Dzisiejsze koncerty festiwalu Kultura Natura mog\u0142y znikn\u0105\u0107 w masie imprez odbywaj\u0105cych si\u0119 w NOSPR w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0Noc\u0105 Muze\u00f3w, schowane tym razem w Sali Kameralnej. Ale to na nich warto by\u0142o by\u0107.<\/p>\n
<\/p>\n
By\u0142 to zreszt\u0105 w\u0142a\u015bciwie jeden koncert, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142a Orkiestra Muzyki Nowej pod batut\u0105 Szymona Bywalca (wchodzi\u0142o si\u0119 zreszt\u0105 na ten sam bilet), ale organizatorzy mieli potrzeb\u0119 wyra\u017anego oddzielenia dw\u00f3ch tak r\u00f3\u017cnych utwor\u00f3w.<\/p>\n
Wyliczanka<\/em> Paw\u0142a Mykietyna zosta\u0142a zam\u00f3wiona przez festiwal; by\u0142o to jej prawykonanie. Marcin Gmys, kt\u00f3ry napisa\u0142 om\u00f3wienie do ksi\u0105\u017cki programowej, zaliczy\u0142 ten utw\u00f3r do „nurtu temporalnego” w tw\u00f3rczo\u015bci Mykietyna, czyli zabaw z czasem, z jego rozci\u0105ganiem i przyspieszaniem. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce dla wykonawc\u00f3w musi to by\u0107 piekielnie trudne utrzyma\u0107 si\u0119 tu w ryzach. Rzeczywi\u015bcie bowiem z pocz\u0105tku jest ci\u0105g\u0142e przyspieszanie, od bardzo wolnego tempa, coraz szybciej, a gdy kto\u015b si\u0119 ju\u017c nie wyrabia, przechodzi na kolejny poziom graj\u0105c (lub \u015bpiewaj\u0105c) wolniejsze motywy. W drugiej po\u0142owie utworu rzecz si\u0119 odbywa w odwrotn\u0105 stron\u0119: coraz wolniej. W \u015brodku za\u015b pojawia si\u0119 fragment kojarz\u0105cy si\u0119 z wczesnym dzie\u0142em Mykietyna 3 for 13<\/em>. Udzia\u0142 bior\u0105 trzy wokalistki, \u015bpiewaj\u0105c w r\u00f3\u017cnych konfiguracjach tekst popularnej wyliczanki „Triumf, triumf, Misia Bela…”, oraz sk\u0142ad przypominaj\u0105cy popularne holenderskie zespo\u0142y muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej: flet, saksofony, pojedyncza blacha (opr\u00f3cz waltorni), saksofony i perkusja. Materia\u0142 muzyczny jest do\u015b\u0107 prosty, w kontra\u015bcie do dzie\u0142 z poprzedniego okresu tw\u00f3rczo\u015bci Mykietyna, kiedy to z upodobaniem u\u017cywa\u0142 mikroton\u00f3w. Wyliczanka<\/em> jest jakby z muzyki popularnej, ale zupe\u0142nie inaczej wymodelowana. \u015aledz\u0105c te wyginania czasu mo\u017cna nie\u017ale si\u0119 bawi\u0107, ale mo\u017ce nawet nieco zakr\u0119ci\u0107 si\u0119 w g\u0142owie.<\/p>\n Z zupe\u0142nie innych powod\u00f3w mo\u017ce zakr\u0119ci\u0107 si\u0119 w g\u0142owie przy wielkim – tak, cho\u0107 kameralnym – dziele G\u00e9rarda Griseya Quatre chants pour franchir le seuil<\/em> (Cztery pie\u015bni na przekroczenie progu). Wci\u0105\u017c mam w pami\u0119ci wra\u017cenie, jakie ten utw\u00f3r wywar\u0142 na publiczno\u015bci 14 lat temu na Warszawskiej Jesieni – ludzie zerwali si\u0119 z miejsc, przez chwil\u0119 stali w ciszy, potem by\u0142y gromkie brawa, niekt\u00f3rzy p\u0142akali. \u015apiewa\u0142a Sylvia Nopper z Ensemble Court-Circuit. Wykonanie Agaty Zubel wydaje mi si\u0119 o wiele lepsze (w tym zupe\u0142nie nieprawdopodobny dialog brzmie\u0144 z tr\u0105bk\u0105 czy fletem). Szkoda bardzo, \u017ce na ten utw\u00f3r zosta\u0142a na sali ju\u017c niewielka publiczno\u015b\u0107. Ale Szymon Bywalec chcia\u0142by to wykonanie jeszcze powtarza\u0107. Naprawd\u0119 bardzo\u00a0warto.