{"id":8791,"date":"2019-10-06T23:23:30","date_gmt":"2019-10-06T21:23:30","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=8791"},"modified":"2019-10-06T23:25:50","modified_gmt":"2019-10-06T21:25:50","slug":"drach-w-muzycznej-pigulce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2019\/10\/06\/drach-w-muzycznej-pigulce\/","title":{"rendered":"„Drach” w muzycznej pigu\u0142ce"},"content":{"rendered":"

Kto czyta\u0142 powie\u015b\u0107 Drach<\/em> Szczepana Twardocha, wydan\u0105 pi\u0119\u0107 lat temu (ale wznawian\u0105 i do dostania), zapewne nie mo\u017ce sobie wyobrazi\u0107, jak mo\u017cna z niej zrobi\u0107 oper\u0119.<\/p>\n

Nie m\u00f3g\u0142 sobie tego wyobrazi\u0107 r\u00f3wnie\u017c sam autor. Kiedy Filip Berkowicz, kt\u00f3ry wpad\u0142 na ten pomys\u0142, i Aleksander Nowak, maj\u0105cy t\u0119 oper\u0119 napisa\u0107, zwr\u00f3cili si\u0119 do niego, by napisa\u0142 libretto, najpierw odm\u00f3wi\u0142, doradzaj\u0105c ewentualnie zatrudnienie dramaturga. Ale po spotkaniu z kompozytorem, kt\u00f3ry z grubsza przet\u0142umaczy\u0142 mu, jakie ma potrzeby, poczu\u0142 si\u0119 przekonany i pono\u0107 nied\u0142ugi tekst, kt\u00f3ry przes\u0142a\u0142, okaza\u0142 si\u0119 od razu idealny.<\/p>\n

Dla tych, co nie czytali Dracha<\/em>, par\u0119 s\u0142\u00f3w o tym, czym ta ksi\u0105\u017cka jest. Mo\u017cna j\u0105 nazwa\u0107 \u015bl\u0105sk\u0105 epopej\u0105, wielk\u0105 panoram\u0105 los\u00f3w ludzi mieszkaj\u0105cych w kilku pokoleniach na tej szczeg\u00f3lnej ziemi. Z tej perspektywy pomys\u0142, by powsta\u0142a \u015bl\u0105ska opera wed\u0142ug dzie\u0142a \u015bl\u0105skiego pisarza i skomponowana przez urodzonego i mieszkaj\u0105cego na \u015al\u0105sku kompozytora, w kt\u00f3rej wykonaniu uczestniczy\u0142aby \u015bl\u0105ska orkiestra AUKSO pod batut\u0105 \u015bl\u0105skiego dyrygenta Marka Mosia, wydaje si\u0119 naturalny. Ale to nie jest tylko \u015bl\u0105ska epopeja. Nie zawiera w sobie linearnych historii poszczeg\u00f3lnych bohater\u00f3w, cho\u0107 ze strz\u0119p\u00f3w rozsianych po ksi\u0105\u017cce mo\u017cna je posk\u0142ada\u0107. Przez te strz\u0119py pokazany jest nie tylko tragiczny \u015bl\u0105ski los, ale w og\u00f3le los cz\u0142owieczy i nie tylko, bo tak\u017ce np. saren i \u015bwini. Szczeg\u00f3lny j\u0119zyk powstaje ze splotu trzech: \u015bl\u0105skiego, niemieckiego i polskiego. Akcja przeskakuje co chwil\u0119 niespodziewanie o lata, o dekady, o wiek, z postaci do postaci. Co wi\u0119cej, po pewnym czasie orientujemy si\u0119, kto jest narratorem, kt\u00f3ry t\u0119 ca\u0142o\u015b\u0107 spaja: to ziemia, kt\u00f3ra wszystko widzi, wszystko wie, ka\u017cdy z niej powstaje i ka\u017cdy si\u0119 w ni\u0105 obraca. Jeden z epizodycznych bohater\u00f3w, \u015bl\u0105ski panteista – stary Pindur, nazywa j\u0105 drachem, wielkim smokiem. Niezwyk\u0142a bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 tego tekstu, te pojawiaj\u0105ce si\u0119 co chwila refreny „ale to nie ma znaczenia”, „nic nie ma znaczenia”, te opisy, co dzieje si\u0119 z cz\u0142owiekiem, kiedy przestaje by\u0107 cz\u0142owiekiem, ze zwierz\u0119ciem, kiedy przestaje by\u0107 zwierz\u0119ciem, ich naturalizm i naturalno\u015b\u0107 chyba nie maj\u0105 sobie podobnych w polskiej literaturze. Nie dziwi\u0119 si\u0119, \u017ce w rozmowie dla „Polityki” po wydaniu Dracha<\/em> pisarz powiedzia\u0142: „Co\u015b mi ta ksi\u0105\u017cka zrobi\u0142a, co\u015b, z\u00a0czego sobie nie zdaj\u0119 jeszcze sprawy”. To spojrzenie, jak m\u00f3wi, „bez wsp\u00f3\u0142czucia i\u00a0bez k\u0142amstw”.<\/p>\n

