{"id":7012,"date":"2017-12-10T00:38:25","date_gmt":"2017-12-09T23:38:25","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=7012"},"modified":"2017-12-10T00:42:08","modified_gmt":"2017-12-09T23:42:08","slug":"nie-tylko-edek-jest-grozny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2017\/12\/10\/nie-tylko-edek-jest-grozny\/","title":{"rendered":"Nie tylko Edek jest gro\u017any"},"content":{"rendered":"

Mro\u017cek napisa\u0142 Tango<\/em> w 1964 r., ale teraz wydaje si\u0119 jeszcze bardziej aktualne ni\u017c wtedy. I okaza\u0142o si\u0119 \u015bwietnym materia\u0142em na oper\u0119.<\/p>\n

<\/p>\n

Warszawska Opera Kameralna musia\u0142a si\u0119 wywi\u0105za\u0107 z wystawienia zam\u00f3wionego przez ni\u0105 (a \u015bci\u015blej przez poprzedniego dyrektora Jerzego Lacha) dzie\u0142a Micha\u0142a Dobrzy\u0144skiego – ju\u017c drugiego po Operetce<\/em><\/a>. Tymczasem pani doktor dyrektor wyrzuci\u0142a wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 orkiestr\u0119 i pozostawi\u0142a tylko MACV. Nie by\u0142o wi\u0119c wyj\u015bcia, tylko pozbiera\u0107 muzyk\u00f3w i nazwa\u0107 ten tw\u00f3r chwilowo Orkiestr\u0105 Warszawskiej Opery Kameralnej. I cho\u0107 paru muzyk\u00f3w z dawnej orkiestry si\u0119 tam znalaz\u0142o z Micha\u0142em Lisiewiczem jako koncertmistrzem na czele, to nie wiem, czy wi\u0119kszo\u015b\u0107 by\u0142a nieprzyzwyczajona do grania w kanale, czy dyrygent Jos\u00e9 Maria Flor\u00eancio nie wywa\u017cy\u0142 dobrze proporcji – faktem jest, \u017ce zesp\u00f3\u0142 brzmia\u0142 na tyle g\u0142o\u015bno, i\u017c nie zawsze da\u0142o si\u0119 wys\u0142ysze\u0107, co \u015bpiewaj\u0105 soli\u015bci. Co za\u015b do solist\u00f3w, to poza now\u0105 w tym gronie Aleksandr\u0105 \u017bakiewicz (zabawna Ala) oraz znanym z Opery Narodowej Piotrem Nowackim (znakomity, tak\u017ce aktorsko, Edek) pozostali to dawni \u015bpiewacy WOK: Jan Jakub Monowid (Artur), Piotr Pieron (Wuj Eugeniusz), Anna Miko\u0142ajczyk (Eleonora), Tomasz Rak (Stomil) i Marzanna Rudnicka (Babcia Eugenia).<\/span><\/p>\n

Tango bez tanga? Pojawia si\u0119 ono na sam koniec w spos\u00f3b bardzo aluzyjny (bez \u017cadnej Cumparsity<\/em>, jak by\u0142o w Mro\u017ckowskich didaskaliach, wr\u0119cz z dodatkiem „koniecznie to, a nie inne”), ograniczaj\u0105c si\u0119 do swoistego gestu muzyczno-tanecznego, przy tym na zwi\u0105zanym z tangiem argenty\u0144skim instrumencie – akordeonie: tu szczeg\u00f3lna rola \u015bwietnego Macieja Fr\u0105ckiewicza, kt\u00f3ry oddaje i wcze\u015bniej „muzyk\u0119 Edka”, a na sam koniec wychodzi jeszcze z instrumentem na scen\u0119 i przygrywa ta\u0144cz\u0105cym Edkowi i Eugeniuszowi.<\/p>\n

