Donizetti napisa\u0142 dzie\u0142o do tej b\u0142ahej historyjki wywodz\u0105cej si\u0119 od Goethego w 1836 r. Moniuszko r\u00f3wnie\u017c si\u0119 ni\u0105 zaj\u0105\u0142, ale… dwukrotnie.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Wyja\u015bnijmy to mo\u017ce na wst\u0119pie, bo to nie ca\u0142kiem by\u0142o tak, jak Wielki W\u00f3dz<\/strong> napisa\u0142 w niedziel\u0119. Moniuszko pierwsz\u0105 wersj\u0119, dwuaktow\u0105 zreszt\u0105, skomponowa\u0142 i owszem, za m\u0142odu, podczas studi\u00f3w w Berlinie, ale po niemiecku, i nazywa\u0142a si\u0119 ona Die Schweizerh\u00fctte<\/em> – Szwajcarska chata. Opiera\u0142 si\u0119 na libretcie wykorzystanym przez Carla Bluma, autora operetki Mary, Max und Michel<\/em>. Takie same imiona maj\u0105 g\u0142\u00f3wni bohaterowie w tym dzie\u0142ku Moniuszki, kt\u00f3re chcia\u0142 wystawi\u0107 w Berlinie, ale nic z tego nie wysz\u0142o, a potem zosta\u0142o zapomniane i dopiero trzy lata temu wykonano je – zorkiestrowane z zachowanego wyci\u0105gu fortepianowego – w Warszawskiej Operze Kameralnej.<\/p>\n\n\n\n Moniuszko wr\u00f3ci\u0142 do tematu po latach, ju\u017c znaj\u0105c w\u0142osk\u0105 wersj\u0119 Donizettiego, ale kolejn\u0105 wersj\u0119, Bettly<\/em> (przez dwa t), stworzy\u0142 po francusku – to w\u0142a\u015bnie libretto wykorzysta\u0142 wcze\u015bniej Adolphe Adam – i tu ju\u017c g\u0142\u00f3wne postaci mia\u0142y imiona wsp\u00f3lne z w\u0142osk\u0105 wersj\u0105. Grzegorz Zieziula, kt\u00f3ry odkry\u0142 wcze\u015bniejsz\u0105 Chat\u0119<\/em>, stwierdzi\u0142, \u017ce s\u0105 to dwa r\u00f3\u017cne dzie\u0142a (cho\u0107 par\u0119 arii z Chaty<\/em> trafi\u0142o do Bettly<\/em>). Bettly<\/em> by\u0142a zreszt\u0105 jednoakt\u00f3wk\u0105, podobnie jak dzie\u0142ko Donizettiego. I j\u0105 w\u0142a\u015bnie wystawiono w Wilnie w 1852 r., z powodzeniem zreszt\u0105, ale pe\u0142na wersja si\u0119 nie zachowa\u0142a; i z niej fragmenty podleg\u0142y recyklingowi. Dok\u0142adny i kompetentny opis tej historii jest tutaj<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Jako \u017ce nie mamy Moniuszkowskiej Bettly<\/em>, musia\u0142 nam wystarczy\u0107 Donizetti. Betly<\/em> wystawiana jest z rzadka, ale niespecjalnie si\u0119 temu dziwi\u0119, bo nie jest to dzie\u0142o bardzo wysokich lot\u00f3w, po prostu bezpretensjonalna \u015bpiewogra, muzyka rozrywkowa z lekkim szwajcarskim couleur local<\/em> (aria tytu\u0142owej bohaterki nawi\u0105zuje do jodlowania). Akcja ma pewne cechy wsp\u00f3lne z wcze\u015bniejszym o cztery lata Napojem mi\u0142osnym<\/em>: jest poczciwy tenor-niezgu\u0142a (za to \u015bpiewaj\u0105cy skomplikowan\u0105 i trudn\u0105, bardzo wysok\u0105 parti\u0119) zakochany w atrakcyjnej sopranistce, kt\u00f3ra wodzi go za nos, ale w ko\u0144cu odkrywa, \u017ce jest do niego przywi\u0105zana (te\u017c ma trudn\u0105 parti\u0119). Tu jest jeszcze brat bohaterki, kt\u00f3ry uknuwa intryg\u0119, by po\u0142\u0105czy\u0107 m\u0142odych. Troch\u0119 ona szokuje, bo polega m.in. na nara\u017ceniu w\u0142asnej siostry na spl\u0105drowanie jej domu i piwniczki przez podleg\u0142ych sobie \u017co\u0142nierzy. Za to poczciwiec mo\u017ce si\u0119 wykaza\u0107 staj\u0105c w jej obronie.<\/p>\n\n\n\n Tak\u0105 bzdurk\u0119 mo\u017cna wytrzyma\u0107 tylko w dobrym wykonaniu, a wykonanie Biondiego (kt\u00f3ry tym razem r\u00f3wnie\u017c gra\u0142), zespo\u0142u Europa Galante i Ch\u00f3ru Opery i Filharmonii Podlaskiej takim by\u0142o. Satysfakcjonowa\u0142a ca\u0142a tr\u00f3jka solist\u00f3w: Marie Lys w roli tytu\u0142owej (prawdziwa Szwajcarka!) oraz w\u0142oscy \u015bpiewacy Francesco Marsiglia (Daniele) i Vittorio Prato (Max). Stale wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z Biondim fortepianistka Paola Poncet i gitarzysta Giangiacomo Pinardi robili sobie muzyczne \u017carciki, cytuj\u0105c a to Mozarta (Non pi\u00f9 andrai<\/em>, Bella vita militar<\/em>), a to… Chopina (Marsz \u017ca\u0142obny<\/em>). I tak weso\u0142o przeszed\u0142 pi\u0105tkowy wiecz\u00f3r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Donizetti napisa\u0142 dzie\u0142o do tej b\u0142ahej historyjki wywodz\u0105cej si\u0119 od Goethego w 1836 r. Moniuszko r\u00f3wnie\u017c si\u0119 ni\u0105 zaj\u0105\u0142, ale… dwukrotnie.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9682"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9682"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9682\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9684,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9682\/revisions\/9684"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9682"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9682"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}