<\/p>\n To dzie\u0142o nie uwolni si\u0119 ju\u017c od spekulacji, czy Grisey pisz\u0105c je przewidywa\u0142 w\u0142asn\u0105 rych\u0142\u0105\u00a0\u015bmier\u0107, czy odwrotnie: zajmowanie si\u0119 tematem \u015bmierci przynios\u0142o mu taki stres, \u017ce przyspieszy\u0142o jego koniec (z tego, co pami\u0119tam, przyczyn\u0105 by\u0142 t\u0119tniak). Niezale\u017cnie zreszt\u0105 od tych spekulacji pie\u015bni s\u0105 przejmuj\u0105ce. Gra z czasem jest tu r\u00f3wnie\u017c obecna, sam kompozytor pisa\u0142: „Spokojny, minimalistyczny i precyzyjnie zbudowany fragment poprzez uk\u0142ad proporcji wprowadza pewne struktury metryczne. \u015alad ich zostanie zachowany r\u00f3wnie\u017c w dw\u00f3ch kolejnych cz\u0119\u015bciach Quatre chants<\/em>. Zauwa\u017camy jakby nadmiar czasu w strukturze metrycznej. \u00d3w fatalny b\u0142\u0105d syntaktyczny to sygna\u0142, \u017ce zapad\u0142 wyrok \u015bmierci na poezj\u0119 i na poet\u0119”. Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3wi o \u015bmierci anio\u0142a (co jest metafor\u0105 \u015bmierci marze\u0144), druga – to odczytywanie dokumentacji napis\u00f3w z egipskich sarkofag\u00f3w\u00a0– wyliczanie numer\u00f3w, powtarzaj\u0105ce si\u0119 s\u0142owo „zniszczone” i co jaki\u015b czas zaskakuj\u0105cy urywek, jak np. „to, co \u015bwietliste, pada do wn\u0119trza…” (nie wiadomo czego) albo „uczy\u0144 mi drog\u0119 \u015bwiat\u0142a, pozw\u00f3l mi przej\u015b\u0107”. O ile pierwsze cz\u0119\u015bci s\u0105 jakby zamro\u017cone, to kolejne s\u0105 bardziej dramatyczne, a zw\u0142aszcza pocz\u0105tek ostatniej pochodz\u0105cy z eposu o Gilgameszu i ilustruj\u0105cy kataklizm potopu niszcz\u0105cego ludzko\u015b\u0107. I na koniec, po znacz\u0105cej pauzie (w czasie kt\u00f3rej par\u0119 os\u00f3b wysz\u0142o z sali i by\u0142o to s\u0142ycha\u0107 a\u017c tak dobrze, \u017ce mog\u0142abym ich zadusi\u0107…) – ko\u0142ysanka, jak\u0105 Gilgamesz\u00a0opowiada umieraj\u0105cemu \u015bwiatu. Kompozytor pisze, \u017ce jej zadaniem jest nie usypia\u0107, lecz budzi\u0107 – „to muzyka nowych narodzin ludzko\u015bci, uwolnionej wreszcie od koszmaru”. Mnie to jednak bardziej wygl\u0105da na zajrzenie gdzie\u015b tam na drug\u0105 stron\u0119…<\/p>\n Na tym zako\u0144czy\u0142 si\u0119 dla mnie tegoroczny festiwalu Kultura Natura. Jeszcze pozostaje niedzielny jazz – bardzo przyjemny koncert, na kt\u00f3rym ju\u017c niestety nie b\u0119d\u0119, bo musz\u0119 rano jecha\u0107 do Warszawy. Zamiast tego – wrzucam tu pr\u00f3bk\u0119, jak gra Enrico Rava<\/a> (b\u0119dzie z innym pianist\u0105, a raczej pianistk\u0105 – Geri Allen<\/a>).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dzisiejsze koncerty festiwalu Kultura Natura mog\u0142y znikn\u0105\u0107 w masie imprez odbywaj\u0105cych si\u0119 w NOSPR w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0Noc\u0105 Muze\u00f3w, schowane tym razem w Sali Kameralnej. Ale to na nich warto by\u0142o by\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6521"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6521"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6521\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6522,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6521\/revisions\/6522"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6521"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6521"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6521"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}