{"id":8450,"date":"2019-05-08T00:16:08","date_gmt":"2019-05-07T22:16:08","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=8450"},"modified":"2019-05-08T17:05:26","modified_gmt":"2019-05-08T15:05:26","slug":"weinberg-wykonywany-i-nagrywany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2019\/05\/08\/weinberg-wykonywany-i-nagrywany\/","title":{"rendered":"Weinberg wykonywany i nagrywany"},"content":{"rendered":"

Chodzi\u0142am na wi\u0119kszo\u015b\u0107 przes\u0142ucha\u0144 I etapu Konkursu Moniuszkowskiego, ale o samym konkursie wi\u0119cej przy okazji fina\u0142\u00f3w (na razie wyniki I etapu<\/a>). W tym etapie kandydat musia\u0142 za\u015bpiewa\u0107 ari\u0119 operow\u0105 i polsk\u0105 pie\u015b\u0144. Po raz pierwszy w\u0142\u0105czono do repertuaru tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Mieczys\u0142awa Weinberga.<\/p>\n

Jako \u017ce o tym kompozytorze gdzie\u015b od dekady coraz wi\u0119cej s\u0142ycha\u0107 (i jego s\u0142ycha\u0107), a na dodatek w tym roku (cho\u0107 pono\u0107 nies\u0142usznie) obchodzimy stulecie jego urodzin, to \u015bpiewacy zapewne uznali, \u017ce warto w\u0142\u0105czy\u0107 jego muzyk\u0119 do repertuaru. I s\u0142usznie, bo to wielka muzyka, nawet w takich miniaturach – za ka\u017cdym razem nagle mia\u0142o si\u0119 wra\u017cenie znalezienia w innym \u015bwiecie, s\u0142uchania innego g\u0142osu. Pie\u015bni by\u0142y \u015bpiewane w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach, wszystkich tych, w kt\u00f3rych kompozytor pisa\u0142: polskim, rosyjskim i jidysz. Nie wszyscy zreszt\u0105 t\u0119 muzyk\u0119 zrozumieli do ko\u0144ca, zupe\u0142nie inaczej si\u0119 s\u0142ucha\u0142o np. Mateusza Hoedta, kt\u00f3ry w pie\u015bni O siwa mg\u0142o<\/em> (s\u0142ycha\u0107 by\u0142o: m\u0142o) nie wyczu\u0142 nastroju poezji Juliana Tuwima, a ca\u0142kiem inaczej Nastassii Khrapitskiej z Bia\u0142orusi, \u015bpiewaj\u0105cej (w t\u0142umaczeniu rosyjskim) wstrz\u0105saj\u0105c\u0105 ostatni\u0105 z Pie\u015bni op. 13 do s\u0142\u00f3w Icchoka Lejba Pereca, lament sieroty przed zburzonym domem. Przy s\u0142owach „mamo, mamo, gdzie jeste\u015b?” \u015bciska\u0142o w gardle (\u015bpiewa\u0142a to tak\u017ce Natalia Rubi\u015b, tutaj<\/a> jej nagranie ca\u0142ego cyklu; \u017cal, \u017ce obie dziewczyny nie przesz\u0142y dalej). Dzie\u0142a Weinberga wybra\u0142o 16 os\u00f3b, wliczaj\u0105c II etap; w\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142a si\u0119 Maria Motolygina, kt\u00f3ra \u015bpiewa\u0142a rol\u0119 W\u0142asty w Pasa\u017cerce<\/em> w Jekaterynburgu (ale do II etapu wybra\u0142a ari\u0119 Marty z tej opery) oraz Zlata Khershberg, wykonawczyni roli Bronki w najnowszym wystawieniu tej opery w Tel Awiwie.<\/p>\n

Tu skr\u0119c\u0119 na to wydarzenie. Nie by\u0142am tam (troch\u0119 \u017ca\u0142uj\u0119, chocia\u017c realizacj\u0119 Pountneya znam), ale interesowa\u0142y mnie tamtejsze reakcje, wi\u0119c poprosi\u0142am nieocenionego liska<\/strong>, kt\u00f3ry t\u0142umaczy\u0142 mi recenzje na bie\u017c\u0105co. Wiem wi\u0119c, \u017ce niestety w relacji „Gazety Wyborczej” jest przek\u0142amanie: kole\u017canka wspomnia\u0142a, \u017ce w czo\u0142owej gazecie „Haaretz” napisano, \u017ce „dzie\u0142o jest wstrz\u0105saj\u0105ce za spraw\u0105 muzyki Weinberga”. Tymczasem krytyk, Hagai Chitron, pono\u0107 na co dzie\u0144 do\u015b\u0107 wywa\u017cony, napisa\u0142 bardzo ostro i negatywnie, z grubsza tak: sowiecki melodramat zezuj\u0105cy w stron\u0119 Hollywood, artystycznie du\u017co poni\u017cej oczekiwa\u0144, pomys\u0142y muzyczne czasem chwytaj\u0105 za serce, ale s\u0105 i d\u0142u\u017cyzny; opera na taki temat musi by\u0107 bolesna i szokuj\u0105ca, ale nie mo\u017ce nudzi\u0107, a przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu nudzi. Wyra\u017anie si\u0119 rozz\u0142o\u015bci\u0142. Oczywi\u015bcie by\u0142y i pozytywne recenzje – co ciekawe, negatywnie reagowali raczej przedstawiciele starszego pokolenia, dla kt\u00f3rych temat jest \u017cywy. Du\u017co te\u017c by\u0142o g\u0142os\u00f3w, \u017ce jak to, opera o Auschwitz, a nic tam nie ma o Zag\u0142adzie i prawie w og\u00f3le nie ma \u017byd\u00f3w. (Tu trzeba zna\u0107 sytuacj\u0119 kompozytora w danym momencie \u017cycia w ZSRR, a ponadto wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 fakt, \u017ce jest to oparte na opowie\u015bci Polki.) Ale m\u0142odsze pokolenia ju\u017c by\u0142y lepiej nastawione, np. przedstawiciel jednej ze stron internetowych (informacyjnych) pisze: „Trudno wyobrazi\u0107 sobie bardziej surrealistyczn\u0105 scen\u0119: 1500 os\u00f3b stoi i oklaskuje grup\u0119 u\u015bmiechni\u0119tych oficer\u00f3w SS. Obok nich, z b\u0142yszcz\u0105cymi oczyma, u\u015bmiechaj\u0105 si\u0119 wi\u0119\u017aniowie Auschwitz w pasiakach. Oni te\u017c otrzymuj\u0105 burzliwe oklaski. To niepoj\u0119te zdarzenie dzieje si\u0119 w g\u0142\u00f3wnym hebrajskim mie\u015bcie, dzie\u0144 przed ceremoni\u0105 Dnia Pami\u0119ci Zag\u0142ady obchodzonego w Izraelu. Mi\u0119dzy oklaskuj\u0105cymi ten niemo\u017cliwy obraz jest zapewne niema\u0142o ocala\u0142ych z Zag\u0142ady oraz \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy stracili swe rodziny w obozach zag\u0142ady w Polsce. Zdumiewaj\u0105ce, co mo\u017ce sprawi\u0107 muzyka. <\/span>Wszystko to brzmi jak science fiction lub \u015bwietny scenariusz do komedii Mela Brooksa, ale tak w\u0142a\u015bnie wygl\u0105da\u0142o zako\u0144czenie opery Pasa\u017cerka<\/em>, wystawionej po raz pierwszy w Ziemi \u015awi\u0119tej”.<\/span><\/p>\n

