
{"id":9750,"date":"2021-09-23T12:43:28","date_gmt":"2021-09-23T10:43:28","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=9750"},"modified":"2021-09-23T13:00:38","modified_gmt":"2021-09-23T11:00:38","slug":"fake-news-opera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2021\/09\/23\/fake-news-opera\/","title":{"rendered":"Fake News Opera"},"content":{"rendered":"\n<p>By\u0142 ju\u017c &#8222;wielogatunkowy utw\u00f3r kameralny&#8221;, by\u0142a &#8222;opera patologiczna&#8221;, teraz do\u0142\u0105czy\u0142a &#8222;fake opera&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Przy okazji jeszcze wracaj\u0105c do &#8222;opery patologicznej&#8221;, musz\u0119 tu uzupe\u0142ni\u0107 informacj\u0119: termin jest autorstwa Adama Dudka, kt\u00f3ry do swojego projektu zaprosi\u0142 Tadeusza Wieleckiego jako kompozytora.<\/p>\n\n\n\n<p>Wojciech B\u0142a\u017cejczyk stworzy\u0142 <em>Bunkier. Fake opera<\/em> wraz z Waldemarem Ra\u017aniakiem, kt\u00f3ry przygotowa\u0142 libretto. Nie w ca\u0142o\u015bci zreszt\u0105 chyba tekst, ten podany w ksi\u0105\u017cce programowej, zosta\u0142 wykorzystany, ale mo\u017cna go przeczyta\u0107 <a href=\"https:\/\/warszawska-jesien.art.pl\/2021\/program\/utwory\/bunkier-fake-opera-wojciech-blazejczyk-\">tutaj<\/a>, poni\u017cej om\u00f3wienia. Ko\u0144cowy fragment tego tekstu oparty jest na &#8211; wielokrotnie ju\u017c opracowywanym przez teatr i film &#8211; opowiadaniu Franza Kafki <em>Schron<\/em>, kt\u00f3re zreszt\u0105, jak z om\u00f3wienia wynika, mia\u0142o by\u0107 punktem wyj\u015bcia dla ca\u0142o\u015bci. Jednak wydaje mi si\u0119, \u017ce mi\u0119dzy tym, co jest tre\u015bci\u0105 wi\u0119kszo\u015bci utworu, a owym ko\u0144cowym fragmentem jest pewne p\u0119kni\u0119cie. Ale og\u00f3lnie spektakl jest bardzo interesuj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n<p>Czeka\u0142am na tak\u0105 wi\u0119ksz\u0105 form\u0119 ze strony B\u0142a\u017cejczyka, wiedz\u0105c, \u017ce ma bogat\u0105 wyobra\u017ani\u0119, a tak\u017ce swobod\u0119 poruszania si\u0119 w \u015brodowisku elektronicznym, i maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce b\u0119dzie umia\u0142 wykorzysta\u0107 jedno i drugie. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. Publiczno\u015b\u0107 zosta\u0142a umieszczona jakby w du\u017cej klatce na planie kwadratu o \u015bcianach z bia\u0142ego p\u0142\u00f3tna, kt\u00f3re, gdy \u015bwiat\u0142o nad ni\u0105 by\u0142o zapalone, s\u0142u\u017cy\u0142o za ekrany, a gdy gas\u0142o, a zapala\u0142y si\u0119 \u015bwiat\u0142a na zewn\u0105trz, mo\u017cna by\u0142o dostrzec muzyk\u00f3w zespo\u0142u Hashtag Ensemble i dyrygentk\u0119 Liliann\u0119 Krych, z bia\u0142ymi maskami w kszta\u0142cie u\u015bmiechni\u0119tych buziek-emotikonek na twarzach. Do tego czworo solist\u00f3w: dwoje \u015bpiewak\u00f3w (Marta Grzywacz i Micha\u0142 S\u0142awecki), aktor Micha\u0142 J\u00f3\u017awik i tancerka Liwia Bargie\u0142, ale wszyscy w sumie mieli wiele zada\u0144 podobnych, aktorskich. Ju\u017c pocz\u0105tek zawiera <em>fake<\/em>, a raczej <em>deepfake<\/em> &#8211; pierwsze zdania tekstu wyg\u0142asza nam Aleksander Kwa\u015bniewski, W\u0142adimir Putin czy Barack Obama. P\u00f3\u017aniej mamy kakofoni\u0119 obraz\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rej nie mo\u017cna oprze\u0107 