{"id":5932,"date":"2016-08-29T01:00:34","date_gmt":"2016-08-28T23:00:34","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=5932"},"modified":"2016-08-29T01:03:24","modified_gmt":"2016-08-28T23:03:24","slug":"zupelnie-inna-pasja-mateuszowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2016\/08\/29\/zupelnie-inna-pasja-mateuszowa\/","title":{"rendered":"Zupe\u0142nie inna Pasja Mateuszowa"},"content":{"rendered":"

Johann Valentin Meder w latach 1687-1699\u00a0by\u0142 kantorem Ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Gda\u0144sku. Mo\u017ce i tutaj rozbrzmiewa\u0142a jego Pasja wg \u015bw. Mateusza<\/em>,\u00a0kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie na Festiwalu Goldbergowskim\u00a0wykona\u0142a Die K\u00f6lner Akademie.<\/p>\n

<\/p>\n

Zesp\u00f3\u0142 ten o mi\u0119dzynarodowym sk\u0142adzie, prowadzony przez ameryka\u0144skiego dyrygenta Michaela Alexandra Willensa, by\u0142 ju\u017c sze\u015b\u0107 lat temu w Warszawie na festiwalu Chopin i jego Europa i by\u0142 to bardzo udany koncert<\/a>. Og\u00f3lnie pod t\u0105 nazw\u0105 wyst\u0119puj\u0105 zar\u00f3wno sk\u0142ady graj\u0105ce na instrumentach historycznych, jak i wsp\u00f3\u0142czesnych. Tym razem w Gda\u0144sku muzycy pokazali pierwszy utw\u00f3r nagrany przez zesp\u00f3\u0142 na p\u0142yt\u0119, kt\u00f3ra zosta\u0142a swego czasu wysoko oceniona. Zapewne nie tylko za poziom wykonawczy, ale te\u017c jako\u015b\u0107 dzie\u0142a.<\/p>\n

Meder by\u0142 w og\u00f3le ciekaw\u0105 postaci\u0105<\/a>, muzycznym w\u0119drownikiem i pono\u0107 kompozytorem bardzo p\u0142odnym. Z Gda\u0144skiem rozsta\u0142 si\u0119, bo mu podzi\u0119kowano \u2013 podobno dlatego, \u017ce nie do\u015b\u0107, \u017ce pisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c opery, to dwie z nich wykona\u0142 \u201eu konkurencji\u201d, czyli w ko\u015bciele jezuit\u00f3w. Ale drugie \u201epodobno\u201d g\u0142osi te\u017c, \u017ce nabawi\u0142 si\u0119 d\u0142ug\u00f3w, wi\u0119c opuszczenie Gda\u0144ska by\u0142o mu te\u017c na r\u0119k\u0119. To ju\u017c dzi\u015b niewa\u017cne. Wa\u017cne, \u017ce Pasja<\/em> jest utworem bardzo interesuj\u0105cym.<\/p>\n

S\u0142uchaj\u0105c jej, trzeba pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce Bacha jeszcze nie by\u0142o \u2013 Meder by\u0142 starszy od niego o 36 lat, wi\u0119c praktycznie o pokolenie. Trzeba\u00a0zatem zapomnie\u0107 o r\u00f3\u017cnych przyzwyczajeniach, jakie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z obecno\u015bci\u0105 Bachowskiej formy pasji w naszej \u015bwiadomo\u015bci. Omawiaj\u0105ca utw\u00f3r przed koncertem dr Alina M\u0105dry z pozna\u0144skiego UAM podkre\u015bla\u0142a znacz\u0105c\u0105 obecno\u015b\u0107 w nim tonacji majorowych, cho\u0107 z cierpieniem kojarz\u0105 nam si\u0119 raczej te minorowe. Ale to te\u017c nasz nawyk. M\u00f3wi\u0142a te\u017c o pewnej teatralno\u015bci tej Pasji Mateuszowej<\/em> \u2013 wydaje mi si\u0119, \u017ce jest ona obecna naprawd\u0119 tylko w wr\u0119cz recytatywie o zas\u0142onie, kt\u00f3ra si\u0119 rozdar\u0142a, i ziemi, kt\u00f3ra zadr\u017ca\u0142a. Owszem, tu te\u017c, jak u Bacha, centraln\u0105 rol\u0119 odgrywa opowiadacz \u2013 Ewangelista, ale ju\u017c turby (tj. fragmenty ch\u00f3ralne ilustruj\u0105ce wypowiedzi t\u0142umu)\u00a0s\u0105 zupe\u0142nie inne, nie tak rozbudowane, z mniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 polifonii, czasem nawet przypominaj\u0105ce chora\u0142y. A i tzw. arie (w wi\u0119kszo\u015bci \u015bpiewane przez znakomit\u0105 sopranistk\u0119 Hann\u0119 Herfurtner, o szlachetnym i lekkim, niemal ch\u0142opi\u0119cym g\u0142osie) to w\u0142a\u015bciwie s\u0105 formy chora\u0142owe. Czyli \u0142\u0105cz\u0105 funkcje, kt\u00f3re w pasjach Bacha rozdzielone s\u0105 mi\u0119dzy bardziej rozbudowane arie solowe, czyli bardziej osobiste wypowiedzi, a wielog\u0142osowe chora\u0142y, czyli g\u0142os ludu. U Medera w pierwszej cz\u0119\u015bci te arie-chora\u0142y po\u0142\u0105czone s\u0105 z kr\u00f3tkimi orkiestrowymi sinfoniami i razem pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 refren\u00f3w.<\/p>\n

Muzycy wykonali ten utw\u00f3r ze szlachetn\u0105 prostot\u0105, w niewielkim sk\u0142adzie: pi\u0119cioro \u015bpiewak\u00f3w, siedmioro instrumentalist\u00f3w (ciekawe, \u017ce oboi\u015bci grali r\u00f3wnie\u017c na fletach prostych). Si\u0142\u0105 rzeczy wi\u0119c partie ch\u00f3ralne by\u0142y \u015bpiewane w pojedynczej obsadzie, a soli\u015bci te\u017c dwoili si\u0119 i troili: Ewangelista (bardzo sprawny Lothar Blum) by\u0142 r\u00f3wnie\u017c Piotrem, a ekspresyjny Jezus (Raimonds Spogis) \u2013 Pi\u0142atem i Arcykap\u0142anem.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie to najbardziej lubi\u0119 w Festiwalu Goldbergowskim: mo\u017cna si\u0119 zapozna\u0107 z wieloma zapomnianymi, ale cz\u0119sto nies\u0142usznie, utworami, kt\u00f3re do tego by\u0142y zwi\u0105zane z histori\u0105 tego miasta, co r\u00f3wnie\u017c jest cenne.<\/p>\n

PS. B\u0142\u0119dny termin „wykonawstwo historycznie poinformowane” grasuje nawet w\u015br\u00f3d muzykolog\u00f3w. Pani zapowiadaj\u0105ca powt\u00f3rzy\u0142a go parokrotnie z naciskiem, podczas gdy „informed” nale\u017ca\u0142oby tu przet\u0142umaczy\u0107 jako „\u015bwiadomy”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Johann Valentin Meder w latach 1687-1699\u00a0by\u0142 kantorem Ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Gda\u0144sku. Mo\u017ce i tutaj rozbrzmiewa\u0142a jego Pasja wg \u015bw. Mateusza,\u00a0kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie na Festiwalu Goldbergowskim\u00a0wykona\u0142a Die K\u00f6lner Akademie.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5932"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5932"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5932\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5935,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5932\/revisions\/5935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}