{"id":6005,"date":"2016-09-28T22:23:27","date_gmt":"2016-09-28T20:23:27","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=6005"},"modified":"2016-09-28T22:32:40","modified_gmt":"2016-09-28T20:32:40","slug":"strzeminski-wajda-i-panufnik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2016\/09\/28\/strzeminski-wajda-i-panufnik\/","title":{"rendered":"Strzemi\u0144ski, Wajda i Panufnik"},"content":{"rendered":"

O tym, \u017ce Powidoki<\/em> Andrzeja Wajdy zostan\u0105 zg\u0142oszone do Oscara, dowiedzia\u0142am si\u0119 zaraz po tym, jak wysz\u0142am z kina z tego w\u0142a\u015bnie filmu.<\/p>\n

<\/p>\n

Projekcje przedpremierowe (oficjalna polska premiera zapowiadana jest dopiero na 13 stycznia) zorganizowa\u0142o po cichu porann\u0105 por\u0105 warszawskie kino Atlantic – zapewne w\u0142a\u015bnie w zwi\u0105zku z zamiarem tego zg\u0142oszenia, poniewa\u017c musi ono dotyczy\u0107 filmu pokazywanego ju\u017c wcze\u015bniej w kinach. Ale nie wiedz\u0105c jeszcze o tym, z czystej ciekawo\u015bci po prostu zmobilizowa\u0142am si\u0119 i zerwa\u0142am na 9:30. Nie \u017ca\u0142uj\u0119.<\/p>\n

Przede wszystkim imponuje forma intelektualna 90-letniego re\u017cysera. Powidoki<\/em> s\u0105 lepsze od wielu jego wcze\u015bniejszych film\u00f3w. Ukazuj\u0105 te\u017c staro\u015bwieck\u0105 klas\u0119, mark\u0119. Znakomite s\u0105 zdj\u0119cia Paw\u0142a Edelmana, uderzaj\u0105ce \u0142\u00f3dzkie klimaty (jaki\u017c kontrast z innym \u0142\u00f3dzkim filmem Wajdy, Ziemi\u0105 obiecan\u0105<\/em>), a przede wszystkim \u015bwietna rola g\u0142\u00f3wna Bogus\u0142awa Lindy, kt\u00f3ry jest tu zn\u00f3w prawdziwym twardzielem, oczywi\u015bcie nie w typie Franza Maurera – nie spos\u00f3b nie by\u0107 twardzielem maj\u0105c tylko praw\u0105 r\u0119k\u0119 i lew\u0105 nog\u0119, a zarazem uprawiaj\u0105c sztuk\u0119 po swojemu i by\u0107 jej wiernym, cho\u0107 walec epoki go mia\u017cd\u017cy.<\/p>\n

Ujmuje te\u017c strona muzyczna filmu. Rozpoczyna si\u0119 on i ko\u0144czy pie\u015bni\u0105 Ukochany kraj<\/em><\/a> (tylko refren) – to jakby aluzja do Cz\u0142owieka z marmuru<\/em>, w kt\u00f3rym t\u0119 rol\u0119 pe\u0142ni Hymn S\u0142u\u017cby Polsce<\/em><\/a>. (Aluzji do Cz\u0142owieka z marmuru<\/em> jest wi\u0119cej, np. w pracowni PWSSP pojawia si\u0119 pami\u0119tna rze\u017aba przedstawiaj\u0105ca Birkuta-Radziwi\u0142owicza.) Jednak samej filmowej akcji towarzyszy – dyskretnie, ale dojmuj\u0105co – pi\u0119kna i przesmutna muzyka Andrzeja Panufnika: najbardziej uderza niesamowita \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 Koncertu fortepianowego<\/em><\/a>, jest tak\u017ce fragment Autumn Music<\/em><\/a>, Landscape<\/a><\/em> i Dreamscape<\/a><\/em>. Nie wiem, czy to by\u0142 pomys\u0142 re\u017cysera – sam twierdzi, \u017ce nie jest bardzo muzykalny (cho\u0107 kiedy m\u00f3wi co\u015b o muzyce, bywa to ciekawe), ale czyjkolwiek to pomys\u0142, brawo. To oczywi\u015bcie utwory o dekad\u0119 p\u00f3\u017aniejsze od akcji filmu, z pocz\u0105tku lat 60., ale jako\u015b wsp\u00f3\u0142graj\u0105 z samotno\u015bci\u0105 dawnego awangardzisty w \u015brodku socrealizmu.<\/p>\n

