
{"id":8483,"date":"2019-05-17T00:00:57","date_gmt":"2019-05-16T22:00:57","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=8483"},"modified":"2019-05-17T00:05:52","modified_gmt":"2019-05-16T22:05:52","slug":"ofiary-fatum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2019\/05\/17\/ofiary-fatum\/","title":{"rendered":"Ofiary fatum"},"content":{"rendered":"<p>Temat kobiecy festiwalu Kultura Natura zosta\u0142 na dzisiejszym koncercie NOSPR pod batut\u0105 Alexandra Liebreicha &#8222;przydzielony&#8221; mezzosopranistce Tanji Ariane Baumgartner, kt\u00f3ra by\u0142a najpierw upadaj\u0105c\u0105 kr\u00f3low\u0105, potem tragiczn\u0105 kr\u00f3low\u0105.<\/p>\n<p><!--more--><em>\u015amier\u0107 Kleopatry<\/em> &#8211; to dzie\u0142o Berlioza, kt\u00f3re od pewnego czasu prze\u017cywa renesans dzi\u0119ki s\u0142ynnym mezzosopranistkom, kt\u00f3re je sobie ulubi\u0142y ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wszechstronnego pokazania si\u0119 (u nas \u015bpiewa\u0142a je ch\u0119tnie Ma\u0142gorzata Walewska). To monodram z orkiestr\u0105, w kt\u00f3rym bohaterka \u017cali si\u0119 na sw\u00f3j los, wspomina przesz\u0142o\u015b\u0107, wreszcie podejmuje decyzj\u0119, jak odej\u015b\u0107 ze \u015bwiata, a ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 jest wr\u0119cz ilustracj\u0105 tego odej\u015bcia. Mimo \u017ce jest to utw\u00f3r klasycyzuj\u0105cy, pojawiaj\u0105 si\u0119 w nim ju\u017c owe berliozowskie dziwno\u015bci znane z p\u00f3\u017aniejszych utwor\u00f3w. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce 26-letni kompozytor nie otrzyma\u0142 za ni\u0105 Prix de Rome &#8211; okaza\u0142o si\u0119 to dla juror\u00f3w za trudne. Dzisiejsza solistka ma g\u0142os o \u0142adnej barwie, ale zbyt rozwibrowany i osadzony raczej w g\u0142\u0119bi gard\u0142a, co powoduje braki w dykcji. Podejrzewa\u0142am, \u017ce z I balkonu, na kt\u00f3rym mia\u0142am miejsce, s\u0142ycha\u0107 by\u0142o po prostu gorzej, ale gdy w drugiej cz\u0119\u015bci zesz\u0142am na parter, wra\u017cenie niestety nie by\u0142o lepsze.<\/p>\n<p>Jednak Jokasta ma w <em>Kr\u00f3lu Edypie<\/em> Strawi\u0144skiego tylko jedn\u0105 ari\u0119 &#8211; na pierwszym planie jest przede wszystkim tytu\u0142owy bohater (Michael Weinius) i ch\u00f3r m\u0119ski (Opery i Filharmonii Podlaskiej). Po raz kolejny by\u0142am pora\u017cona wielko\u015bci\u0105 tego dzie\u0142a, si\u0142\u0105 skondensowanej emocji (nie wiem, jak kole\u017canka-imienniczka mog\u0142a napisa\u0107 w programie, \u017ce to muzyka &#8222;skrajnie obiektywna, z pozoru wyzuta z emocji&#8221; &#8211; \u017cadnych takich pozor\u00f3w tam nie ma, hieratyczno\u015b\u0107 i owszem). Ka\u017cdy akord, ka\u017cde ich zestawienie co\u015b znaczy, ka\u017cda posta\u0107 ma sw\u00f3j wizerunek symbolizuj\u0105cy rol\u0119 w dramacie. Melizmaty, w kt\u00f3rych wr\u0119cz &#8222;wije si\u0119&#8221; Edyp, pr\u00f3buj\u0105c zagada\u0107 nieszcz\u0119\u015bcie, i inny rodzaj tego &#8222;zagadywania&#8221; w pospiesznych t\u0142umaczeniach Jokasty, przeciwstawione s\u0105 surowym akordom ch\u00f3ru, wyra\u017caj\u0105cego emocje poprzez harmoni\u0119.<\/p>\n<p>Inna refleksja, kt\u00f3ra mnie nasz\u0142a w kontek\u015bcie problem\u00f3w dzi\u015b tak g\u0142o\u015bnych w naszym kraju, dotyczy problemu milczenia. Gdy Edyp zwraca si\u0119 do wieszczka Tejrezjasza, by mu objawi\u0142 to, co wie, tamten pocz\u0105tkowo chce milcze\u0107, protestuje przeciwko ujawnieniu prawdy, ust\u0119puje dopiero w momencie, gdy Edyp rzuca mu w twarz podejrzenie &#8211; i sam rzuca w niego oskar\u017ceniem. P\u00f3\u017aniej o milczenie apeluje Jokasta, kompulsywnie powtarzaj\u0105c, \u017ce wyrocznie k\u0142ami\u0105. Wreszcie Pasterz, \u015bwiadek znalezienia ma\u0142ego Edypa w g\u00f3rach, porzuconego przez rodzic\u00f3w, zaczyna od s\u0142\u00f3w: trzeba by\u0142o milcze\u0107. A przecie\u017c nie mo\u017cna ju\u017c by\u0142o milcze\u0107 &#8211; Teby ogarn\u0119\u0142a zaraza, a wyrocznia delficka oznajmi\u0142a, \u017ce przyczyn\u0105 jest obecno\u015b\u0107 w mie\u015bcie mordercy kr\u00f3la Lajosa. Prawda musia\u0142a wyj\u015b\u0107 na jaw. Z tym, \u017ce Edyp by\u0142 i zbrodniarzem, i ofiar\u0105, nie wiedz\u0105c o tym.<\/p>\n<p>Milczenie nie jest z\u0142otem, gdy kryje z\u0142o.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Temat kobiecy festiwalu Kultura Natura zosta\u0142 na dzisiejszym koncercie NOSPR pod batut\u0105 Alexandra Liebreicha &#8222;przydzielony&#8221; mezzosopranistce Tanji Ariane Baumgartner, kt\u00f3ra by\u0142a najpierw upadaj\u0105c\u0105 kr\u00f3low\u0105, potem tragiczn\u0105 kr\u00f3low\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8483"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8483"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8483\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8489,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8483\/revisions\/8489"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8483"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8483"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}