Od warszawskiego getta i poci\u0105gu do Treblinki po argenty\u0144sko-\u017cydowskie tango – tak\u0105 podr\u00f3\u017c odbyli\u015bmy w ostatni dzie\u0144 Polin Music Festival.<\/p>\n
Cho\u0107 by\u0142 te\u017c jeden wyskok w przesz\u0142o\u015b\u0107 i w troch\u0119 inn\u0105 stron\u0119. Trio Michael Guttman\/Zhao Jang\/Ohad Ben-Ari (pianista i kompozytor izraelski mieszkaj\u0105cy w Berlinie) zagra\u0142o na pocz\u0105tek popo\u0142udniowego koncertu Trzy Nokturny<\/em> Ernesta Blocha, nastrojem przypominaj\u0105cy ekspresjonistyczn\u0105 muzyk\u0119 do film\u00f3w niemych, a wiolonczelistka z pianist\u0105 – pochodz\u0105ce z tego samego 1924 r., ale zupe\u0142nie inne w charakterze, bli\u017csze tradycji synagogalnej Prayers<\/em>. P\u00f3\u017aniej nast\u0105pi\u0142 niezwykle wzruszaj\u0105cy moment. Pianista wykona\u0142 kilka utwork\u00f3w nastoletniej pianistki-kompozytorki z warszawskiego getta, Josimy Feldschuh. Utalentowana dziewczynka koncertowa\u0142a jeszcze w pocz\u0105tkach wojny w getcie z \u017bydowsk\u0105 Orkiestr\u0105 Symfoniczn\u0105; p\u00f3\u017aniej uda\u0142o si\u0119 j\u0105 wyprowadzi\u0107 na aryjsk\u0105 stron\u0119, ale niestety szybko zmar\u0142a na gru\u017alic\u0119, maj\u0105c zaledwie 14 lat. Zosta\u0142 po niej zeszyt ze szkicami do kompozycji, cz\u0119sto nieuko\u0144czonymi; znajduje si\u0119 obecnie w posiadaniu Yad Vashem. Utworki – skromne i przesmutne, o do\u015b\u0107 prostych harmoniach, ale czasem nietypowo zestawionych, najcz\u0119\u015bciej powolne ta\u0144ce – troch\u0119 to brzmi jak Erik Satie „na trzy”. Polin zapowiada dalsze prezentacje tego zeszytu. Podobno Josima mieszka\u0142a na Karmelickiej, niemal w s\u0105siedztwie obecnej lokalizacji muzeum.<\/p>\n W zbli\u017conym czasie, bo w 1939 r., Paul Ben Haim, nestor kompozytor\u00f3w izraelskich, urodzony jako Paul Frankenburger w Monachium, pisa\u0142 ju\u017c w Palestynie Wariacje na temat melodii hebrajskiej<\/em> na trio fortepianowe. Melodii nie rozpozna\u0142am, ale stylistycznie jest to przyk\u0142ad klasyki wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci izraelskiej, z elementami r\u00f3wnie\u017c muzyki arabskiej, ale do\u015b\u0107 dyskretnymi. Przed nim jeszcze us\u0142yszeli\u015bmy inne wariacje – Tanz tanz tanz<\/em> na skrzypce solo Marca Henriego Cykierta z Belgii, na temat piosenki z getta, wreszcie fragment utworu pianisty Violins of Hope<\/em> powsta\u0142y dla niezwyk\u0142ych okoliczno\u015bci: zam\u00f3wiony przez Filharmonik\u00f3w Berli\u0144skich<\/a> na 70. rocznic\u0119 wyzwolenia Auschwitz; w pierwszej wersji na orkiestr\u0119 smyczkow\u0105, w kt\u00f3rej mo\u017cna by\u0142o zaprezentowa\u0107 instrumenty muzyk\u00f3w \u017cydowskich, ocalone z wojny. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, w\u0142a\u015bnie sobie przypomnia\u0142am, \u017ce lata temu odwiedzi\u0142am w Tel Awiwie pracowni\u0119 lutnicz\u0105 wypowiadaj\u0105cego si\u0119 w linku Amnona Weinsteina – zaprowadzi\u0142 mnie tam m\u00f3j znajomy, nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c malarz izraelski, kolega moich rodzic\u00f3w, kt\u00f3ry zna\u0142 ojca Amnona, r\u00f3wnie\u017c wybitnego lutnika Moshego, tak\u017ce jeszcze z Wilna.