Podobnie jak to by\u0142o w Operetce<\/em>, muzyka i tu nie jest dos\u0142owna, ale jest gorzka, sarkastyczna, dysonansowa. W niekt\u00f3rych momentach przywodzi\u0142a mi na my\u015bl Ubu<\/em> Pendereckiego (zw\u0142aszcza w partii Ali), a obsesyjnie powtarzane zwroty i motywy przypominaj\u0105 z kolei opery Zygmunta Krauzego. Szczeg\u00f3lnie ciekawym pomys\u0142em obsadowym jest powierzenie roli Artura kontratenorowi i przypisanie mu dodatkowego czteroosobowego, wspieraj\u0105cego go ch\u00f3rku. Znakomicie jest w ten spos\u00f3b oddana jego bezsilno\u015b\u0107 przy ca\u0142ym pr\u0119\u017ceniu mizernych musku\u0142\u00f3w. W tym spektaklu (re\u017cyseria – Maciej Wojtyszko, scenografia – Katarzyna Gabrat-Szyma\u0144ska, kostiumy – Wiganna Papina) zar\u00f3wno Artur, jak jego ch\u00f3rek ubrani zostali w bordowe golfy i szare garnitury w kratk\u0119. Je\u015bli kto\u015b pami\u0119ta, to wa\u017cny w tej sztuce jest motyw zapinania si\u0119 i rozpinania. Artur wi\u0119c jest, by tak rzec, szczelnie zapi\u0119ty, ponadto wszyscy wraz z ch\u00f3rkiem nosz\u0105 okulary. Odwrotnie Stomil, jego ojciec, tu wyst\u0119puj\u0105cy jako \u0142ysy osobnik z punkowym blond czubem w rozpi\u0119tej ramonesce, go\u0142ym torsie i spodniach w kratk\u0119 (w oryginale Stomil paraduje w rozche\u0142stanej pi\u017camie i z siw\u0105 lwi\u0105 czupryn\u0105). \u017bona Stomila i matka Artura, Eleonora, te\u017c nosi ramonesk\u0119 na czerwon\u0105 mini\u00f3wk\u0119 z nagimi ramionami. W tej wersji bardziej jeszcze przekonuj\u0105 do swojej roli awangardzist\u00f3w na emeryturze, ubrani w rzeczy niemodne, kt\u00f3re jaki\u015b czas temu by\u0142y krzykiem mody. Edek natomiast ma po prostu d\u017cinsy, koszulk\u0119, czerwon\u0105 czapeczk\u0119 i r\u00f3wnie czerwone trampki.<\/p>\n

Przys\u0142owiowa jest dla nas od pokole\u0144 posta\u0107 Edka – modelowego chama, kt\u00f3ry w ko\u0144cu rz\u0105dzi (a\u017c chce si\u0119 napisa\u0107 RZONDZI). Ale r\u00f3wnie gro\u017ana jest posta\u0107 Artura. Artura, kt\u00f3ry rozstawia rodzin\u0119 po k\u0105tach, bo najpierw sprzeciwia si\u0119 swobodnemu stosunkowi rodziny do rzeczywisto\u015bci („Ten burdel, gdzie nic nie funkcjonuje, bo wszystko dozwolone, gdzie nie ma ani zasad, ani wykrocze\u0144”, albo „Zatruli\u015bcie t\u0105 swoj\u0105 wolno\u015bci\u0105 pokolenia w prz\u00f3d i wstecz!”), potem chce przywr\u00f3ci\u0107 tradycj\u0119 („stworzenie systemu warto\u015bci jest niezb\u0119dne”), potem odkrywa, \u017ce tradycja to tylko forma, kt\u00f3ra nie zbawi \u015bwiata, wi\u0119c pragnie idei („Nikt st\u0105d nie wyjdzie, dop\u00f3ki nie znajdziemy idei”). A\u017c wreszcie t\u0105 ide\u0105 dla\u0144 staje si\u0119 w\u0142adza sama w sobie: „Tylko w\u0142adza da si\u0119 stworzy\u0107 z niczego. Tylko w\u0142adza jest, cho\u0107by niczego nie by\u0142o. Oto jestem w g\u00f3rze, nad wami!”. Z takiej „g\u00f3ry” nieunikniony jest upadek, ale ile z\u0142ego mo\u017cna uczyni\u0107, zanim si\u0119 upadnie… I, co gorsza, przyczyn\u0105 upadku jest nie pycha, lecz interwencja Edka, czyli w efekcie co\u015b jeszcze gorszego. Ale wa\u017cne jest jeszcze, \u017ce Edka hodowali wszyscy: i Artur, i jego rodzice. I to r\u00f3wnie\u017c jest bole\u015bnie aktualna konkluzja.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mro\u017cek napisa\u0142 Tango w 1964 r., ale teraz wydaje si\u0119 jeszcze bardziej aktualne ni\u017c wtedy. I okaza\u0142o si\u0119 \u015bwietnym materia\u0142em na oper\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7012"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7012"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7020,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7012\/revisions\/7020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}