{"id":9308,"date":"2020-10-11T00:22:20","date_gmt":"2020-10-10T22:22:20","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=9308"},"modified":"2023-12-06T22:50:21","modified_gmt":"2023-12-06T21:50:21","slug":"pojedynek-na-kwartety-i-nie-tylko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2020\/10\/11\/pojedynek-na-kwartety-i-nie-tylko\/","title":{"rendered":"Pojedynek na kwartety (i nie tylko)"},"content":{"rendered":"\n

Oczywi\u015bcie nie powi\u0105zany z \u017cadn\u0105 walk\u0105. Po prostu zestawienie po r\u00f3wno, po trzy utwory, dzie\u0142 Paw\u0142a Mykietyna i Paw\u0142a Szyma\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Mog\u0142yby to by\u0107 mo\u017ce wy\u015bcigi, kt\u00f3ry zesp\u00f3\u0142 jest lepszy: Royal String Quartet wykonuj\u0105cy utwory Szyma\u0144skiego czy Lutos\u0142awski Quartet – Mykietyna, ale przecie\u017c oba s\u0105 bez w\u0105tpienia znakomite. Dok\u0142adnie rzecz bior\u0105c, tego wieczoru w Nowym Teatrze zosta\u0142y wykonane po dwa utwory kwartetowe obu kompozytor\u00f3w i po jednym ze skrzypcami wymienionymi na fortepian (Mykietyn, Perpetuum stabile<\/em>) lub wibrafon (Szyma\u0144ski, Compartment 2, Car 7<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

O ile wczorajszy program z\u0142o\u017cony z utwor\u00f3w z zesz\u0142ego stulecia, w pewnym stopniu nawi\u0105zuj\u0105cych do poprzednich epok wprowadza\u0142 w refleksj\u0119, to ten, zawieraj\u0105cy dzie\u0142a ju\u017c z obecnego wieku (poza 2 utworami na kwartet smyczkowy<\/em> Szyma\u0144skiego z 1982 r., zadziwiaj\u0105co zreszt\u0105 pasuj\u0105cymi do reszty), z lekka pora\u017ca\u0142. To muzyka znieruchomienia, bezsilno\u015bci. Mimo \u017ce jest ruchem, ale jest to ruch albo pozostaj\u0105cy na miejscu, albo kr\u0119c\u0105cy si\u0119 wok\u00f3\u0142 jakiego\u015b punktu czy punkt\u00f3w. Dobrym przyk\u0142adem jest tu Compartment 2, Car 7<\/em> Szyma\u0144skiego (2003), napisany na zam\u00f3wienie choreografa Alonzo Kinga, kt\u00f3rego tytu\u0142 nawi\u0105zuje do tego obrazu Edwarda Hoppera<\/a>, w kt\u00f3rym jest zarazem ruch poci\u0105gu (ale w domy\u015ble) i bezruch, jak to u Hoppera.<\/p>\n\n\n\n

Kompozycje Paw\u0142a Mykietyna te\u017c s\u0105 troch\u0119 takim b\u0142\u0119dnym ko\u0142em, cho\u0107 troch\u0119 innym. II Kwartet smyczkowy<\/em> (2006) pisany by\u0142 w czasach, gdy kompozytor fascynowa\u0142 si\u0119 muzyk\u0105 \u0107wier\u0107tonow\u0105; wsp\u00f3\u0142brzmienia, jakie z tego si\u0119 wywodz\u0105 (a na dodatek grane fla\u017coletami), s\u0105 jak d\u017awi\u0119ki harmoniki szklanej: niebezpieczne i uwodz\u0105ce. Z kolei III Kwartet<\/a><\/em> (2016) ukazuje jego obecn\u0105 fascynacj\u0119 przyspieszaniem czasu; podobnie Perpetuum stabile<\/em> (2019). Mo\u017cna od tego dosta\u0107 lekkiego zawrotu g\u0142owy.<\/p>\n\n\n\n

Do Szyma\u0144skiego jeszcze wracaj\u0105c, znalaz\u0142am takie nagranie<\/a> 4 utwor\u00f3w na kwartet smyczkowy<\/em>; tu z kolei jest raczej gra rytmami. Utwory obu kompozytor\u00f3w by\u0142y na koncercie przemieszane. Wci\u0105\u017c jest mi\u0119dzy nimi pewne pokrewie\u0144stwo, ale tym razem – bardziej odleg\u0142e. Jedno jest niew\u0105tpliwe: obaj tw\u00f3rcy u\u017cywaj\u0105 dzi\u015b komputera. I to czasem staje si\u0119 s\u0142yszalne – po prostu inaczej tego nie da si\u0119 napisa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Jednak i dzi\u015b pojawi\u0142 si\u0119 utw\u00f3r nawi\u0105zuj\u0105cy w spos\u00f3b odleg\u0142y do dawniejszych stylistyk: pierwszy odcinek Compartment 2, Car 7<\/em> jest „rozci\u0105gni\u0119t\u0105” Saraband\u0105<\/em> z Une suite de pieces de clavecin par M. Szymanski<\/em>, nawi\u0105zuj\u0105cej do stylistyki Bacha. Zosta\u0142a kiedy\u015b ujawniona jako \u017cart (kompozytor na prawykonaniu k\u0142ania\u0142 si\u0119 w bachowskiej peruce na g\u0142owie), ale by\u0142a nie tylko \u017cartem, lecz tak\u017ce, jak wida\u0107, prekompozycj\u0105 do dalszego wykorzystania.<\/p>\n\n\n\n

Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, wspomnia\u0142am o tym swego czasu w artykule<\/a>, kt\u00f3ry napisa\u0142am do „Ruchu Muzycznego” po pami\u0119tnym Festiwalu Muzyki Paw\u0142a Szyma\u0144skiego; to kolejny m\u00f3j dawny tekst, kt\u00f3ry znalaz\u0142am przypadkiem na Onecie. Nie mia\u0142am poj\u0119cia, \u017ce to tam wisi. Ciekawe, czy kto\u015b kiedy\u015b do takich tekst\u00f3w dociera i czy je czyta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Oczywi\u015bcie nie powi\u0105zany z \u017cadn\u0105 walk\u0105. Po prostu zestawienie po r\u00f3wno, po trzy utwory, dzie\u0142 Paw\u0142a Mykietyna i Paw\u0142a Szyma\u0144skiego.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9308"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9308"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9308\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11040,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9308\/revisions\/11040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9308"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9308"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9308"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}