W\u0142a\u015bciwy festiwal \u0141a\u0144cuch XIV rozpoczyna si\u0119 dopiero jutro w Studiu im. Lutos\u0142awskiego, ale dzisiejszy koncert (i jutrzejsze powt\u00f3rzenie) w Filharmonii Narodowej pomy\u015blany zosta\u0142 jako nawi\u0105zanie do niego.<\/p>\n
<\/p>\n
Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, program festiwalu zapowiada si\u0119, jak co roku, ze wszech miar ciekawie<\/a>, polecam wi\u0119c go bardzo.<\/p>\n Podczas jutrzejszej inauguracji NOSPR pod batut\u0105 swego szefa Alexandra Liebreicha wykona m.in. IV Symfoni\u0119<\/em>, wi\u0119c Jacek Kaspszyk wybra\u0142 t\u0119 wcze\u015bniejsz\u0105. Najpi\u0119kniejsz\u0105 chyba. Pomy\u015ble\u0107, \u017ce \u017cyjemy z ni\u0105 – ja w ka\u017cdym razie – ju\u017c 33 lata. Pami\u0119tam pierwszy wsp\u00f3lny jej ods\u0142uch w siedzibie Zwi\u0105zku Kompozytor\u00f3w Polskich na Rynku St. Miasta, na kt\u00f3rym obecni byli wy\u0142\u0105cznie zainteresowani ze \u015brodowiska. To by\u0142o nagranie prawykonania z Chicago Symphony, prowadzonego przez Georga Soltiego. Ludwik Erhardt napisa\u0142 w dzisiejszym programie, \u017ce pierwsze odtworzenie nagrania tego utworu odby\u0142o si\u0119 w Sopocie w sierpniu 1984 r. i by\u0142o to wykonanie BBC Symphony Orchestra pod batut\u0105 kompozytora. C\u00f3\u017c, by\u0142o to chyba pierwsze odtworzenie poza\u015brodowiskowe i dotyczy\u0142o pierwszego nagrania w pe\u0142ni „autoryzowanego”. To, o kt\u00f3rym pisz\u0119 wy\u017cej, by\u0142o wcze\u015bniejsze, ale te\u017c Lutos\u0142awski nie by\u0142 do ko\u0144ca zadowolony z chicagowskiego prawykonania, poniewa\u017c uwa\u017ca\u0142, \u017ce Solti prowadzi t\u0119 muzyk\u0119 za szybko i „nie daje jej si\u0119 wygra\u0107”. Cz\u0119\u015bciowo by\u0142o to zrozumia\u0142e, jednak mnie si\u0119 wersja Soltiego – niezwykle dynamiczna – bardzo podoba\u0142a. Mo\u017cna jej pos\u0142ucha\u0107 na Ninatece<\/a>.<\/p>\n Owym stwierdzeniem kompozytora, \u017ce „trzeba da\u0107 si\u0119 tej muzyce wygra\u0107”, przej\u0119\u0142o si\u0119 wielu dyrygent\u00f3w i odt\u0105d prowadzono rzecz z wi\u0119kszym namaszczeniem. Ale nie ka\u017cdy umia\u0142 utrzyma\u0107 napi\u0119cie. Znam niejedno wykonanie, gdzie owo napi\u0119cie ewidentnie „siada” gdzie\u015b w dw\u00f3ch trzecich utworu, po pierwszej kulminacji, i pojawiaj\u0105 si\u0119 puste przebiegi. Natomiast w interpretacji Kaspszyka, mimo i\u017c nie jest jaka\u015b szczeg\u00f3lnie szybka, jest co\u015b z dynamizmu Soltiego, nie ma ani chwili puszczonej, to wykonanie bardzo wyraziste, w kt\u00f3rym ka\u017cdy motyw, w tym te powtarzane ad libitum<\/em>, daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107. I jest to wszystko niezwykle logiczne.