{"id":7607,"date":"2018-07-26T11:25:20","date_gmt":"2018-07-26T09:25:20","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=7607"},"modified":"2018-07-26T19:08:01","modified_gmt":"2018-07-26T17:08:01","slug":"o-marianie-romku-i-cenzurze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2018\/07\/26\/o-marianie-romku-i-cenzurze\/","title":{"rendered":"O Marianie, Romku i cenzurze"},"content":{"rendered":"

Na temat tego pianisty mia\u0142 przygotowa\u0107 audycj\u0119 w ramach Du\u017cej Czarnej w Dw\u00f3jce nasz przyjaciel blogowy (a m\u00f3j szkolny kolega) Roman Markowicz<\/a>. Niestety nie b\u0119dzie tej audycji, wi\u0119c pisz\u0119 niejako w zast\u0119pstwie.<\/p>\n

W „Midraszu”<\/a> nr 3, kt\u00f3ry niedawno si\u0119 ukaza\u0142, bardzo polecam d\u0142ugi wywiad P\u00f3\u0142 wieku w Nowym Jorku<\/em>, kt\u00f3ry przeprowadzi\u0142am z Romkiem. Bardzo ciekawy, w kt\u00f3rym mowa o losach jego rodziny, o jego edukacji muzycznej – zw\u0142aszcza interesuj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 nowojorska – a tak\u017ce o naszych wsp\u00f3lnych kolegach-muzykach z emigracji ’68 i ich drodze artystycznej. Rozmawiali\u015bmy wychodz\u0105c od \u015bwietnej audycji o nich, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 w marcu tutaj<\/a>, a druga, wcze\u015bniejsza<\/a> jeszcze, dotyczy\u0142a starszego pokolenia \u00f3wczesnych emigrant\u00f3w. Nie jest tam wpisane, ale go\u015bciem by\u0142 w\u0142a\u015bnie Roman i to on przygotowa\u0142 wszystkie materia\u0142y, cz\u0119\u015b\u0107 uzyskuj\u0105c od samych artyst\u00f3w. Bardzo si\u0119 z tych audycji ucieszy\u0142am tak\u017ce dlatego, \u017ce to by\u0142o te\u017c jakie\u015b \u015bwiadectwo, \u017ce Dw\u00f3jka mimo przemian w Polskim Radiu zachowa\u0142a jeszcze troch\u0119 klasy.<\/p>\n

