{"id":9634,"date":"2021-06-30T00:30:48","date_gmt":"2021-06-29T22:30:48","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=9634"},"modified":"2021-06-30T00:30:48","modified_gmt":"2021-06-29T22:30:48","slug":"czy-trelinski-to-vouyer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2021\/06\/30\/czy-trelinski-to-vouyer\/","title":{"rendered":"Czy Treli\u0144ski to VOUYER"},"content":{"rendered":"\n

Taka w\u0142a\u015bnie jest pisownia jednego z neon\u00f3w w Cardillacu<\/em> Paula Hindemitha, wystawionym w Operze Narodowej w re\u017cyserii Mariusza Treli\u0144skiego. Pomy\u0142ka akurat w tym s\u0142owie wydaje si\u0119 znamienna.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Nawiasem m\u00f3wi\u0105c troch\u0119 to obciach, bo spektakl by\u0142 tworzony w koprodukcji z operami w Kolonii i Madrycie i ten neon pewnie by tam pojecha\u0142, ale na szcz\u0119\u015bcie na razie nigdzie nie pojedzie (wi\u0119c b\u0119dzie mo\u017cna jeszcze poprawi\u0107), bo pandemia postawi\u0142a wszystkie plany na g\u0142owie. Co wi\u0119cej, tak\u017ce u nas w przysz\u0142ym sezonie nie jest planowany. Szkoda, bo sporo w\u0142o\u017cono w to roboty, premier\u0119 przek\u0142adano dwukrotnie, spektakle by\u0142y tylko trzy, a obsada jest naprawd\u0119 przyzwoita, i to – ewenement – ca\u0142kowicie polska (wliczaj\u0105c Pavla Tolstoya, kt\u00f3ry mieszka i dzia\u0142a w Polsce od wielu lat).<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego akurat ta nieszcz\u0119sna pomy\u0142ka w s\u0142owie voyeur<\/em> wyda\u0142a mi si\u0119 znamienna – ano dlatego, \u017ce re\u017cyser bawi si\u0119 w podgl\u0105danie bardzo sztucznego \u015bwiata, kt\u00f3ry ma by\u0107 cyberpunkow\u0105 dystopi\u0105 i niewiele ma wsp\u00f3lnego ani ze staro\u015bwieckim krymina\u0142em zaczerpni\u0119tym z E.T.A. Hoffmanna, ani – co tu du\u017co gada\u0107 – z oper\u0105 Hindemitha. Wizja jest rzeczywi\u015bcie bardzo pobudzaj\u0105ca wizualnie i sk\u0142ada si\u0119 z tylu nabudowa\u0144, \u017ce mo\u017cna si\u0119 w nich pogubi\u0107, tak skomplikowan\u0105 konstrukcj\u0119 wn\u0119trz i ekran\u00f3w stworzyli Boris Kudli\u0107ka z Bartkiem Maciasem. Sam kszta\u0142t konstrukcji na obrotowej scenie przypomina pami\u0119tny hotel z Halki<\/em>, ale kolor\u00f3w, i to jaskrawych, jest tu wi\u0119cej, zw\u0142aszcza w scenie w barze pod ow\u0105 feraln\u0105 nazw\u0105 (zn\u00f3w bar, zn\u00f3w butelki…). Powt\u00f3rzenia pomys\u0142\u00f3w s\u0105 i w dramaturgicznej konstrukcji, np. podobnie jak w Ognistym aniele<\/a><\/em> Prokofiewa<\/a>, gdzie g\u0142\u00f3wna bohaterka w przedostatnim akcie pope\u0142nia samob\u00f3jstwo (ostatni jest zatem strasznie naci\u0105gan\u0105 retrospekcj\u0105), w Cardillacu<\/em> bohater-morderca te\u017c przed fina\u0142em zostaje zamordowany (i to przez w\u0142asn\u0105 c\u00f3rk\u0119, czego oczywi\u015bcie w operze nie ma), pojawiaj\u0105 si\u0119 nawet „filmowe” napisy ko\u0144cowe, a ca\u0142y fina\u0142 to jakie\u015b \u017cycie po \u017cyciu. Ponadto wprowadzona zostaje posta\u0107 tancerza-Demona (Robert Wasiewicz w choreografii Jacka Przyby\u0142owicza), kt\u00f3ry ma by\u0107 alter ego Cardillaca – i to te\u017c jest „wnuczek” bia\u0142ej postaci np. z Oniegina<\/em>. W spektaklu Treli\u0144skiego to w\u0142a\u015bnie \u00f3w Demon morduje, a w finale morduj\u0105 si\u0119 z Cardillakiem nawzajem. A przecie\u017c ca\u0142o\u015b\u0107 