<\/p>\n Inna sprawa zwi\u0105zana z t\u0105 symfoni\u0105 to dopasowywanie jej przez wielu s\u0142uchaczy i teoretyk\u00f3w – i polskich, i zagranicznych – do atmosfery czas\u00f3w, w kt\u00f3rych powsta\u0142a. Niekt\u00f3rzy od razu zwracali na to uwag\u0119, zreszt\u0105 Komisja Kultury „S” przyzna\u0142a jej Nagrod\u0119 Solidarno\u015bci (kompozytor mawia\u0142, \u017ce to wyr\u00f3\u017cnienie ceni najbardziej). Mnie taki odbi\u00f3r zaskakiwa\u0142, s\u0142ysza\u0142am po prostu muzyk\u0119, kt\u00f3ra rz\u0105dzi si\u0119 swoimi prawami, swoj\u0105 logik\u0105 i o samej sobie opowiada. M\u00f3j pogl\u0105d bliski by\u0142 wi\u0119c deklaracjom kompozytora. I jest nadal, tyle \u017ce jej dramatyzm s\u0142yszy si\u0119 dzi\u015b jeszcze wyra\u017aniej. Niekt\u00f3rzy widzieli i widz\u0105 w niej dos\u0142owno\u015bci, np. muzyczny opis burzliwych zgromadze\u0144 ludzkich czy j\u0119cz\u0105cych syren. Tak daleko si\u0119 nie posun\u0119, ale przypomina mi to r\u00f3wnie\u017c o tym, co m\u00f3wi\u0142 4 lata temu Krystian Zimerman o Koncercie fortepianowym<\/em>, do kt\u00f3rego wr\u00f3ci\u0142 po latach. On te\u017c widzia\u0142 z perspektywy w tej muzyce – i oddawa\u0142 w interpretacji – wi\u0119kszy dramatyzm.<\/p>\n Drugi punkt programu to by\u0142a suita z Cudownego mandaryna<\/em> Bart\u00f3ka. To dwie trzecie ca\u0142ej muzyki baletowej, ze skondensowanymi paroma scenami i bez ch\u00f3ru, kt\u00f3rego tam jest zreszt\u0105 niedu\u017co, ale jednak jest. Kompozytor skr\u00f3ci\u0142 t\u0119 muzyk\u0119 po mistrzowsku, wi\u0119c ca\u0142o\u015b\u0107 wysz\u0142a bez szwanku. Tak rzadko wykonuje si\u0119 owo genialne dzie\u0142o – w programie napisano, \u017ce ostatni raz w FN pojawi\u0142o si\u0119 a\u017c 14 lat temu. (Ludzie zreszt\u0105 chyba troch\u0119 si\u0119 tej muzyki boj\u0105 – nie by\u0142o dzi\u015b niestety pe\u0142nej sali, a szkoda.) Jego skandalizuj\u0105ca tre\u015b\u0107 i zwi\u0105zana z ni\u0105 historia – nieprzychylne przyj\u0119cie na premierze w Kolonii w 1926 r. – dzi\u015b prawdopodobnie te\u017c w wielu uszach brzmi skandalizuj\u0105co. Om\u00f3wienie programu proponuje s\u0142uchanie samej muzyki i zapomnienie o tre\u015bci. Ja si\u0119 z takim pogl\u0105dem nie zgadzam. Przecie\u017c rzecz w tym, \u017ce muzyka w\u0142a\u015bnie idzie za tre\u015bci\u0105 i jest niezwykle zmys\u0142owa, przy ca\u0142ej swojej dysonansowo\u015bci i ostro\u015bci. Tej zmys\u0142owo\u015bci mo\u017ce mog\u0142oby by\u0107 jeszcze wi\u0119cej w dzisiejszym wykonaniu, ale nie brakowa\u0142o napi\u0119cia. Moment wej\u015bcia mandaryna to by\u0142a prawdziwa pot\u0119ga, a fina\u0142owa pogo\u0144 mia\u0142a w sobie co\u015b nieub\u0142aganego.<\/p>\n Po koncercie kolega powiedzia\u0142: „Jaka to wsp\u00f3\u0142czesna muzyka, jedno i drugie, te utwory mog\u0142yby zosta\u0107 napisane dzi\u015b. Bo czasy s\u0105 podobne”. Ale czy dzi\u015b powstaj\u0105 r\u00f3wnie genialne dzie\u0142a? Chyba musimy jeszcze na nie poczeka\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W\u0142a\u015bciwy festiwal \u0141a\u0144cuch XIV rozpoczyna si\u0119 dopiero jutro w Studiu im. Lutos\u0142awskiego, ale dzisiejszy koncert (i jutrzejsze powt\u00f3rzenie) w Filharmonii Narodowej pomy\u015blany zosta\u0142 jako nawi\u0105zanie do niego.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6201"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6201"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6201\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6210,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6201\/revisions\/6210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}