W dzie\u0144 urodzin kompozytora, pierwszy niestety bez niego, troch\u0119 o najnowszych inicjatywach z nim zwi\u0105zanych.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Jest jeden dzia\u0142 tw\u00f3rczo\u015bci Pendereckiego, kt\u00f3ry jest mniej znany. To muzyka u\u017cytkowa. Uprawia\u0142 j\u0105 gdzie\u015b z 10 lat, w tym samym czasie zreszt\u0105, w kt\u00f3rym powstawa\u0142y jego najbardziej awangardowe utwory – potem ju\u017c nie musia\u0142; sam mawia\u0142, \u017ce robi\u0142 to po prostu dla zarobku, a \u017ce zarabia\u0142o si\u0119 wtedy na tym nie\u017ale, lokowa\u0142 te pieni\u0105dze w zabytkowych meblach, kt\u00f3rych pozbywali si\u0119 krakowianie, by nabywa\u0107 nowoczesne sprz\u0119ty gospodarstwa domowego. Dodawa\u0142 jeszcze anegdot\u0119, \u017ce nie maj\u0105c gdzie stawia\u0107 tych mebli w ma\u0142ym mieszkanku przechowywa\u0142 je na strychu u matki swojej pierwszej \u017cony – tak\u017ce ju\u017c po rozwodzie. Ale z tymi jego anegdotami bywa r\u00f3\u017cnie, czasem bywa\u0142y koloryzowane, a czasem by\u0142o to omijanie czego\u015b innego, o czym za bardzo nie chcia\u0142 opowiada\u0107, nawet z przekory.<\/p>\n\n\n\n
W gruncie rzeczy, cho\u0107 troch\u0119 t\u0119 muzyk\u0119 bagatelizowa\u0142, to jest ona warto\u015bciowa i jako taka, i jako \u0107wiczenia stylistyczne. Apogeum by\u0142a muzyka do R\u0119kopisu znalezionego w Saragossie<\/em> – arcydzie\u0142a Wojciecha J. Hasa z 1965 r. b\u0119d\u0105cego ekranizacj\u0105 arcydzie\u0142a Jana Potockiego. Wydana kilkana\u015bcie lat temu na p\u0142ycie, najpierw na winylu, p\u00f3\u017aniej na CD (mo\u017cna jej te\u017c pos\u0142ucha\u0107 tutaj<\/a>), zrobi\u0142a furor\u0119. S\u0105 tu \u015bwietne stylizacje na barok (jeden z menuet\u00f3w wszed\u0142 po latach do Trzech utwor\u00f3w w dawnym stylu<\/em>), na muzyk\u0119 flamenco, na Beethovena (nawet z cytatem z Ody do rado\u015bci<\/em>), ale te\u017c du\u017co efekt\u00f3w stworzonych w Studiu Eksperymentalnym Polskiego Radia, taka prosta muzyka konkretna g\u0142\u00f3wnie z przetworzonych d\u017awi\u0119k\u00f3w fortepianu i g\u0142osu – podejrzewam, \u017ce kompozytor musia\u0142 si\u0119 przy tym pysznie bawi\u0107. Tym razem nie z Eugeniuszem Rudnikiem (kt\u00f3ry pomaga\u0142 mu przy Psalmusie<\/em>, Aulodii<\/em> i Ekecheiriji<\/em>), lecz z Bohdanem Mazurkiem. Zupe\u0142nie innego rodzaju muzyk\u0119 stworzy\u0142 do kolejnego filmu Hasa – Szyfry<\/em> (1966), raczej zapomnianego, ale mo\u017cna go obejrze\u0107 tutaj<\/a>.<\/p>\n\n\n\n To by\u0142y jedyne pe\u0142nometra\u017cowe filmy, w kt\u00f3re zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 osobi\u015bcie jako kompozytor; p\u00f3\u017aniej po prostu filmowcy brali jego gotowe utwory, prosili go tylko o zezwolenie. Ale w latach 50. i 60. pisa\u0142 muzyk\u0119 do anim\u00f3wek i kr\u00f3tkich film\u00f3w. Wi\u0119cej jeszcze stworzy\u0142 muzyki teatralnej.<\/p>\n\n\n\n I tu docieram w\u0142a\u015bnie do nowej inicjatywy. Krakowskie Forum Kultury, upowszechniaj\u0105ce tamtejszych tw\u00f3rc\u00f3w, po wydaniu p\u0142yty z muzyk\u0105 Stanis\u0142awa Radwana wzi\u0119\u0142o na warsztat kilka odnalezionych po latach partytur muzyki teatralnej i filmowej Pendereckiego. Nagrania umieszczono na stronie Muzyczny \u015alad Krakowa<\/a>. Jest tego niewiele, ale to dobre przyk\u0142ady na jego wszechstronno\u015b\u0107. Muzyka do przedstawie\u0144 dzieci\u0119cych (z lat 1957-61) jest neoklasyczna, troch\u0119 prokofiewowska, ale ta dla „doros\u0142ego” teatru jest o wiele bardziej ambitna. Jest tu kr\u00f3tki fragment z Dziad\u00f3w<\/em> w re\u017c. Bohdana Korzeniowskiego (1963), w kt\u00f3rym s\u0142ycha\u0107 ju\u017c pewne przymiarki do Stabat Mater<\/em>. Jeszcze ciekawsza jest muzyka do Nieboskiej komedii<\/em> wystawionej przez Konrada Swinarskiego w 1965 r.; w motywie trzech powtarzanych uderze\u0144 kot\u0142a s\u0142ysz\u0119 nawet jakby zapowied\u017a o wiele p\u00f3\u017aniejszego Magnificat<\/em>. Nie wiem, czy znalaz\u0142o si\u0119 tylko tyle partytur, czy mo\u017ce tylko te nagrano (s\u0105 to nowe nagrania w wykonaniu Orkiestry Akademii Beethovenowskiej pod batut\u0105 Macieja Tworka oraz ch\u00f3ru Cracow Singers); kwerenda by\u0142a pono\u0107 \u017cmudna. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce co\u015b jeszcze si\u0119 znajdzie.<\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b r\u00f3wnie\u017c Polskie Radio odpali\u0142o serwis po\u015bwi\u0119cony Pendereckiemu<\/a>. Mo\u017cna tu pos\u0142ucha\u0107 licznych jego radiowych wywiad\u00f3w, wspomnie\u0144, wypowiedzi, refleksji og\u00f3lnych. Bardzo ciekawe.<\/p>\n\n\n\n