Jednak film ma te\u017c wiele – dla mnie – brak\u00f3w. Jest swoistym czarnobia\u0142ym plakatem. Cukierkowe s\u0105 obrazki ze studentami, cho\u0107 to oczywi\u015bcie prawda, \u017ce Strzemi\u0144ski by\u0142 przez nich kochany i \u017ce to dzi\u0119ki nim utrwalona zosta\u0142a Teoria widzenia<\/em>. Plakatowo\u015b\u0107 jest tu wzmocniona przez ustawienie malarza jako postaci absolutnie pozytywnej, wr\u0119cz heroicznej, walcz\u0105cej wy\u0142\u0105cznie o swoj\u0105 sztuk\u0119. W \u017cyciu niestety by\u0142 te\u017c z\u0142ym m\u0119\u017cem i ojcem, katem dla swojej \u017cony, genialnej Katarzyny Kobro. Wajda m\u00f3wi, \u017ce pocz\u0105tkowo chcia\u0142 zrobi\u0107 film o tym ma\u0142\u017ce\u0144stwie, ale stwierdzi\u0142, \u017ce w takim wypadku scenariusz musia\u0142by mu napisa\u0107 Dostojewski. Fakt. Jednak zamiast tego z lekka si\u0119 wykpi\u0142: je\u015bli kto\u015b nie zna biografii obojga, nie zorientuje si\u0119, kim by\u0142a Kobro i dlaczego si\u0119 rozstali. Katarzyny jako osoby w filmie w og\u00f3le nie ma. Jest tylko c\u00f3rka Nika, kt\u00f3ra wpada opiekowa\u0107 si\u0119 ojcem, a po \u015bmierci matki (prawdziwe jest wypowiedziane przez niego zdanie „Dlaczego mi nie powiedzia\u0142a\u015b? Po\u0142o\u017cy\u0142bym na jej grobie niebieskie kwiatki”) wprowadza si\u0119 do niego, cho\u0107 na kr\u00f3tko – przenosi si\u0119 do sieroci\u0144ca, gdy zaczyna go odwiedza\u0107 zakochana w nim studentka Hanka. Taka posta\u0107 (gra j\u0105 Zofia Wich\u0142acz) podobno istnia\u0142a – to j\u0105 namalowa\u0142 na tym obrazie<\/a>. W filmie nie dopuszcza do tego, by si\u0119 do\u0144 wprowadzi\u0142a. W rzeczywisto\u015bci zdaje si\u0119 nawet si\u0119 o\u015bwiadczy\u0142…<\/p>\n

Dobrze, \u017ce pokazane s\u0105 obrazy Strzemi\u0144skiego, rze\u017aby Kobro, sala neoplastyczna w \u0142\u00f3dzkim Muzeum Sztuki (jak te\u017c jej zniszczenie). Na naszych oczach Strzemi\u0144ski nawet t\u0119 Rudow\u0142os\u0105<\/em> maluje (cho\u0107 si\u0119 tego nie domy\u015blamy, je\u015bli nie wiemy). Wida\u0107, \u017ce temat jest dla Wajdy bardzo osobisty: sam re\u017cyser by\u0142 wcze\u015bniej malarzem. Ale czego\u015b mi brak w przedstawieniu tej sztuki, w przekonaniu widza, \u017ce warto o ni\u0105 walczy\u0107, \u017ce jest pi\u0119kna. A przecie\u017c mo\u017cna by\u0142o. Tytu\u0142 Powidoki<\/em> m\u00f3g\u0142by tu np. zosta\u0107 zilustrowany pokazaniem inspiracji. Jest tylko jeden przyk\u0142ad z Teorii widzenia<\/em>, kiedy Strzemi\u0144ski opowiada o podzia\u0142ach, ilustruj\u0105c opowie\u015b\u0107 pejza\u017cem Van Gogha. Podobnych mi brak, je\u015bli chodzi o jego w\u0142asn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107.<\/p>\n

Czy ten film ma szanse na Oscara? Bo ja wiem – chyba nie. Zbyt staro\u015bwiecki. Ale dobrze, \u017ce powsta\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O tym, \u017ce Powidoki Andrzeja Wajdy zostan\u0105 zg\u0142oszone do Oscara, dowiedzia\u0142am si\u0119 zaraz po tym, jak wysz\u0142am z kina z tego w\u0142a\u015bnie filmu.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6005"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6005"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6005\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6009,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6005\/revisions\/6009"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}