Nie spodziewa\u0142am si\u0119, \u017ce wystawie po\u015bwi\u0119conej ameryka\u0144skiej awangardzie lat 50.-70. XX w. b\u0119dzie towarzyszy\u0107 muzyka Mozarta. A to za spraw\u0105 Johna Cage’a.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Zawsze, kiedy jestem w Sopocie, zagl\u0105dam do Pa\u0144stwowej Galerii Sztuki z pewno\u015bci\u0105, \u017ce zastan\u0119 tam co\u015b ciekawego. Nie inaczej jest teraz. Na I pi\u0119trze jest wystawa Od Black Mountain College do pop artu<\/em>, na kt\u00f3r\u0105 eksponaty przyjecha\u0142y z drezde\u0144skiego Archiv der Avantgarden. W Black Mountain College Allan Kaprow tworzy\u0142 pierwsze happeningi i s\u0105 tu jedyne \u015blady, kt\u00f3re mog\u0142y po takich wydarzeniach zosta\u0107, czyli zdj\u0119cia i afisze, tak\u017ce z happening\u00f3w innych artyst\u00f3w: Nam June Paika czy Carolee Schneemann. Ale s\u0105 tu te\u017c rysunki, grafiki i przedmioty. I w\u0142a\u015bnie przedmiotem, a raczej instalacj\u0105 jest Mozartmix<\/em> Cage’a z 1991 r. – rozczulaj\u0105ce perpetuum mobile z kaseciak\u00f3w; wygl\u0105da to tak<\/a>. Dzi\u015b ju\u017c mo\u017cna by\u0142oby zrobi\u0107 tak\u0105 instalacj\u0119 w inny, bardziej dyskretny spos\u00f3b, ale czy mia\u0142aby tyle wdzi\u0119ku?<\/p>\n\n\n\n Jest tu w pigu\u0142ce sztuka abstrakcyjna (Rauschenberg, Motherwell, Twombly, de Kooning itp.), jest zgodnie z tytu\u0142em pop art (Warhol, w tym s\u0142ynna zupa pomidorowa Campbella, ale tak\u017ce Roy Lichtenstein) i du\u017co pomi\u0119dzy. W gruncie rzeczy ta wystawa przypomina raczej album rodzinny, sympatyczne wspomnienie.<\/p>\n\n\n\n Na wspomnieniach opiera si\u0119 wystawa na II pi\u0119trze, nosz\u0105ca nazw\u0119 Fotomorgana<\/em>. To pomys\u0142 Roberta Ku\u015bmirowskiego, kt\u00f3ry zaprosi\u0142 te\u017c wielu artyst\u00f3w, w tym swoich student\u00f3w, ale nie tylko. Ku\u015bmirowski znany jest z tworzenia obiekt\u00f3w imituj\u0105cych rzeczywisto\u015b\u0107, szczeg\u00f3lnych scenografii. S\u0105 i tutaj takie obiekty, instalacje, wn\u0119trza, ale przede wszystkim zdj\u0119cia, g\u0142\u00f3wnie stare lub stylizowane na stare. W\u015br\u00f3d zdj\u0119\u0107 s\u0105 i olejne imitacje fotografii, i fotografie modyfikowane, cz\u0119sto do\u015b\u0107 upiorne, jak te autorstwa laureatki Paszportu „Polityki” sprzed paru lat Weroniki G\u0119sickiej, kt\u00f3ra stosuje przewrotny kola\u017c, np. na fotografii rodzinnej doklejaj\u0105c dzieciom wymalowane twarze rodzic\u00f3w. Og\u00f3lnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 widzianych na wystawie zdj\u0119\u0107 przypomina fotografie trumienne i jest w og\u00f3le w tej wystawie co\u015b trupiego, nie tylko w zdj\u0119ciach zreszt\u0105, ale te\u017c np. na obiektach takich jak st\u00f3\u0142 zastawiony porcelan\u0105 \u015blubn\u0105, ze starymi zdj\u0119ciami m\u0142odych ma\u0142\u017conk\u00f3w, ale te\u017c z elementami rozk\u0142adu r\u00f3wnie\u017c wymalowanymi na porcelanie. Odbijaj\u0105 od tej ca\u0142o\u015bci filmy Kacpra Kowalskiego, specjalizuj\u0105cego si\u0119 w fotografowaniu z lotu ptaka – czysta poezja, a do tego ciekawa muzyka fortepianowa, kt\u00f3rej zreszt\u0105 nie rozpozna\u0142am. Og\u00f3lnie jednak wystawa interesuj\u0105ca i przygn\u0119biaj\u0105ca zarazem, takie vanitas vanitatum.