca\u0142ego: zn\u00f3w powtarza, \u017ce\u00a0„wyeliminowali mnie radzieccy jurorzy z KGB”, \u017ce pilnowa\u0142o go o\u015bmiu milicjant\u00f3w, \u017ce Marcie postawili ultimatum, \u017ceby wyjecha\u0142a z Warszawy, je\u015bli opu\u015bci jury, i ona wylecia\u0142a o 5 rano (wszystko bujda na resorach). I dodatkowy wymys\u0142: powiedzia\u0142, \u017ce zaproszono go do jury tegorocznego konkursu, ale on zgodzi\u0142by si\u0119 tylko, gdyby powiedziano oficjalnie, co\u00a0naprawd\u0119 si\u0119 w 1980 r. sta\u0142o – „a nie powiedz\u0105, bo to wci\u0105\u017c ci sami ludzie, maj\u0105 nawet te same numery telefon\u00f3w”. C\u00f3\u017c, obraz ostrej paranoi, ale mia\u0142 malutk\u0105 przes\u0142ank\u0119. Leszczy\u0144ski po projekcji wyzna\u0142, \u017ce rozmawia\u0142 z nim kiedy\u015b i czysto hipotetycznie spyta\u0142: „a co by by\u0142o, gdyby ci\u0119 zaproszono do jury?”. I ten zrozumia\u0142, \u017ce to by\u0142o prawdziwe zaproszenie…<\/p>\n

Co do juror\u00f3w z KGB, to bardzo interesuj\u0105ce,\u00a0\u017ce uczestnicy wszystkich konkurs\u00f3w za czas\u00f3w PRL, je\u015bli byli odrzucani, to ich zdaniem z powod\u00f3w politycznych. M\u00f3wi\u0105 tak w filmie Janina Fialkowska i Jeffrey Swann (1980), twierdz\u0105c, \u017ce by\u0142a pula dla Amerykan\u00f3w, do kt\u00f3rej oni si\u0119 nie zmie\u015bcili. Fialkowska, kt\u00f3r\u0105 odwalono po I etapie (by\u0142a niez\u0142a, pami\u0119tam), opowiada, \u017ce \u00f3wczesna jurorka Eliane Richepin pokaza\u0142a jej po konkursie punktacj\u0119, z kt\u00f3rej wynika\u0142o, \u017ce zachodni jurorzy punktowali j\u0105 wysoko, a wschodni – przeciwnie; z Guidem Agostim zaprzyja\u017ani\u0142a si\u0119 i odwiedza\u0142a go w Rzymie. Tyle \u017ce Swann z kolei opowiada, \u017ce Agosti da\u0142 mu za mazurki 0 punkt\u00f3w, a Niko\u0142ajewa – 25… Taki Paul Badura-Skoda, kt\u00f3ry sam by\u0142 p\u00f3\u017aniej niejednokrotnie jurorem, r\u00f3wnie\u017c twierdzi, \u017ce odpad\u0142 po I etapie z przyczyn politycznych. Po filmie Grzegorz Michalski skomentowa\u0142: „To fascynuj\u0105ce: wychodzi na to, \u017ce jak kto\u015b wygrywa\u0142, to z przyczyn artystycznych, a jak przegrywa\u0142, to z politycznych”. Jednak p. Halina Wodiczko, kt\u00f3ra pracowa\u0142a kiedy\u015b w sekretariacie konkursu, opowiada, \u017ce pod presj\u0105 polityczn\u0105 by\u0142y na pewno ekipy z ZSRR, kt\u00f3rym nie wolno\u00a0by\u0142o kontaktowa\u0107 si\u0119 z kolegami z Zachodu, a pilnowali ich „opiekunowie”.<\/p>\n

Niesamowite historie opowiada w filmie rosyjska ekipa z 1975 r. Jak pami\u0119tamy, zwyci\u0119\u017cy\u0142 wtedy Zimerman, II miejsce otrzyma\u0142a Dina Joffe, III Tatiana Fiedkina, IV – Pawe\u0142 Gili\u0142ow. (Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce ca\u0142a ta tr\u00f3jka\u00a0dzi\u015b mieszka w Niemczech.) Z wypowiedzi Joffe i Gili\u0142owa wychodzi\u0142o na to, \u017ce najwi\u0119kszym problemem by\u0142o, by upchn\u0105\u0107 jak najwy\u017cej Fiedkin\u0119, uczennic\u0119 Jewgienija Malinina, przewodnicz\u0105cego jury. Wypowiada si\u0119 te\u017c sama Fiedkina, kt\u00f3ra twierdzi, \u017ce werdykt by\u0142 s\u0142uszny i \u017ce uwa\u017ca go za wielki sw\u00f3j sukces, dodaj\u0105c, \u017ce Malinin zawsze j\u0105 kocha\u0142 (nie pada w filmie, \u017ce wysz\u0142a potem za niego za m\u0105\u017c). Joffe opowiada przykr\u0105 histori\u0119, jak Malinin wpad\u0142 do niej do garderoby po wykonaniu koncertu i nakrzycza\u0142 na ni\u0105, \u017ce \u017ale zagra\u0142a i \u017ce przez ni\u0105 ZSRR straci\u0142 szans\u0119 na wygrany konkurs. (Gili\u0142ow w tym momencie m\u00f3wi jeszcze jedn\u0105 nie\u0142adn\u0105 rzecz: chodzi\u0142o te\u017c o to, \u017ceby wygra\u0142 Zimerman.) Opowiada, \u017ce przez lata nie wypuszczano jej z ZSRR (a tymczasem Zimerman robi\u0142 \u015bwiatow\u0105 karier\u0119). Podobna rzecz spotka\u0142a Bell\u0119 Dawidowicz, a Regina Smendzianka czyni wstrz\u0105saj\u0105ce wyznanie, \u017ce po XI nagrodzie na konkursie przez 8 lat nie zapraszano jej na \u017cadne koncerty i przymiera\u0142a z g\u0142odu.<\/p>\n

