{"id":684,"date":"2011-04-02T12:12:34","date_gmt":"2011-04-02T10:12:34","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=684"},"modified":"2011-04-02T12:12:34","modified_gmt":"2011-04-02T10:12:34","slug":"muzyka-zydowska-muzyka-zydow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2011\/04\/02\/muzyka-zydowska-muzyka-zydow\/","title":{"rendered":"Muzyka \u017cydowska, muzyka \u017byd\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Przedwczoraj by\u0142am na panelu w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej<\/a>, gdzie m\u00f3wiono o sztuce \u017cydowskiej w Polsce w zwi\u0105zku z ukazaniem si\u0119 nowej ksi\u0105\u017cki\u00a0o tej tematyce. Krytycy sztuki zastanawiali si\u0119, czy, zw\u0142aszcza\u00a0w stosunku do sztuki XX wieku, mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o czym\u015b takim jak sztuka \u017cydowska, czy raczej nale\u017ca\u0142oby m\u00f3wi\u0107 w tym kontek\u015bcie o sztuce uprawianej przez \u017byd\u00f3w. Bo przecie\u017c np. w latach mi\u0119dzywojennych wielu by\u0142o artyst\u00f3w awangardowych wywodz\u0105cych si\u0119 z \u017cydowskiego \u015brodowiska, ale uprawiaj\u0105cych sztuk\u0119 ponadnarodow\u0105, co wi\u0119cej – jak opowiadano – niekt\u00f3re kierunki wr\u0119cz pojawi\u0142y si\u0119 w Polsce za spraw\u0105 awangardzist\u00f3w \u017cydowskich, np. konstruktywizm. Jaka to jest wi\u0119c sztuka? Swego czasu na znakomitej wystawie w \u0142\u00f3dzkim MS2<\/a> pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne oblicza tak\u017ce awangardy, polskie i \u017cydowskie. Do korzeni arty\u015bci nawi\u0105zywali, kiedy odczuwali potrzeb\u0119 albo z praktycznych powod\u00f3w (pisma w j\u0119zyku jidysz; m.in. typografia Henryka Berlewiego).<\/p>\n

Na festiwalu Nowa Muzyka \u017bydowska mamy rzecz odwrotn\u0105, poniewa\u017c s\u0142uchamy muzyki „pochodzenia \u017cydowskiego”, ale niekoniecznie w wykonaniu \u017byd\u00f3w. I nie jest to wcale niezb\u0119dne – motywy \u017cydowskie, tak samo jak ka\u017cde inne, mog\u0105 by\u0107 inspiracj\u0105 dla muzyk\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 sk\u0105dkolwiek. Jak dot\u0105d najpi\u0119kniejsz\u0105 interpretacj\u0119 dali dwaj Polacy z Grekiem jako trzecim, czyli bracia Olesiowie (Marcin kontrabasista i Bart\u0142omiej, czyli Brat,\u00a0perkusista) plus Jorgos Skolias. Specjalnie dla tego festiwalu, na pro\u015bb\u0119 Mirona Zajferta,\u00a0stworzyli projekt Sefardix<\/em> – jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, wykorzystuj\u0105cy melodie sefardyjskie, ale z okre\u015blonego miejsca: Salonik, co pozwoli\u0142o na odnalezienie greckich tekst\u00f3w niekt\u00f3rych pie\u015bni i od\u015bpiewanie ich przez Skoliasa. Oczywi\u015bcie stosowa\u0142 on te\u017c swoje typowe sztuczki, nie tyle zreszt\u0105 greckie, co quasi-mongolskie, i nadawa\u0142 w sumie specyficzny koloryt, ale to, co robili na swoich instrumentach Olesiowie, jak dla mnie mog\u0142oby by\u0107 samowystarczalne: to by\u0142a po prostu czysta poezja, zw\u0142aszcza kontrabas,\u00a0traktowany cz\u0119sto niemal jak gitara.<\/p>\n