Teraz chcia\u0142am zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na dwie nowe p\u0142yty weinbergowskie – za obiema stoi wielki or\u0119downik tw\u00f3rczo\u015bci kompozytora, Gidon Kremer. Wyda\u0142 ju\u017c wcze\u015bniej dwie p\u0142yty z jego muzyk\u0105 w ECM. Najnowsza ukaza\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie w Deutsche Grammophon i jest to – mo\u017cna powiedzie\u0107 – debiut Weinberga w tej firmie. A zarazem debiut znakomitej litewskiej dyrygentki, Mirgi Gra\u017einyt\u0117-Tyla (pisa\u0142am o niej tutaj<\/a>), kt\u00f3ra jako pierwsza kobieta tej specjalno\u015bci podpisa\u0142a z DG kontrakt. Ju\u017c drug\u0105 kadencj\u0119 prowadzi ona City of Birmingham Symphony Orchestra, t\u0119 sam\u0105, kt\u00f3r\u0105 rozs\u0142awi\u0142 kiedy\u015b Simon Rattle. W tym sezonie Kremer jest rezydentem tej orkiestry i oczywi\u015bcie musia\u0142 wyp\u0142yn\u0105\u0107 temat Weinberga. Do\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 jeszcze IAM – i mamy dwup\u0142ytowy album: na jednej p\u0142ycie jest kameralna smyczkowa II Symfonia<\/em> w wykonaniu Kremeraty Baltiki, na drugiej – XXI Symfonia „Kadisz”<\/em> w wykonaniu CBSO. Trudno o wi\u0119kszy kontrast. Solowe partie skrzypcowe gra Kremer, jest te\u017c solowa partia sopranu (bez tekstu) w nieco onirycznym finale i \u015bpiewa j\u0105… sama dyrygentka (zaczyna\u0142a od dyrygowania ch\u00f3rami), jasnym, jakby dzieci\u0119cym g\u0142osem.<\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 tu wdawa\u0107 w d\u0142u\u017csze opisy, bo i tak ten wpis jest ju\u017c bardzo d\u0142ugi, a chc\u0119 te\u017c koniecznie wspomnie\u0107 o drugiej p\u0142ycie, o kt\u00f3rej nie jest tak g\u0142o\u015bno, bo wyda\u0142a j\u0105 mniej mo\u017ce znana firma – Accentus. To 24 Preludia<\/em> op. 100 Weinberga<\/a>, przeznaczone w oryginale na wiolonczel\u0119, a przetransponowane na skrzypce i wykonane r\u00f3wnie\u017c przez Kremera. To pierwsze nagranie tego cyklu (dystrybucja CMD). Zadziwiaj\u0105ca to muzyka, na pocz\u0105tku wydaje si\u0119, \u017ce ma w sobie wiele prostoty, ale z czasem pojawia si\u0119 coraz wi\u0119cej erudycyjno\u015bci, jest tam te\u017c wiele zaszyfrowanych cytat\u00f3w. Taka bardzo specjalna opowie\u015b\u0107, cho\u0107 mo\u017ce nie dla wszystkich \u0142atwa. Tutaj trailer<\/a>, jest jeszcze par\u0119 fragmencik\u00f3w na tubie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chodzi\u0142am na wi\u0119kszo\u015b\u0107 przes\u0142ucha\u0144 I etapu Konkursu Moniuszkowskiego, ale o samym konkursie wi\u0119cej przy okazji fina\u0142\u00f3w (na razie wyniki I etapu). W tym etapie kandydat musia\u0142 za\u015bpiewa\u0107 ari\u0119 operow\u0105 i polsk\u0105 pie\u015b\u0144. Po raz pierwszy w\u0142\u0105czono do repertuaru tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Mieczys\u0142awa Weinberga.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8450"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8450"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8457,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8450\/revisions\/8457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}