Drach<\/em> Nowaka\/Twardocha nie jest adaptacj\u0105 ksi\u0105\u017cki. Kompozytor poprosi\u0142 pisarza o dokonanie swego rodzaju kondensacji tre\u015bci, poniewa\u017c jego zdaniem jest to w dziele scenicznym konieczne. Umiejscowi\u0142 swoje dzie\u0142o w gatunku dramma per musica<\/em>, nie przewiduj\u0105c akcji scenicznej. Ustanowi\u0142, \u017ce b\u0119dzie tr\u00f3jka \u015bpiewak\u00f3w: On (Sebastian Szumski), Ona (Joanna Freszel) i Drach (Jan Jakub Monowid). Nie s\u0105 to odzwierciedlenia konkretnych postaci z ksi\u0105\u017cki. Co wi\u0119cej, tw\u00f3rcy z g\u00f3ry za\u0142o\u017cyli, \u017ce nie b\u0119d\u0105 opowiada\u0107 historii w niej zawartych – a jest ich niezliczona ilo\u015b\u0107. Pojawia si\u0119 tu tylko jedna ludzka, szcz\u0105tkowa – Josefa Magnora, jego \u017cony i niemieckiej kochanki, oraz zwierz\u0119ce – \u015bwini wiedzionej na \u015bwiniobicie oraz sarny uciekaj\u0105cej przed psami i porzucaj\u0105cej swoje ko\u017al\u0119ta. Kompozytor potrzebowa\u0142 te\u017c emocji – w tych paru r\u00f3wnoleg\u0142ych w\u0105tkach je dosta\u0142, reszt\u0119 dopowiedzia\u0142 muzyk\u0105.<\/p>\n

Muzyka – poza AUKSO jest te\u017c bardzo wyrazista partia klawesynu, na kt\u00f3rym gra\u0142 Marcin \u015awi\u0105tkiewicz – jest niezwykle intensywna, jej g\u0119sto\u015b\u0107 w du\u017cym stopniu zast\u0119puje g\u0119sto\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki. S\u0142uchali\u015bmy jej w Tychach podzielonej na trzy rozdzia\u0142y, ka\u017cdy zosta\u0142 zagrany innego dnia. Powinno si\u0119 s\u0142ucha\u0107 tego jednak w ca\u0142o\u015bci – i tak w przysz\u0142o\u015bci to dzie\u0142o ma by\u0107 wykonywane – ale te\u017c dzi\u0119ki temu mieli\u015bmy „efekt serialu” – z niecierpliwo\u015bci\u0105 czeka\u0142o si\u0119, co przyniesie kolejna cz\u0119\u015b\u0107. Pierwsza by\u0142a snuciem, w kt\u00f3rym intensywno\u015b\u0107 by\u0142a bardziej podsk\u00f3rna, cho\u0107 dramat umieraj\u0105cej \u015bwini i saren by\u0142 ju\u017c zawi\u0105zany. Josef Magnor wraca z wojny. W drugim rozdziale nastr\u00f3j si\u0119 zmienia, wzmaga si\u0119, nieartyku\u0142owane \u015bpiewy-krzyki dwojga solist\u00f3w symbolizuj\u0105 z jednej strony wrzask gin\u0105cej \u015bwini, z drugiej – zej\u015bcie si\u0119 kochank\u00f3w. Trzeci to emocjonalna kulminacja, morderstwo i to, co z niego wynika. W samym zako\u0144czeniu nag\u0142a przewrotka nastroju. Wi\u0119cej nie b\u0119d\u0119 opowiada\u0107, bo to prawdziwe zaskoczenie. B\u0119dzie mo\u017cna pos\u0142ucha\u0107 nagrania ca\u0142o\u015bci w radiowej Dw\u00f3jce w sobot\u0119 o 20:30. A jutro muzycy wchodz\u0105 do sali Akademii Muzycznej w Katowicach i nagrywaj\u0105 utw\u00f3r na p\u0142yt\u0119, kt\u00f3r\u0105 na wiosn\u0119 wyda PWM.<\/p>\n

PS. Auksodrone to w og\u00f3le bardzo sympatyczna impreza. Tyska Mediateka, cho\u0107 przerobiona przez tego samego Romualda Loeglera, kt\u00f3ry stworzy\u0142 taki koszmar w Filharmonii \u0141\u00f3dzkiej i r\u00f3wnie\u017c do\u015b\u0107 g\u0142upi projekt Opery Krakowskiej (w sali w Tychach, tak jak w Krakowie, dominuje czerwie\u0144), ale na szcz\u0119\u015bcie Marek Mo\u015b pilnowa\u0142, by akustyka by\u0142a sensowna. Cho\u0107 w pozosta\u0142ych koncertach by\u0142o nag\u0142o\u015bnienie. Warto wspomnie\u0107, \u017ce w pa\u015bmie koncert\u00f3w jazzowych wys\u0142uchali\u015bmy jeszcze dw\u00f3ch specjalnie na t\u0119 okazj\u0119 napisanych utwor\u00f3w z udzia\u0142em AUKSO: Adama Ba\u0142dycha Early Bird Symphony<\/em> (z udzia\u0142em Helge Lien Trio, skandynawskich muzyk\u00f3w, z kt\u00f3rymi ten znakomity m\u0142ody skrzypek cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142pracuje) oraz Macieja Obary Koncertu na saksofon, fortepian i orkiestr\u0119 smyczkow\u0105<\/em> – opr\u00f3cz \u015bwietnego saksofonisty (w\u0142a\u015bnie w tym miesi\u0105cu uka\u017ce si\u0119 jego nowa p\u0142yta w ECM) na fortepianie gra\u0142 bardzo subtelnie Dominik Wania; orkiestracji dokona\u0142 Nikola Ko\u0142odziejczyk.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kto czyta\u0142 powie\u015b\u0107 Drach Szczepana Twardocha, wydan\u0105 pi\u0119\u0107 lat temu (ale wznawian\u0105 i do dostania), zapewne nie mo\u017ce sobie wyobrazi\u0107, jak mo\u017cna z niej zrobi\u0107 oper\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8791"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8791"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8794,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8791\/revisions\/8794"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}