W Wiedniu powsta\u0142 tylko jeden z trzech utwor\u00f3w wykonanych w Austriackim Forum Kultury przez Aron-Quartett, ale wszystkie mia\u0142y co\u015b w sobie z tamtejszego klimatu.<\/p>\n
Viktor Ullmann urodzi\u0142 si\u0119 co prawda w Cieszynie, a p\u00f3\u017aniej go nosi\u0142o – nie tylko do Wiednia, ale te\u017c do Pragi, Usti nad \u0141ab\u0105, Zurychu, Stuttgartu. By\u0142 jednak uczniem Arnolda Sch\u00f6nberga i cho\u0107 akurat dodekafonii w swoich utworach nie stosowa\u0142, to ekspresjonistyczny wiede\u0144ski klimat by\u0142 mu bliski. To paradoks, \u017ce z jego trzech kwartet\u00f3w smyczkowych mimo \u017ce dwa pierwsze by\u0142y napisane przed wojn\u0105, a drugi z nich mia\u0142 prawykonanie w Londynie na festiwalu Mi\u0119dzynarodowego Towarzystwa Muzyki Wsp\u00f3\u0142czesnej, zachowa\u0142 si\u0119 tylko trzeci, napisany w obozie Theresienstadt. To cud – gdy w pa\u017adzierniku 1944 r. kompozytor\u00f3w z Terezina za\u0142adowano do poci\u0105gu do Auschwitz, Ullmann chcia\u0142 wzi\u0105\u0107 swoje r\u0119kopisy ze sob\u0105, ale w ostatniej chwili przekonany przez przyjaciela wyrzuci\u0142 je z okna. Jego koledzy – Hans Krasa, Pavel Haas czy Gideon Klein – zostawili swoje partytury w obozie, gdzie przechowali je ci, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107.<\/p>\n
Pi\u0119kny to utw\u00f3r, ten III Kwartet<\/em>. By\u0142 mi oczywi\u015bcie wcze\u015bniej znany, cho\u0107by z tego koncertu<\/a> sprzed pi\u0119ciu lat. Ma w sobie melancholi\u0119, elegancj\u0119 formy i swoiste ciep\u0142o. To wykonanie<\/a> jest szybsze i l\u017cejsze ni\u017c to z koncertu i w\u0142a\u015bciwie nie wiem, co mi bardziej odpowiada, ka\u017cda interpretacja ma swoje racje.<\/p>\n Erich Wolfgang Korngold, pochodz\u0105cy z Brna, ale r\u00f3wnie\u017c z czasem mieszkaniec Wiednia, by\u0142 o rok starszy od Ullmanna, jednak mia\u0142 wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia: jako m\u0142ody geniusz (przypominam, \u017ce oper\u0119 Die tote Stadt<\/em> napisa\u0142 jako 23-latek!) wcze\u015bnie zdoby\u0142 uznanie, a ju\u017c w latach 30. rozpocz\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Hollywood. Pojecha\u0142 tam niemal rzutem na ta\u015bm\u0119. Tam sta\u0142 si\u0119, mo\u017cna powiedzie\u0107, jednym z ojc\u00f3w muzyki filmowej, a jego muzyka sta\u0142a si\u0119 lekka, \u0142atwa i przyjemna, \u017ce przypomn\u0119 popularny Koncert skrzypcowy<\/em>, przez lata chyba najpopularniejsze w Stanach dzie\u0142o z gatunku muzyki powa\u017cnej. III Kwartet smyczkowy<\/em><\/a> jednak (powsta\u0142y dwa lata po kwartecie Ullmanna i zadedykowany Brunonowi Walterowi) jest powa\u017cniejszy i nawi\u0105zuj\u0105cy zn\u00f3w do wiede\u0144skiego ekspresjonizmu, cho\u0107 co jaki\u015b czas wplecione s\u0105 tam s\u0142odkie filmowe tematy. Kontekst jednak sprawia, \u017ce ich obecno\u015b\u0107 ma pewien posmak ironii. Bardzo zgrabny utw\u00f3r, jak to u tego kompozytora.<\/p>\n Pomi\u0119dzy nimi muzycy wykonali II Kwartet smyczkowy<\/em> Gerharda Deissa, tym razem prawdziwego urodzonego wiede\u0144czyka. To \u0142adna historia: przez lata by\u0142 dyplomat\u0105, m.in. ambasadorem Austrii w Maroku i Senegalu, a gdy przeszed\u0142 na emerytur\u0119, osiad\u0142 w rodzinnym mie\u015bcie i zabra\u0142 si\u0119 po latach zn\u00f3w do komponowania. Ten utw\u00f3r by\u0142 mo\u017ce najbardziej podobny do II szko\u0142y wiede\u0144skiej, bardziej dysonansowy, ale chyba nie serialny, cho\u0107 g\u0142owy nie dam. Kompozytor by\u0142 obecny na koncercie. W sumie zesp\u00f3\u0142 zosta\u0142 ciep\u0142o przyj\u0119ty i nawet wykona\u0142 bis – powt\u00f3rzy\u0142 fragment Scherza<\/em> z utworu Korngolda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W Wiedniu powsta\u0142 tylko jeden z trzech utwor\u00f3w wykonanych w Austriackim Forum Kultury przez Aron-Quartett, ale wszystkie mia\u0142y co\u015b w sobie z tamtejszego klimatu.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8342"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8342"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8342\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8343,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8342\/revisions\/8343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}