
{"id":9631,"date":"2021-06-19T19:03:38","date_gmt":"2021-06-19T17:03:38","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=9631"},"modified":"2021-06-19T19:03:38","modified_gmt":"2021-06-19T17:03:38","slug":"od-fughetty-do-misterium","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2021\/06\/19\/od-fughetty-do-misterium\/","title":{"rendered":"Od Fughetty do Misterium"},"content":{"rendered":"\n<p>W zwi\u0105zku z Paw\u0142em Szyma\u0144skim: o jednej p\u0142ycie, kt\u00f3ra wysz\u0142a w zesz\u0142ym roku, i o wydawnictwie, kt\u00f3re ukaza\u0142o si\u0119 niedawno.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>O p\u0142ycie znakomitego gitarzysty Micha\u0142a Nagy pod tym samym tytu\u0142em, co zadedykowany mu utw\u00f3r Szyma\u0144skiego, kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142am ju\u017c jaki\u015b czas temu, nie pisa\u0142am w\u00f3wczas, bo nie wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce ma sensown\u0105 dystrybucj\u0119. Teraz mo\u017cna jej s\u0142ucha\u0107 w ca\u0142o\u015bci nawet <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/playlist?list=OLAK5uy_lLdJlENkz9UB4QQS4kBc3xJzbcXK9Afz0\">na YouTube<\/a>, wi\u0119c polecam &#8211; jest pi\u0119kna i pi\u0119knie skomponowana. <em>Fughetta<\/em> jest punktem wyj\u015bcia, po niej jest <em>Suita in modo polonico<\/em> Aleksandra Tansmana &#8211; stylizacje ta\u0144c\u00f3w polskich (z ulubion\u0105 piosenk\u0105 <em>Umar\u0142 Maciek, umar\u0142<\/em> jako kujawiakiem), efektowne i barwne, ale o nostalgicznym rysie. Centrum programu stanowi pie\u015b\u0144 <em>Come, heavy sleap<\/em> Johna Dowlanda, do kt\u00f3rej za\u015bpiewania gitarzysta zaprosi\u0142 absolutnie bezpretensjonaln\u0105 Ariann\u0119 Savall. Zast\u0119puje ona temat wariacji Benjamina Brittena &#8211; utw\u00f3r <em>Nocturnal after John Dowland<\/em> jest w\u0142a\u015bnie form\u0105 wariacyjn\u0105, ale w stylu brittenowskim, czyli sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 nie z regularnych wariacji, lecz raczej z szeregu impresji wobec wybranych motyw\u00f3w. Temat Dowlanda dopiero je wie\u0144czy, zacytowany niemal w ca\u0142o\u015bci, cho\u0107 urwany. I na koniec jeszcze kr\u00f3ciutka, \u0142agodna <em>Serenada<\/em> Sofii Gubajduliny. Bardzo warto wi\u0119c pos\u0142ucha\u0107 wszystkiego.<\/p>\n\n\n\n<p>A jak si\u0119 pisze <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=i2Halr5_sC8\">fughett\u0119 na gitar\u0119<\/a>? Zadanie nie\u0142atwe, ale te\u017c nie jest to regularna forma fugi, cho\u0107 temat (pokazuje si\u0119 w dw\u00f3ch wersjach na pocz\u0105tku) wy\u0142ania si\u0119 co jaki\u015b czas na r\u00f3\u017cne sposoby ze zwrot\u00f3w-splot\u00f3w. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce to po\u0142\u0105czenie polifonii z <em>repetitive music<\/em>, w kt\u00f3rej powtarzaj\u0105ce si\u0119, ale zmienne elementy s\u0105 jak szkie\u0142ka w kalejdoskopie albo p\u0142aszczyzny w wieloznacznych obrazach Mauritsa Eschera &#8211; \u017ce nawi\u0105\u017c\u0119 do tytu\u0142u innego utworu Szyma\u0144skiego, <em>Kaleidoscope for M.C.E.<\/em> na wiolonczel\u0119, kt\u00f3ry jest jednak troch\u0119 innym, bardziej jednostajnym utworem, ale te\u017c swoist\u0105<em> repetitive music<\/em>. <em>Fughetta<\/em>, mo\u017ce dzi\u0119ki polifonii, jest bardziej opowie\u015bci\u0105, co jest bli\u017csze naturze muzyki gitarowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Teraz o drugim wydawnictwie, kt\u00f3re jest pok\u0142osiem wydarzenia z 2019 r. To jest wydawnictwo typu kolekcjonerskiego, <a href=\"https:\/\/oficyna.pogranicze.sejny.pl\/?214,ksiazka-z-plyta-z-muzyka-pawla-szymanskiego-%E2%80%9Emisterium-mostu%E2%80%9D\">ksi\u0105\u017ceczka<\/a> w twardej oprawie z za\u0142\u0105czon\u0105 p\u0142yt\u0105 oraz tekstami, wydana przez Fundacj\u0119 