Witold Lutos\u0142awski nie napisa\u0142 opery (cho\u0107 podobno o tym przez jaki\u015b czas my\u015bla\u0142). Ale do lat 60. tworzy\u0142 muzyk\u0119 do spektakli teatralnych i s\u0142uchowisk radiowych. To bardzo ciekawy i zapomniany fragment jego tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n
<\/p>\n
Na poniedzia\u0142kowym koncercie w Nowym Teatrze po raz pierwszy po 60 latach zabrzmia\u0142y fragmenty napisane do spektaklu Wariatka z Chaillot<\/em> Jeana Giraudoux, wystawionego w Teatrze Polskim<\/a>. To sztuka, kt\u00f3ra kiedy\u015b by\u0142a pokazywana w miar\u0119 cz\u0119sto, a od pewnego czasu jest troch\u0119 zapomniana, z wyj\u0105tkiem jednego wystawienia par\u0119 lat temu w re\u017cyserii Anny Smolar, kt\u00f3ra dokona\u0142a pewnych przer\u00f3bek (np. zrobi\u0142a z bohaterki transwestyt\u0119). Francuski pisarz zmar\u0142 jeszcze w czasie wojny, w styczniu 1944 r., a ta komedia by\u0142a jego ostatnim dzie\u0142em, nieuko\u0144czonym zreszt\u0105 – doko\u0144czy\u0142 j\u0105 i wystawi\u0142 po raz pierwszy zaraz po wojnie aktor Louis Jouvet. W tej gorzkiej, ale jednak optymistycznej bajce sportretowany jest Pary\u017c pod kolaboranckimi rz\u0105dami\u00a0P\u00e9taina – oczywi\u015bcie nie mo\u017cna by\u0142o niczego pisa\u0107 dos\u0142ownie, wi\u0119c postaci negatywne skupione s\u0105 wok\u00f3\u0142 biznesu i z powodu poszukiwania \u017ar\u00f3de\u0142 ropy chc\u0105 zniszczy\u0107 Pary\u017c. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce Giraudoux jest kompletnie niedzisiejszy, tymczasem jest do b\u00f3lu aktualny. Kiedy Prezes g\u0142osi\u0142, \u017ce wszyscy powinni wygl\u0105da\u0107 i m\u00f3wi\u0107 tak samo, i dlatego te\u017c chcia\u0142 usun\u0105\u0107 Wariatk\u0119 sprzed swych oczu wzywaj\u0105c do tego celu policj\u0119, kiedy Wariatka-Aurelia podj\u0119\u0142a decyzj\u0119, \u017ce trzeba pozby\u0107 si\u0119 tych, co np. „dostaj\u0105 stanowiska nie maj\u0105c odpowiednich dyplom\u00f3w” i „demoralizuj\u0105 m\u0142odzie\u017c”, a zw\u0142aszcza kiedy pad\u0142o zdanie o przyznawaniu sobie przez nich premii i o ich chciwo\u015bci, trudno by\u0142o nie parskn\u0105\u0107 \u015bmiechem. W\u0105tek – powiedzmy – ekologiczny te\u017c jest tu nader aktualny.<\/p>\n Ale mimo to najwa\u017cniejsza jednak jest tu muzyka Lutos\u0142awskiego – urocza, rozpoznawalna (ulubione harmonie i zwroty, obecno\u015b\u0107 czelesty i harfy), przypominaj\u0105ca raczej p\u00f3\u017aniejsz\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 ni\u017c lata 50. – cho\u0107 z pisanymi w tym samym czasie 5 Pie\u015bniami do s\u0142\u00f3w Kazimiery I\u0142\u0142akowicz\u00f3wny<\/em> pewne pokrewie\u0144stwa da si\u0119 wys\u0142ysze\u0107. W opisie tw\u00f3rczo\u015bci teatralnej Lutos\u0142awskiego na Ninatece<\/a> mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce „muzyka teatralna s\u0142u\u017cy\u0142a Lutos\u0142awskiemu do eksperyment\u00f3w, kt\u00f3rych rezultaty wprowadza\u0142 potem do utwor\u00f3w autonomicznych. Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y do\u015bwiadczenia z kszta\u0142towaniem dramaturgii za pomoc\u0105 powracaj\u0105cych motyw\u00f3w”, podany jest te\u017c przyk\u0142ad, \u017ce powtarzane sygna\u0142y i refreny z III Symfonii<\/em> mia\u0142y sw\u00f3j pierwowz\u00f3r w muzyce do Lorenzaccia<\/em>. W Wariatce<\/em> natomiast, w zjadliwym marszu, w takt kt\u00f3rego schodz\u0105 si\u0119 biznesmeni na wezwanie Aurelii i jej przyjaci\u00f3\u0142, s\u0142ycha\u0107 charakterystyczny motyw rytmiczny znany z Mi-parti<\/em><\/a> (10:17 i p\u00f3\u017aniej).<\/p>\n Rzecz zosta\u0142a przedstawiona w formie pr\u00f3by czytanej fragment\u00f3w sztuki (40 minut w sumie) z Agnieszk\u0105 Grochowsk\u0105 w roli tytu\u0142owej, Mariuszem Bonaszewskim jako Prezesem i jeszcze kilkoma aktorami i mimami oraz z Chain Ensemble pod batut\u0105 Andrzeja Bauera. Opracowania tekstu dokona\u0142a Katarzyna Naliwajek-Mazurek, a partytura pochodzi ze zbior\u00f3w Archiwum Kompozytor\u00f3w Polskich BUW. Jest tam jeszcze troch\u0119 nut z tej dziedziny, jak r\u00f3wnie\u017c w Bibliotece Narodowej, wi\u0119c b\u0119dzie co wykonywa\u0107 – s\u0105 dalsze plany.<\/p>\n Nie by\u0142 to jednak ca\u0142y koncert, lecz jedynie jego druga cz\u0119\u015b\u0107, a ca\u0142o\u015b\u0107 nosi\u0142a tytu\u0142 Koncert kontrast\u00f3w<\/em>. I rzeczywi\u015bcie, w pierwszej cz\u0119\u015bci zagrano dwie rzeczy skrajnie odmienne zar\u00f3wno od Lutos\u0142awskiego, jak i od siebie wzajem. Najpierw utw\u00f3r Treibstoff<\/em> niemieckiej kompozytorki Caroli Bauckholt, uczennicy Mauricia Kagla, co by\u0142o s\u0142ycha\u0107, a potem Ma\u0142e requiem dla pewnej polki<\/em> G\u00f3reckiego – G\u00f3recki jaki jest, ka\u017cdy widzi. Cho\u0107 mo\u017ce nie by\u0142o to wykonanie tak perfekcyjne jak London Sinfonietty, dla kt\u00f3rej utw\u00f3r powsta\u0142, to bardzo dobrze, \u017ce m\u0142odzi graj\u0105 t\u0119 muzyk\u0119.<\/p>\n Kolejny koncert z tej serii zapowiadany jest na 28 czerwca pod has\u0142em Lutos\u0142awski, unizm, minimalizm<\/em> – w programie Wariacja Sacherowska<\/em> i Bukoliki<\/em> Lutos\u0142awskiego, Kwintet fortepianowy<\/em> Zygmunta Krauzego, Sekstet smyczkowy<\/em> El\u017cbiety Sikory i Shaker Loops<\/em> Johna Adamsa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Witold Lutos\u0142awski nie napisa\u0142 opery (cho\u0107 podobno o tym przez jaki\u015b czas my\u015bla\u0142). Ale do lat 60. tworzy\u0142 muzyk\u0119 do spektakli teatralnych i s\u0142uchowisk radiowych. To bardzo ciekawy i zapomniany fragment jego tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7320"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7320"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7320\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7323,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7320\/revisions\/7323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7320"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7320"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}