{"id":6991,"date":"2017-12-02T23:42:00","date_gmt":"2017-12-02T22:42:00","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=6991"},"modified":"2017-12-02T23:44:27","modified_gmt":"2017-12-02T22:44:27","slug":"des-dur-i-smierc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2017\/12\/02\/des-dur-i-smierc\/","title":{"rendered":"\u015amier\u0107 w Des-dur"},"content":{"rendered":"

Niesamowity by\u0142 koncert Kwartetu \u015al\u0105skiego – kolejny z cyklu Kolory Rosji<\/em> – w kt\u00f3rym go\u015bcinnie wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 Ewa Pob\u0142ocka (nie mog\u0142am jej wys\u0142ucha\u0107 na recitalu w Warszawie, wi\u0119c przynajmniej tyle w Katowicach).<\/p>\n

<\/p>\n

Znakomicie skomponowany program, zapowiedziany – jak wszystkie w tym cyklu – przez muzykologa Marcina Trz\u0119sioka, kt\u00f3ry poda\u0142 tyle ciekawych informacji o utworach, \u017ce wida\u0107 potem by\u0142o, jak ludzie \u015bledz\u0105 poszczeg\u00f3lne opisane momenty.<\/p>\n

Ka\u017cdy z utwor\u00f3w jest jako\u015b zwi\u0105zany ze \u015bmierci\u0105. Kr\u00f3ciutki, ale przejmuj\u0105cy Testament<\/em> na kwartet smyczkowy Tigrana Mansuriana (co prawda to Ormianin, nie Rosjanin, i to urodzony w Bejrucie, ale jako dziecko sprowadzi\u0142 si\u0119 z rodzicami do sowieckiej Armenii), zagrany na pocz\u0105tek jak motto, pisany by\u0142, gdy kompozytorowi umiera\u0142a \u017cona, jednak zadedykowany jest Manfredowi Eicherowi. Na wiosennym festiwalu NOSPR-u Kultura Natura ma by\u0107 wykonane jego Requiem<\/em> – kto\u015b dzi\u015b wspomina\u0142, \u017ce to b\u0119dzie pierwsze wykonanie w Polsce, ale nie: pierwsze by\u0142o trzy lata temu na Nostalgii<\/a>. W\u00f3wczas zreszt\u0105 kompozytor pokaza\u0142 si\u0119 na pozna\u0144skim festiwalu po raz drugi; by\u0142 tak\u017ce siedem lat wcze\u015bniej z zupe\u0142nie innym wyst\u0119pem<\/a>.<\/p>\n

XII Kwartet smyczkowy Des-dur<\/em> Szostakowicza to bardzo dziwne dzie\u0142o. Ju\u017c z tych p\u00f3\u017aniejszych utwor\u00f3w, od kt\u00f3rych mr\u00f3z przejmuje. Ta muzyka nie chce si\u0119 podoba\u0107, ju\u017c sam pocz\u0105tek odpycha – jest seri\u0105 dodekafoniczn\u0105, kt\u00f3ra zreszt\u0105 zawisa w pr\u00f3\u017cni i nie jest dalej wykorzystywana. Nie ma ironii ani groteski, to ju\u017c si\u0119 sko\u0144czy\u0142o (utw\u00f3r pochodzi z 1968 r.). Co\u015b tu z atmosfery niekt\u00f3rych utwor\u00f3w Weinberga, co\u015b z Ustwolskiej. Nic dziwnego, \u017ce ten kwartet jest rzadko wykonywany; co ciekawsze, okazuje si\u0119, \u017ce nawet Kwartet \u015al\u0105ski go wcze\u015bniej nie zna\u0142 – trudno uwierzy\u0107, bo wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce oni znaj\u0105 wszystko z dziedziny literatury kwartetowej. Tu z kolei zosta\u0142a uczczona pami\u0119\u0107 Wasyla Szyry\u0144skiego, drugiego skrzypka z Kwartetu im. Beethovena, z kt\u00f3rym Szostakowicz stale wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142: na pocz\u0105tek II skrzypce pauzuj\u0105 przez 34 takty, tyle, ile lat Szyry\u0144ski gra\u0142 w zespole.<\/p>\n

Tonacja Des-dur umieszczona jest w tytule dzie\u0142a Szostakowicza, ale nie pojawia si\u0119 tak od razu. W Kwintecie fortepianowym<\/em> Alfreda Schnittkego pojawia si\u0119 na koniec, tworz\u0105c niebia\u0144ski nastr\u00f3j. Ten utw\u00f3r z kolei pisany by\u0142 po \u015bmierci matki kompozytora. Tu te\u017c mamy ciekawy przyk\u0142ad nie-Rosjanina z dawnego ZSRR: jego ojciec by\u0142 niemieckim \u017bydem, matka – Niemk\u0105 nadwo\u0142\u017ca\u0144sk\u0105. Mamy wi\u0119c nawi\u0105zania do kultury niemieckiej i austriackiej, cho\u0107 lu\u017ane: utw\u00f3r wychodzi od cytatu z Heinricha Schuetza, w dalszej cz\u0119\u015bci pojawia si\u0119 skrzywiony walc (w dzieci\u0144stwie Schnittke sp\u0119dzi\u0142 z rodzicami par\u0119 lat w Wiedniu) wychodz\u0105cy od motywu b-a-c-h.<\/em> Og\u00f3lnie jest to muzyka bolesna. W ostatniej cz\u0119\u015bci, Passacaglii<\/em>, w wysokim rejestrze fortepianu rozbrzmiewa spokojny temat w\u0142a\u015bnie w owym „niebia\u0144skim” Des-dur, taka „ko\u0142ysanka na wieczny sen”, kt\u00f3rej w smyczkach towarzyszy rekapitulacja z poprzednich cz\u0119\u015bci.<\/p>\n

Kwartet z pianistk\u0105 brzmia\u0142 jak jeden organizm. Nic dziwnego, skoro w\u0142a\u015bnie mija 25 lat, odk\u0105d razem wyst\u0105pili na festiwalu Kwartet \u015al\u0105ski i jego go\u015bcie. Co za\u015b do Pob\u0142ockiej, \u015bwietna wiadomo\u015b\u0107: tego Bacha, kt\u00f3rego gra\u0142a w Warszawie, zamierza nagra\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niesamowity by\u0142 koncert Kwartetu \u015al\u0105skiego – kolejny z cyklu Kolory Rosji – w kt\u00f3rym go\u015bcinnie wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 Ewa Pob\u0142ocka (nie mog\u0142am jej wys\u0142ucha\u0107 na recitalu w Warszawie, wi\u0119c przynajmniej tyle w Katowicach).<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6991"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6991"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6991\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6996,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6991\/revisions\/6996"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6991"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6991"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6991"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}