W rozmowie wspominali\u015bmy tak\u017ce muzyk\u00f3w, kt\u00f3rzy wyjechali nie w fali 1968 roku, wi\u0119c nie trafili do tych audycji. Jednym z nich by\u0142 pianista Marian Migda\u0142, kt\u00f3rego ja jeszcze pami\u0119tam z podstaw\u00f3wki – by\u0142 o kilka lat wy\u017cej ode mnie (ale troch\u0119 chyba ni\u017cej od Romka). Zacytuj\u0119 z wywiadu: „Gdzie\u015b pod koniec VII klasy, chyba po jakim\u015b szkolnym koncercie z moim udzia\u0142em, rozmawia\u0142em z pani\u0105 Migda\u0142ow\u0105, matk\u0105 moich szkolnych koleg\u00f3w – pianisty Mariana i skrzypka Aleksandra. I powiedzia\u0142a do mnie: Ach, Romek, ja bym tak chcia\u0142a, \u017ceby m\u00f3j Mary\u015b (tak nazywa\u0142a Mariana) m\u00f3g\u0142 chocia\u017c w po\u0142owie gra\u0107 tak dobrze jak ty. Mija jakie\u015b 11-12 lat i spotykamy si\u0119 z tym\u017ce Marysiem w Juilliard School. Przyjecha\u0142 jako stypendysta i wtedy m\u00f3g\u0142bym powiedzie\u0107 to samo, tylko w drug\u0105 stron\u0119: ile ja bym da\u0142, \u017ceby tak dobrze gra\u0107 jak on. (…) On nas po prostu zostawi\u0142 sto metr\u00f3w w tyle, mia\u0142 \u015bwietnie wykszta\u0142con\u0105 technik\u0119, wielk\u0105 \u0142atwo\u015b\u0107 gry – oczy mi wychodzi\u0142y na wierzch, kiedy go s\u0142ysza\u0142em. Po roku wyjecha\u0142, ale zacz\u0119\u0142y si\u0119 ukazywa\u0107 jego nagrania – bardzo dobre. Pewien krytyk muzyczny z International Piano Quarterly analizuj\u0105c przer\u00f3\u017cne nagrania Sonaty fis-moll<\/em> Roberta Schumanna, w\u015br\u00f3d nich takich gigant\u00f3w jak Emila Gilelsa i W\u0142adimira Sofronickiego, uzna\u0142 za najlepsz\u0105 w\u0142a\u015bnie wersj\u0119 Mariana. (…) Umar\u0142 dwa lata temu [trzy – DS]. Zrobi\u0142 bardzo znacz\u0105c\u0105 karier\u0119 w Europie, nagrywa\u0142 du\u017co w latach 70. i 80. dla EMI. Zdoby\u0142em wszystkie jego nagrania. (…) Migda\u0142owie wyjechali do Szwecji w 1964 roku, wi\u0119c to nie by\u0142a marcowa emigracja. Dlatego nie mog\u0142em Mariana uwzgl\u0119dni\u0107 w tych audycjach, chcia\u0142bym pokaza\u0107 jego nagrania innym razem. Ostatnich dokona\u0142 z c\u00f3rk\u0105 skrzypaczk\u0105 Liv i tam znalaz\u0142a si\u0119 m.in. sonata J\u00f3zefa Wieniawskiego. Warto przywr\u00f3ci\u0107 pami\u0119\u0107 o tych ludziach, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 dobrze grali”.<\/p>\n

No i audycji o Marianie nie b\u0119dzie. Koledzy dostali zakaz zapraszania Romka do radia. Posz\u0142o podobno o tak\u0105 bzdur\u0119, \u017ce a\u017c trudno mi uwierzy\u0107. Niewa\u017cne, czy to by\u0142o powodem, czy jaki\u015b szerszy problem, ale jest to paskudne. Korzy\u015b\u0107 z tego osobi\u015bcie mam tylko tak\u0105, \u017ce Romek przywi\u00f3z\u0142\u00a0 nagrania Mariana i przegra\u0142 mi, dzi\u0119ki czemu mog\u0142am nieco szerzej zapozna\u0107 si\u0119 z jego sztuk\u0105 pianistyczn\u0105. Jeszcze po naszej rozmowie poszuka\u0142am na YouTube i znalaz\u0142am tylko Sonat\u0119 h-moll<\/em> Liszta<\/a>, przy kt\u00f3rej mnie te\u017c oczy wysz\u0142y na wierzch. Jest te\u017c par\u0119 nagra\u0144 z c\u00f3rk\u0105: tutaj<\/a> i tutaj<\/a>. Dzi\u0119ki Romkowi mia\u0142am mo\u017cno\u015b\u0107 te\u017c zapozna\u0107 si\u0119 z p\u0142yt\u0105 z dwiema Sonatami fis-moll<\/em>: ow\u0105 legendarn\u0105 interpretacj\u0105 Schumanna oraz Brahmsa – obie rzeczywi\u015bcie rewelacyjne, obok wirtuozerii (niezb\u0119dnej zreszt\u0105 tutaj) jest zrozumienie zar\u00f3wno ca\u0142ej formy, jak ka\u017cdej nuty, dzi\u0119ki temu te kobylaste dzie\u0142a nie wydaj\u0105 si\u0119 takimi zakalcami jak w wykonaniu przeci\u0119tnych pianist\u00f3w. Wys\u0142ucha\u0142am te\u017c p\u0142yty chopinowskiej z Sonat\u0105 b-moll<\/em>, Impromptus<\/em> i Bolerem<\/em> (szczeg\u00f3lnie uj\u0119\u0142o mnie Impromptu Ges-dur<\/em>, kt\u00f3re kiedy\u015b sama gra\u0142am i kt\u00f3rego interpretacja Mariana jest idealnie w moim gu\u015bcie), a tak\u017ce \u0142agodnie melancholijnej p\u0142yty z sonatami Galuppiego<\/a>.<\/p>\n