oparta jest na schemacie dr Jekylla i Mr Hyde’a, czyli \u017ce jubiler i zab\u00f3jca to ta sama osoba. Strasznie to pokr\u0119cone i wydaje mi si\u0119, \u017ce to nie jest dobry teatr, je\u015bli „w\u0142a\u015bciw\u0105” interpretacj\u0119 mo\u017cna odczyta\u0107 dopiero zapoznawszy si\u0119 z licznymi wst\u0119pami i wywiadami re\u017cysera. Ale to te\u017c u Treli\u0144skiego regu\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Jednak to, \u017ce w og\u00f3le wystawiono Hindemitha, cieszy. Cardillac<\/em> powsta\u0142 zaledwie par\u0119 lat po jednoakt\u00f3wce Sancta Susanna<\/em>, kt\u00f3rej s\u0142uchali\u015bmy na tegorocznym Festiwalu Beethovenowskim<\/a>, i jak\u017ce inny to ju\u017c \u015bwiat muzyczny. Tamto dzie\u0142o by\u0142o jeszcze pod wp\u0142ywem ekspresjonizmu Richarda Straussa, to ju\u017c reprezentuje takiego Hindemitha, jakiego znamy najlepiej: to narodziny stylistyki Neue Sachlichkeit<\/em> (nowa rzeczowo\u015b\u0107), nawi\u0105zuj\u0105cej do barokowej polifonii, z elementami jazzu, maj\u0105cej wi\u0119cej wsp\u00f3lnego z neoklasycyzmem, cho\u0107 nie tak lekkim jak ten francuski, ale na pewno l\u017cejszym ni\u017c g\u0119ste faktury Straussa. Muzyka cienka i zjadliwa, kt\u00f3ra cho\u0107 ilustruje Z\u0142o, stawia je po dekadencku w kabaretowym nawiasie. Z\u0142o jest tu zreszt\u0105 nader dwuznaczne. Inna sprawa, \u017ce gdy w ojczy\u017anie Hindemitha zapanowa\u0142o prawdziwe Z\u0142o, kompozytor umia\u0142 wybra\u0107. Zreszt\u0105 z czasem jego muzyka, taka w\u0142a\u015bnie, jaka by\u0142a, si\u0142\u0105 rzeczy sta\u0142a si\u0119 dla hitlerowc\u00f3w entartete Musik<\/em>, wi\u0119c wyj\u015bcia i tak nie mia\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Tyle jest wspania\u0142ej muzyki XX wieku, kt\u00f3rej u nas si\u0119 nie wykonuje, wi\u0119c dobrze, \u017ce od czasu do czasu to si\u0119 jednak zdarza. Co prawda dyrygent Tim Murray czasem za bardzo p\u0119dzi\u0142, a\u017c C\u00f3rka z pocz\u0105tku nie mog\u0142a si\u0119 wyrobi\u0107 (co to za choroba u dyrygent\u00f3w ostatnio), ale wokalnie jest to naprawd\u0119 dobry spektakl. Tomasz Konieczny znakomicie si\u0119 znalaz\u0142 w tytu\u0142owej roli – nie jest tu ju\u017c skacowanym dobrodusznym misiem jak Janusz w Halce<\/em>, ale wreszcie pe\u0142nokrwist\u0105 postaci\u0105, kt\u00f3ra naprawd\u0119 mocuje si\u0119 ze sob\u0105. Okropnie zostali wystylizowani C\u00f3rka (Izabela Matu\u0142a) i jej ukochany, zwany tu M\u0142odym (Wojciech Parchem), za to \u015bpiewaj\u0105 znakomicie, zw\u0142aszcza ona. Ponadto niewielka, ale bardzo \u0142adna rola Damy (Katarzyna Szymkowiak) oraz obu detektyw\u00f3w: Pavla Tolstoya i Wojtka Gierlacha. W sumie gdyby to jeszcze grano, namawia\u0142abym. Niestety nie mog\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Taka w\u0142a\u015bnie jest pisownia jednego z neon\u00f3w w Cardillacu Paula Hindemitha, wystawionym w Operze Narodowej w re\u017cyserii Mariusza Treli\u0144skiego. Pomy\u0142ka akurat w tym s\u0142owie wydaje si\u0119 znamienna.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9634"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9634"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9634\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9635,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9634\/revisions\/9635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}