<\/p>\n Po przerwie skok a\u017c do Argentyny. Pokazano nam film, kt\u00f3ry mo\u017cna obejrze\u0107 tutaj<\/a>. Zobaczcie i wy koniecznie – pi\u0119kny. No i ostatni koncert, jak w zesz\u0142ym roku – tangowy, ale na pocz\u0105tek zn\u00f3w wr\u00f3cili\u015bmy do czas\u00f3w wojny. Kompozytor Daniel Judkovski (zbie\u017cno\u015b\u0107 nazwisk z tw\u00f3rc\u0105 wymienionego filmu – nie spyta\u0142am, mo\u017ce syn?) studiowa\u0142 u znanego w \u015brodowisku warszawskojesiennym Alejandro Iglesiasa Rossiego. Utworu El despertar de los alamos<\/em> na g\u0142os recytuj\u0105cy, kontrabas i elektronik\u0119 mo\u017cna pos\u0142ucha\u0107 tutaj<\/a> – z tym, \u017ce u nas recytowa\u0142a po angielsku Annie Dutoit (nie by\u0142o w tym roku Marthy, ale przynajmniej ona reprezentowa\u0142a rodzin\u0119) i zrobi\u0142a to z uczuciem, nawet za\u015bpiewa\u0142a pocz\u0105tek modlitwy Ani maamin<\/em>. To przejmuj\u0105ca historia o modlitwie \u015bpiewanej w poci\u0105gu do Treblinki – przechowa\u0142 j\u0105 kto\u015b, komu uda\u0142o si\u0119 z tego poci\u0105gu wyskoczy\u0107 i prze\u017cy\u0107. Na kontrabasie gra\u0142 znany nam z zesz\u0142ego roku Ariel Eberstein, kt\u00f3ry tak\u017ce zapowiada\u0142 dalsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 koncertu.<\/p>\n W zespole tangowym obok Ebersteina i – tak\u017ce jak rok temu – Guttmana oraz bandoneonisty Lysandre Donoso znalaz\u0142a si\u0119 tym razem pianistka,\u00a0Chlo\u00eb Pfeiffer, kt\u00f3ra co prawda urodzi\u0142a si\u0119 w Pirenejach i studiowa\u0142a w Tuluzie, ale ukocha\u0142a tango i jest znakomit\u0105, finezyjn\u0105 i dowcipn\u0105 aran\u017cerk\u0105. Ten kunszt pokaza\u0142a w bisach – opracowaniach pierwszej cz\u0119\u015bci Eine kleine Nachtmusik<\/em> Mozarta oraz trzeciej cz\u0119\u015bci I Symfonii<\/em> Mahlera. A przedtem by\u0142a ma\u0142a historia tanga \u017cydowskiego (lub oko\u0142o\u017cydowskiego): od przedstawicieli Guardia Vieja, czyli starej gwardii – Luisa Bernsteina i Feliksa Lipeskiera, poprzez Guardia Nueva – Ismaela Spitalnika (jako kompozytora i aran\u017cera) i Tango Nuevo (czyli oczywi\u015bcie Piazzol\u0119, kt\u00f3ry w pierwszym sk\u0142adzie swojego kwintetu mia\u0142 paru wybitnych muzyk\u00f3w \u017cydowskich: skrzypka<\/a> i pianist\u0119<\/a>) po wspomniane aran\u017cacje Pfeiffer.<\/p>\n I tak zako\u0144czy\u0142 si\u0119 festiwal. Michael Guttman zapraszaj\u0105c na nast\u0119pny przywo\u0142a\u0142 francuskie przys\u0142owie jamais deux sans troix<\/em>. Miejmy nadziej\u0119. Nad Polinem zbieraj\u0105 si\u0119 chmury – oby uda\u0142o si\u0119 je rozgoni\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Od warszawskiego getta i poci\u0105gu do Treblinki po argenty\u0144sko-\u017cydowskie tango – tak\u0105 podr\u00f3\u017c odbyli\u015bmy w ostatni dzie\u0144 Polin Music Festival.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8216"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8216"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8216\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8217,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8216\/revisions\/8217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}