Nie wrzuci\u0142am wczoraj wieczorem wpisu na temat koncertu inauguracyjnego I Mi\u0119dzynarodowego Konkursu Chopinowskiego na Instrumentach Historycznych, bo czeka\u0142am na jeszcze jeden wa\u017cny element, kt\u00f3ry dotar\u0142 do mnie w \u015brodku nocy – a ja nie doczeka\u0142am i posz\u0142am spa\u0107. Nadrabiam wi\u0119c teraz.<\/p>\n
Chodzi o komentarz autorski utworu Paw\u0142a Szyma\u0144skiego, kt\u00f3ry nie znalaz\u0142 si\u0119 w koncertowym programie. Co wi\u0119cej, a czego szczeg\u00f3lnie szkoda, nie znalaz\u0142a si\u0119 w nim nawet wzmianka o dedykacji (w partyturze na stronie tytu\u0142owej widnieje napis to the memory of Frans Br\u00fcggen<\/em>, a na dole strony:\u00a0Utw\u00f3r zosta\u0142 zam\u00f3wiony przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina dla Orkiestry XVIII wieku. The piece was commissioned by the Fryderyk Chopin Institute for the Orchestra of the Eigheenth Century<\/span><\/em>). Podobno tekst nap\u0142yn\u0105\u0142 zbyt p\u00f3\u017ano. Pomi\u0144my spiskowe teorie (by\u0107 mo\u017ce nies\u0142uszne) i oddajmy g\u0142os kompozytorowi:<\/p>\n Kiedy Stanis\u0142aw Leszczy\u0144ski zapyta\u0142 mnie, czy napisa\u0142bym – na zam\u00f3wienie Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina – utw\u00f3r dla Orkiestry XVIII wieku, przyj\u0105\u0142em propozycj\u0119 z entuzjazmem. Zawsze podziwia\u0142em ten wspania\u0142y zesp\u00f3\u0142 za\u0142o\u017cony przez legendarnego Fransa Br\u00fcggena, kt\u00f3ry dla mnie od najdawniejszych lat jest jednym z najwa\u017cniejszych artyst\u00f3w naszych czas\u00f3w, kt\u00f3ry mia\u0142 wielki wp\u0142yw na ukszta\u0142towanie moich pogl\u0105d\u00f3w estetycznych. Dlatego pozwoli\u0142em sobie zadedykowa\u0107 m\u00f3j utw\u00f3r – <\/em>\u00c0<\/span> la recherche de la symphonie perdue – Jego pami\u0119ci.<\/em><\/p>\n Ze sztuk\u0105 Fransa Br\u00fcggena zetkn\u0105\u0142em si\u0119 po raz pierwszy w pierwszej po\u0142owie lat siedemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku, kiedy to – wraz z przyjaci\u00f3\u0142mi, Stanis\u0142awem Leszczy\u0144skim i W\u0142adys\u0142awem K\u0142osiewiczem – poznawali\u015bmy pierwsze, docieraj\u0105ce z Europy nagrania wybitnych muzyk\u00f3w-wizjoner\u00f3w, pionier\u00f3w wykonywania dawnej muzyki zgodnie z wiedz\u0105 historyczn\u0105, na autentycznych, historycznych instrumentach. Doskonale pami\u0119tam sw\u00f3j zachwyt, kiedy s\u0142ucha\u0142em nagra\u0144 Fransa Br\u00fcggena i innych, \u015bwietnych muzyk\u00f3w. Czu\u0142em powiew wielkiej idei ods\u0142aniaj\u0105cej nieznane dot\u0105d horyzonty. By\u0142 to dla mnie jednocze\u015bnie powiew Europy, w tamtym czasie bardzo odleg\u0142ej (trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce w siedemdziesi\u0105tych latach na po\u0142\u0105czenie telefoniczne z Amsterdamem czeka\u0142o si\u0119 d\u0142u\u017cej, ni\u017c dzi\u015b trwa podr\u00f3\u017c do Amsterdamu).<\/em><\/p>\n Po latach Frans Br\u00fcggen za\u0142o\u017cy\u0142 Orkiestr\u0119 XVIII wieku. Nasta\u0142y nowe czasy i Orkiestra coraz cz\u0119\u015bciej koncertowa\u0142a w Polsce. Europa bardzo si\u0119 przybli\u017cy\u0142a. Muzyk\u00f3w Orkiestry XVIII wieku mo\u017cemy teraz s\u0142ucha\u0107 z bliska i widzie\u0107 z bliska. Zawsze graj\u0105 z entuzjazmem, a po koncertach wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 szcz\u0119\u015bliwi i wolni, a my – s\u0142uchacze – wraz z nimi. Kiedy wsiadaj\u0105 po koncercie do autokaru, aby odjecha\u0107, chcia\u0142oby si\u0119 zawo\u0142a\u0107: nie odje\u017cd\u017cajcie, zosta\u0144cie z nami! Nie chcemy, \u017ceby Europa si\u0119 zn\u00f3w oddali\u0142a\u2026<\/em><\/p>\n Pawe\u0142 Szyma\u0144ski<\/em><\/p>\n Teraz o utworze, kt\u00f3ry po raz pierwszy us\u0142yszeli\u015bmy w Studiu im. Lutos\u0142awskiego w wykonaniu owej orkiestry pod batut\u0105 Grzegorza Nowaka. Dzie\u0142a Paw\u0142a Szyma\u0144skiego to cz\u0119sto wyraz nostalgii za jakim\u015b okre\u015blonym gatunkiem czy stylem. Tym razem owym gatunkiem jest symfonia, a stylistyka rozci\u0105ga si\u0119 od klasycyzmu do wczesnego romantyzmu. Najwi\u0119cej tu mo\u017ce Beethovena, Schuberta czy Mendelssohna, cho\u0107 jest rozkoszny fragmencik w drugiej po\u0142owie utworu, nawi\u0105zuj\u0105cy do wolnych cz\u0119\u015bci Mozarta. Wszystko to porwane, poszarpane, zawieszone w przestrzeni d\u017awi\u0119cz\u0105cej ciszy, kt\u00f3ra w tym utworze objawia si\u0119 najcz\u0119\u015bciej statycznym wsp\u00f3\u0142brzmieniem tercji albo powt\u00f3rzeniami pojedynczego d\u017awi\u0119ku. Taka czkawka czasu, nagle pog\u0142\u0119biaj\u0105ce si\u0119 rysy na muzyce znanej, bezpiecznej, lubianej.<\/p>\n