Co roku pod koniec sierpnia \u0141\u00f3d\u017a obchodzi rocznic\u0119 wywiezienia \u017byd\u00f3w z getta \u0142\u00f3dzkiego – Litzmannstadt, ze stacji Radegast, do oboz\u00f3w zag\u0142ady. Przyje\u017cd\u017caj\u0105 ostatni ocale\u0144cy i ich rodziny; byli i na tym koncercie.<\/p>\n
W \u0142\u00f3dzkim Teatrze Nowym Jaros\u0142aw Bester, tw\u00f3rca i szef Bester Quartet, przedstawi\u0142 program Sygnowano Bajgelman. Get To Tango<\/em>, z\u0142o\u017cony z w\u0142asnych opracowa\u0144 piosenek Dawida Bajgelmana, wybitnej postaci getta \u0142\u00f3dzkiego, ale najpierw scen nie tylko \u0142\u00f3dzkich. Pomys\u0142odawc\u0105 tego projektu by\u0142 Miron Zajfert, organizator warszawskiego festiwalu Nowa Muzyka \u017bydowska.<\/p>\n Bajgelman pochodzi\u0142 z rodziny, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by nazwa\u0107 miejskim odpowiednikiem rod\u00f3w klezmerskich: by\u0142 synem muzyka, a muzykami by\u0142o te\u017c jego liczne rodze\u0144stwo. By\u0142 bardzo pracowity i wszechstronny, a przy tym utalentowany. Gra\u0142 w \u0141\u00f3dzkiej Orkiestrze Symfonicznej, dyrygowa\u0142 taperuj\u0105cymi zespo\u0142ami, sam te\u017c tworzy\u0142 operetki (w j\u0119zyku jidysz) i muzyk\u0119 teatraln\u0105, z kt\u00f3rej najs\u0142ynniejsza by\u0142a ta do Dybuka<\/em>. Zwi\u0105zany by\u0142 z licznymi teatrami w Warszawie i \u0141odzi; bywa\u0142o, \u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 przy opracowywaniu muzyki teatralnej z Samuelem Wajnbergiem, ojcem Mieczys\u0142awa. Bywa\u0142 te\u017c krytykiem muzycznym. Pisa\u0142 piosenki, tanga, fokstroty itp., kt\u00f3re stawa\u0142y si\u0119 modne i bywa\u0142y wykonywane przez takie gwiazdy jak Wiera Gran czy Adam Aston. G\u0142\u00f3wnie powstawa\u0142y one dla teatru Ararat, a teksty do nich pisa\u0142 wybitny poeta Mosze Broderson.<\/p>\n Gdy Bajgelman trafi\u0142 do getta \u0142\u00f3dzkiego, nie zmniejszy\u0142 aktywno\u015bci. Stworzy\u0142 orkiestr\u0119 symfoniczn\u0105, dawa\u0142 koncerty i dalej pisa\u0142 piosenki, kt\u00f3re natychmiast nucili wszyscy. W ko\u0144cu, tak jak wszyscy, zosta\u0142 wywieziony ze stacji Radegast do Auschwitz, stamt\u0105d trafi\u0142 do Gliwic, gdzie zosta\u0142 zamordowany w wieku 56 lat.<\/p>\n Bester z kolegami wzi\u0105\u0142 na warsztat zar\u00f3wno przedwojenne pie\u015bni i tanga Bajgelmana, jak i wojenne. Wsp\u00f3\u0142pracowali muzycy z jego zespo\u0142u – skrzypek Dawid Lubowicz, perkusista Oleg Dyyak i basista Maciej Adamczyk. Doproszeni zostali wiolonczelistka Magda Pluta i tr\u0119bacz Tomasz Zi\u0119tek, a tak\u017ce tr\u00f3jka gwiazd wokalistyki: Dorota Mi\u015bkiewicz, Gra\u017cyna Augu\u015bcik i Jorgos Skolias – wszyscy z umiej\u0119tno\u015bciami i upodobaniem do scatowania, czyli improwizowania na dowolnych sylabach, co cz\u0119sto robili. \u015apiewali zar\u00f3wno w jidysz, jak po polsku. Charakterystyczne, \u017ce wymienione w tytule koncertu tanga, a by\u0142o ich kilka, zosta\u0142y wystylizowane z grubsza na Piazzoll\u0119. Ale by\u0142y i piosenki z\u0142odziejskie (Ich ganwe in der nacht<\/i> – kradn\u0119 w nocy), i opowiadaj\u0105ce o \u017cyciu \u017cydowskich robotnik\u00f3w (Jidn szmidn<\/em> – \u017bydzi kuj\u0105). No i przejmuj\u0105ce ko\u0142ysanki z getta, kt\u00f3rych Chaim Rumkowski zabrania\u0142 \u015bpiewa\u0107, a kt\u00f3re i tak \u015bpiewano. Ostatnia, kt\u00f3r\u0105 za\u015bpiewali wszyscy, to Mach cu di ejgelech<\/em> (zamknij oczka), wyraz bezradno\u015bci w obliczu czego\u015b strasznego. „B\u00f3g zamkn\u0105\u0142 jasny \u015bwiat, noc ciemna wok\u00f3\u0142 nas (\u2026) stoimy razem tu w krainie z\u0142ego snu…”.<\/p>\n Program jest zdecydowanie wart powtarzania: piosenki Bajgelmana, w sumie do\u015b\u0107 proste i melodyjne, maj\u0105 potencja\u0142, \u015bpiewaj\u0105 je znakomici wokali\u015bci jazzowi, graj\u0105 \u015bwietni muzycy. Publiczno\u015b\u0107 by\u0142a wzruszona. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce ten program b\u0119dzie mia\u0142 swoje dalsze \u017cycie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Co roku pod koniec sierpnia \u0141\u00f3d\u017a obchodzi rocznic\u0119 wywiezienia \u017byd\u00f3w z getta \u0142\u00f3dzkiego – Litzmannstadt, ze stacji Radegast, do oboz\u00f3w zag\u0142ady. Przyje\u017cd\u017caj\u0105 ostatni ocale\u0144cy i ich rodziny; byli i na tym koncercie.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7747"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7747"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7747\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7748,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7747\/revisions\/7748"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}