Przedwczorajszy koncert inauguracyjny w synagodze No\u017cyk\u00f3w (akordeonista Boris Malkovsky plus krakowski kwartet Daf\u00f4) by\u0142 sobie do\u015b\u0107 sympatyczny, taki\u00a0czasem w stron\u0119 Masady (Zornowskiej), a czasem niemal czysty \u017cywy Piazzolla (czego jak na m\u00f3j gust by\u0142o przydu\u017co). Przyk\u0142ady obu tych styl\u00f3w znajdziemy tutaj<\/a> – i nie, nie wydaje Wam si\u0119,\u00a0na pocz\u0105tku jest i cytat z Bacha, z Preludium D-dur<\/em> z I tomu Wohltemperiertes Klavier<\/em>\u00a0(a w innym utworze by\u0142 jeszcze cytat z Preludium b-moll<\/em> z II tomu). Jedynie artysta wygl\u0105da teraz inaczej ni\u017c na filmiku – obci\u0105\u0142 w\u0142osy.<\/p>\n

Wczoraj jeszcze przed Sefardiksem<\/em> wyst\u0105pi\u0142 m\u0142ody zesp\u00f3\u0142 francuski Autoryno<\/a> w sk\u0142adzie gitara-gitara basowa-perkusja, wykorzystuj\u0105cy motywy \u017cydowskie w stylistyce rockowej. Lider nazywa si\u0119 swojsko David Konopnicki i wyzna\u0142, \u017ce jest w kraju swoich przodk\u00f3w po raz pierwszy. Mo\u017ce zd\u0105\u017cy co\u015b zobaczy\u0107 wi\u0119cej ni\u017c sal\u0119 NovegoKina Praha, gdzie w tym roku odbywa si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 koncert\u00f3w.<\/p>\n

Na nocny koncert m\u0142odego polskiego zespo\u0142u Daktari w Sk\u0142adzie Butelek nie posz\u0142am – mam obiecan\u0105 p\u0142ytk\u0119. Natomiast dzi\u015b wszystkie trzy pozycje s\u0105 nader interesuj\u0105ce. O 19. drugi specjalny projekt festiwalowy pt. Zikaron Lefanaj<\/em> (Pami\u0119\u0107 przede mn\u0105) przygotowany przez Miko\u0142aja Trzask\u0119 ze swoim zespo\u0142em czterech klarnet\u00f3w Ircha (polecam ciekawy wywiad z Trzask\u0105 w ostatnim „Du\u017cym Formacie”). Potem projekt „klezmersko-kabaretowo-punkowy”, czyli Daniel Kahn i Psoy Korolenko; znaj\u0105c ich obu, mo\u017cna si\u0119 tu spodziewa\u0107 niez\u0142ego hardcoru (takie prze\u015bmiewcze piosenki<\/a> bundowc\u00f3w z syjonist\u00f3w s\u0142ysza\u0142am od w\u0142asnej rodziny). No i na koniec, w Sk\u0142adzie Butelek (w ko\u0144cu tam dotr\u0119) zagra solo Raphael Rogi\u0144ski<\/a> – ma to by\u0107 „muzyka jidysz na gitar\u0119”, cokolwiek by to mia\u0142o znaczy\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przedwczoraj by\u0142am na panelu w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej, gdzie m\u00f3wiono o sztuce \u017cydowskiej w Polsce w zwi\u0105zku z ukazaniem si\u0119 nowej ksi\u0105\u017cki\u00a0o tej tematyce. Krytycy sztuki zastanawiali si\u0119, czy, zw\u0142aszcza\u00a0w stosunku do sztuki XX wieku, mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o czym\u015b takim jak sztuka \u017cydowska, czy raczej nale\u017ca\u0142oby m\u00f3wi\u0107 w tym kontek\u015bcie o sztuce uprawianej przez \u017byd\u00f3w. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/684"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=684"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":690,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/684\/revisions\/690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=684"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}