<\/p>\n\n\n\n Jakby dalszy ci\u0105g mia\u0142am dzi\u015b odwiedzaj\u0105c gdy\u0144skie Muzeum Emigracji, a konkretnie wystaw\u0119 czasow\u0105 Klimaks<\/em>. Te\u017c wiele starych fotografii, specyficznie zaaran\u017cowanych. Ale kontekst jest zupe\u0142nie inny: to zderzenie polskiego my\u015blenia, zwyczaj\u00f3w, osadzenia w przyrodzie kraju pochodzenia, rzuconego w tropiki brazylijskiej Parany czy argenty\u0144skiego Misiones. Po tej emigracji zosta\u0142y nazwiska, jak Juan, Pedro czy Horacio Tarnowski (plantatorzy yerba mate i fotografowie), Enrique Cydejko (pokazany, jak oswaja papu\u017cki) czy te\u017c tak egzotyczne zestawienie jak Guizelia de Almeida Wronski (na wystawie s\u0105 przywiezione z Polski zdj\u0119cia jej dziadk\u00f3w). O przyt\u0142aczaj\u0105cej przyrodzie jest mniej ni\u017c mia\u0142o by\u0107 \u2013 pandemia przeszkodzi\u0142a w zrealizowaniu planowanego wcze\u015bniej kszta\u0142tu wystawy. Ale jest wiele rzeczy wymownych, jak zdj\u0119cie stuletniej bodaj pani o przejmuj\u0105cej twarzy \u2013 w futrze przywiezionym przez jej przodk\u00f3w, kt\u00f3rzy nie mieli poj\u0119cia, do jakiego klimatu jad\u0105. To futro za\u0142o\u017cy\u0142a tylko ten jeden raz, na potrzeby zdj\u0119cia. \u0141adnie o tej wystawie napisa\u0142a Ola Bo\u0107kowska<\/a> w \u201eVogue\u201d. A wie\u0144cz\u0105cy wystaw\u0119 kr\u00f3tki film, kt\u00f3ry opowiada o sile przetrwania i przystosowania storczyk\u00f3w, jest bardzo wymown\u0105, zw\u0142aszcza dzi\u015b, metafor\u0105.<\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b wiele rzeczy nabra\u0142o nowych znacze\u0144. Jak ten cytat z Ortegi y Gasseta na wystawie g\u0142\u00f3wnej: „Miasta pe\u0142ne s\u0105 ludzi. Domy pe\u0142ne s\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w. Hotele pe\u0142ne s\u0105 go\u015bci. Poci\u0105gi pe\u0142ne s\u0105 podr\u00f3\u017cnych. To, co kiedy\u015b nie stanowi\u0142o \u017cadnego problemu, a mianowicie: znalezienie miejsca, obecnie zaczyna by\u0107 powodem nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 k\u0142opot\u00f3w”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nie spodziewa\u0142am si\u0119, \u017ce wystawie po\u015bwi\u0119conej ameryka\u0144skiej awangardzie lat 50.-70. XX w. b\u0119dzie towarzyszy\u0107 muzyka Mozarta. A to za spraw\u0105 Johna Cage’a.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9653"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9653"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9654,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9653\/revisions\/9654"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}