Osobny, pasjonuj\u0105cy w\u0105tek dotyczy samej istoty konkurs\u00f3w. Fou Ts’ong przytacza zdanie Bart\u00f3ka, \u017ce konkursy s\u0105 dla koni, nie dla muzyk\u00f3w. Ashkenazy dodaje, \u017ce przecie\u017c w muzyce nie chodzi o to, \u017ce kto\u015b jest lepszy od kogo\u015b. Ale og\u00f3lnie najwi\u0119cej z\u0142ego m\u00f3wi\u0105 o jurorach, cho\u0107 sami czasem nimi bywaj\u0105. Swann\u00a0jako juror na konkursie w Bolzano spotka\u0142 ludzi, kt\u00f3rzy prosto stamt\u0105d jechali do Leeds, potem do Warszawy, a potem do Fort Worth na Van Cliburna. Zacharias zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce jego II nagroda na Van Cliburnie wynik\u0142a i st\u0105d, \u017ce w jury by\u0142 jego profesor. Nawet prof. Jasi\u0144ski m\u00f3wi, \u017ce „czasem mimo woli ulega si\u0119 sugestii”. Fou Ts’ong wr\u0119cz r\u0105bie, \u017ce jest wysoka korupcja. „Jurorzy-tury\u015bci” to cz\u0119sto profesorowie, kt\u00f3rzy w og\u00f3le nie bywaj\u0105 na swoich uczelniach. Niewygodni przestaj\u0105 by\u0107 zapraszani, jak Fou, kt\u00f3ry nie chcia\u0142 w 1985 r. w Warszawie podpisa\u0107 werdyktu, bo si\u0119 z nim nie zgadza\u0142. Grychto\u0142\u00f3wna celnie punktuje: myl\u0105 si\u0119 nie tylko piani\u015bci, ale i jurorzy; r\u00f3\u017cnica jest taka, \u017ce ci ostatni – bezkarnie.<\/p>\n

Zgodnie twierdz\u0105, \u017ce indywidualno\u015bci nie maj\u0105 czego szuka\u0107 na konkursach, \u017ce je\u015bli uczestnik ma co\u015b do powiedzenia, to po\u0142owa jury b\u0119dzie na „nie”, \u017ce wygrywa „z\u0142oty \u015brodek”, jak\u00a0w polityce. Ale c\u00f3\u017c, konkursy wynikaj\u0105 z natury ludzkiej, publiczno\u015b\u0107 je lubi, wi\u0119c nic im nie grozi. Cho\u0107 rzadko, ale mo\u017cna zrobi\u0107 karier\u0119 bez konkursu (tu pokazani Anderszewski i\u00a0Kissin).<\/p>\n

Andrzej Su\u0142ek stwierdzi\u0142 s\u0142usznie w dyskusji, \u017ce m\u0142odzie\u017c przyst\u0119puj\u0105c do konkursu wie przecie\u017c, w co si\u0119 pakuje, akceptuje warunki gry. Ciekaw\u0105 rzecz powiedzia\u0142a na to p. Jezior: \u017ce chcia\u0142a mie\u0107 wypowiedzi student\u00f3w, wi\u0119c pojecha\u0142a na kilka uczelni, i wszyscy wypowiadali si\u0119 o konkursach pozytywnie.<\/p>\n

Rozpisa\u0142am si\u0119, ale to wszystko strasznie ciekawe, a sam film nie wiadomo, kiedy i gdzie poka\u017c\u0105. Ciekawe s\u0105 te\u017c (ale to ju\u017c nie w zwi\u0105zku z filmem) tabelki z dok\u0142adnymi wynikami ostatniego konkursu; linki zosta\u0142y podane pod poprzednim wpisem, ale dla wygody wstawi\u0119 je i tu: I etap<\/a>, II etap<\/a>, III etap<\/a> i fina\u0142<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tak zatytu\u0142owa\u0142a sw\u00f3j film p. Katarzyna Jezior, autorka dokumentu o Wandzie Wi\u0142komirskiej Ja wam to zagram, kt\u00f3ry pokazywany by\u0142 w TVP Kultura na 80. urodziny artystki. Filmu Dlaczego konkurs TVP, jak na razie, nie poka\u017ce – pani re\u017cyser zg\u0142asza\u0142a go do Jedynki i tam jej powiedziano, \u017ce to film „radiowy”, „nu\u017c\u0105cy”, wi\u0119c\u00a0go nie chc\u0105. Do […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/591"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=591"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/591\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}