Mo\u017cna te\u017c fragment\u00f3w pos\u0142ucha\u0107 na stronie Mariana<\/a>, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c wisi w sieci – na stronie g\u0142\u00f3wnej w tle rozlega si\u0119 w\u0142a\u015bnie pocz\u0105tek Sonaty<\/em> Schumanna. Naklikn\u0105wszy na dyskografi\u0119 mo\u017cna wys\u0142ucha\u0107 podlinkowanych cz\u0119\u015bci utwor\u00f3w, a tak\u017ce w dziale Live. Na wideo jest Sonata<\/em> Liszta na \u017cywo. Zdj\u0119cia – pami\u0119tam Mariana podobnego, tylko troch\u0119 m\u0142odszego (wyjecha\u0142 maj\u0105c 16 lat), ale z tych p\u00f3\u017aniejszych ju\u017c bym go nie rozpozna\u0142a.<\/p>\n

Smutno, \u017ce tak wybitny artysta, kt\u00f3ry swego czasu mia\u0142 rzeczywi\u015bcie niez\u0142\u0105 karier\u0119<\/a>, zosta\u0142 tak zapomniany. Czarnych kr\u0105\u017ck\u00f3w nie wydano na CD – tylko p\u0142yta z Liv by\u0142a w tej formie wydana przez Naxos<\/a>. Sam Marian z czasem poszed\u0142 w prac\u0119 pedagogiczn\u0105 i zdaje si\u0119, \u017ce sz\u0142o mu to naprawd\u0119 dobrze; wspominaj\u0105 go<\/a> z \u017calem. Tak \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce nie uda\u0142o mi si\u0119 zobaczy\u0107 mojego starszego kolegi na estradzie koncertowej i spotka\u0107 go. By\u0142 przecie\u017c tak blisko. Zdumiewaj\u0105ce te\u017c, \u017ce w Polsce w og\u00f3le nic si\u0119 na jego temat nie wiedzia\u0142o, ale tak to ju\u017c tu jest: nieobecni nie maj\u0105 racji.<\/p>\n

PS. W najnowszym „Midraszu” polecam te\u017c mocny tekst Danuty Gwizdalanki Karol Szymanowski a „kwestia \u017cydowska”<\/em>. Nie stawia on w najlepszym \u015bwietle tw\u00f3rcy Kr\u00f3la Rogera<\/em>, na usprawiedliwienie (?) mo\u017cna doda\u0107, \u017ce jego matka by\u0142a chorobliw\u0105 antysemitk\u0105. Z drugiej strony on sam przecie\u017c przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z \u017cydowskimi muzykami i korzysta\u0142 z ich talent\u00f3w (Kocha\u0144ski, Rubinstein, Fitelberg), ale jednak te\u017c ma swoje „\u017cydostwo w muzyce” na koncie. Podobna historia jak z Wagnerem, kt\u00f3ry przecie\u017c mimo wyg\u0142aszanych i publikowanych rasistowskich pogl\u0105d\u00f3w te\u017c mia\u0142 wykonawc\u00f3w-przyjaci\u00f3\u0142 \u017byd\u00f3w jak np. Hermann Levi<\/a>. Tak to bywa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na temat tego pianisty mia\u0142 przygotowa\u0107 audycj\u0119 w ramach Du\u017cej Czarnej w Dw\u00f3jce nasz przyjaciel blogowy (a m\u00f3j szkolny kolega) Roman Markowicz. Niestety nie b\u0119dzie tej audycji, wi\u0119c pisz\u0119 niejako w zast\u0119pstwie.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7607"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7607"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7607\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7615,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7607\/revisions\/7615"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}