Pogranicze. Od 2015 r. w Krasnogrudzie 22 sierpnia odbywa si\u0119 Misterium Mostu, do kt\u00f3rego wsp\u00f3\u0142tworzenia zapraszani s\u0105 arty\u015bci \u015bwiatowi (trzy lata temu &#8211; David Krakauer z Kathleen Tagg), a tak\u017ce miejscowi (Orkiestra Klezmerska Teatru Sejne\u0144skiego oraz ch\u00f3r \u017ce\u0144ski Kaimynai &#8211; S\u0105siedzi). Pawe\u0142 Szyma\u0144ski, kt\u00f3ry odwiedza te strony ka\u017cdego lata, towarzyszy\u0142 tym misteriom od pocz\u0105tku, a\u017c dwa lata temu sam stworzy\u0142 opraw\u0119 muzyczn\u0105. Pocz\u0105tek i fragmenty, tego, co dzia\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas w Krasnogrudzie, mo\u017cna obejrze\u0107 <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=WMp3GH21-k0\">tutaj<\/a>, natomiast na p\u0142ycie znajduje si\u0119 nagranie materia\u0142u, kt\u00f3re zosta\u0142o dokonane jesieni\u0105 tego samego roku w Bia\u0142ej Synagodze w Sejnach. Kompozytor przygotowa\u0142 warstwy d\u017awi\u0119kowe (sta\u0142y wysoki d\u017awi\u0119k, to nasilaj\u0105cy si\u0119, to zanikaj\u0105cy, efekty specjalne &#8211; spadaj\u0105ce krople, odg\u0142os poci\u0105gu oraz ca\u0142y odcinek ko\u0144cowy), orkiestra i ch\u00f3r &#8211; ten sam.<\/p>\n\n\n\n<p>Poruszaj\u0105cy jest tekst autorstwa kompozytora &#8211; przypowie\u015b\u0107, kt\u00f3rej odczytywanie stanowi du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 utworu. W tle brzmi wci\u0105\u017c owa wysoka nuta oraz powtarzaj\u0105ce si\u0119 jak refren grupy sze\u015bciu uderze\u0144 kot\u0142\u00f3w. I nic wi\u0119cej nie trzeba, bo tekst skupia uwag\u0119. O drodze w nieznane przez most, o przeprawie przez wielk\u0105 Rzek\u0119 i kim\u015b, za kim idzie narrator. &#8222;- Co jest po drugiej stronie? &#8211; zapyta\u0142em. &#8211; Przeciwie\u0144stwo tego, co zosta\u0142o z ty\u0142u &#8211; odpowiedzia\u0142&#8221;. Opowie\u015b\u0107 ta urywa si\u0119 z nag\u0142ym odg\u0142osem jad\u0105cego poci\u0105gu; p\u00f3\u017aniej recytowane s\u0105 szeptem imiona \u017cydowskie wypisane na \u015bcianach sejne\u0144skiej synagogi &#8211; to imiona dawnych mieszka\u0144c\u00f3w miasteczka. Dalsza cz\u0119\u015b\u0107 zaskakuje &#8211; to pierwsze chyba w tw\u00f3rczo\u015bci Szyma\u0144skiego tak obszerne i dos\u0142owne nawi\u0105zanie do ch\u00f3ralnej tw\u00f3rczo\u015bci renesansu (ale grane na instrumentach d\u0119tych). Z czasem w\u0142\u0105cza si\u0119 ch\u00f3r \u017ce\u0144ski ze swoim prostym, proszalnym <em>Miserere<\/em>, przeci\u0119tym zn\u00f3w odg\u0142osem poci\u0105gu &#8211; i na koniec zostaje ju\u017c tylko elektronika, wci\u0105\u017c z tym coraz bardziej dra\u017cni\u0105cym d\u017awi\u0119kiem, kt\u00f3rego momentami ju\u017c nie zauwa\u017cali\u015bmy, i kot\u0142ami. Ca\u0142o\u015b\u0107 narasta jak koszmar senny, a\u017c&#8230; (budzimy si\u0119)<\/p>\n\n\n\n<p>Pod wieloma wzgl\u0119dami ten utw\u00f3r zaskakuje, ale trzeba wzi\u0105\u0107 par\u0119 rzeczy pod uwag\u0119: jest to muzyka do plenerowego widowiska, a fragmenty instrumentalne i wokalne zosta\u0142y napisane z my\u015bl\u0105 o wykonawcach-amatorach. W sumie najbardziej jednak w tym wszystkim zaskoczy\u0142 mnie tekst. W takiej roli kompozytor wcze\u015bniej si\u0119 nie ujawni\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W zwi\u0105zku z Paw\u0142em Szyma\u0144skim: o jednej p\u0142ycie, kt\u00f3ra wysz\u0142a w zesz\u0142ym roku, i o wydawnictwie, kt\u00f3re ukaza\u0142o si\u0119 niedawno.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9631"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9631"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9631\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9632,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9631\/revisions\/9632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}