si\u0119 my\u015bli: tak, w tym \u015bmietniku informacyjnym w\u0142a\u015bnie \u017cyjemy. Fake&#8217;i s\u0105 te\u017c w muzyce: instrumentali\u015bci cz\u0119\u015bciowo udaj\u0105, \u017ce graj\u0105 te wirtuozowskie pasa\u017ce, kt\u00f3re rozbrzmiewaj\u0105 z g\u0142o\u015bnik\u00f3w. D\u0142uga cz\u0119\u015b\u0107 tekstu przypomina przem\u00f3wienia polityk\u00f3w (szczeg\u00f3lnie jednego) nader dobrze nam znane zw\u0142aszcza od kilku lat, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z fake&#8217;\u00f3w wywatowanych pijarowymi og\u00f3lnikami. Troch\u0119 si\u0119 u\u015bmiechamy, ale wszystko to nas przyt\u0142acza. Bunkier\/schron rzeczywi\u015bcie wydaje si\u0119 w tym kontek\u015bcie ratunkiem, ale przej\u015bciu z jednego do drugiego co\u015b brakuje. Trudno mi w tej chwili okre\u015bli\u0107, o co chodzi (og\u00f3lnie wydaje mi si\u0119, \u017ce wizja Kafki jest na troch\u0119 inny temat), ale rzecz jest do obejrzenia <a href=\"https:\/\/warszawska-jesien.art.pl\/2021\/program\/program\/22-09\/razniak-grzywacz-\">tutaj<\/a> i cho\u0107 nie daje oczywi\u015bcie pe\u0142nego obrazu, to mo\u017cna mie\u0107 pewne wyobra\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n<p>Jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy wyobra\u017ceniem na podstawie YouTube&#8217;a a wydarzeniem ogl\u0105danym na \u017cywo, przekona\u0142am si\u0119 w nocy w Komunie Warszawa, poniewa\u017c wybra\u0142am si\u0119 jednak na koncert <em>We&#8217;re here<\/em> &#8211; poprzedni sko\u0144czy\u0142 si\u0119 wystarczaj\u0105co wcze\u015bnie, a poza tym zawi\u00f3z\u0142 nas autokar. Ot\u00f3\u017c r\u00f3\u017cnice s\u0105 r\u00f3\u017cne w zale\u017cno\u015bci od charakteru utwor\u00f3w. Obraz nie by\u0142 w og\u00f3le w stanie odda\u0107 np. <em>Interior Listening Protocol<\/em> Ash Fure, poniewa\u017c trzeba by\u0142o by\u0107 na tej sali, s\u0142ysze\u0107 te d\u017awi\u0119ki w pe\u0142ni i mie\u0107 ze sob\u0105 rozdawane przy wej\u015bciu specjalne s\u0142oiki, kt\u00f3rymi przykrywa\u0142o si\u0119 sobie uszy lub odsuwa\u0142o od nich, zgodnie z gestami kompozytorki (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, w ko\u0144cu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ona akurat nie jest osob\u0105 niebinarn\u0105, tylko og\u00f3lnie wspiera). Efekty bardzo ciekawe i m\u00f3wi\u0105 nam co\u015b tak\u017ce o odbiorze w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Co do reszty, jest ju\u017c inaczej, tyle \u017ce oczywi\u015bcie percepcja na miejscu jest bardziej intensywna. Utwory &#8211; mo\u017cna zakwalifikowa\u0107 od stand-up&#8217;a po monodram (najbardziej mn\u0105 wstrz\u0105sn\u0105\u0142 Laure M. Hiendl ze swoim niemal krzykiem b\u00f3lu wok\u00f3\u0142 strasznej historii dyskryminacji LGBT w Turcji), Zabawne by\u0142o <em>Artefacts #2<\/em> Sary Glojnari\u0107 ze \u015bwietn\u0105 \u015bpiewaczk\u0105 Monik\u0105 \u0141opuszy\u0144sk\u0105 i perkusist\u0105 Aleksandrem Wnukiem (perkusistka wyst\u0119puj\u0105ca w paru innych utworach, Tamara Kurkiewicz, tak\u017ce by\u0142a znakomita), brzmi\u0105ce jak zbitka pojedynczych brzmie\u0144 wyci\u0119tych z muzyki pop. Z ostatniego utworu Rafa\u0142a Ryterskiego <em>Haphephobia<\/em> (l\u0119k przed dotykiem) wysz\u0142am w po\u0142owie, bo tu akurat wiedzia\u0142am, co b\u0119dzie si\u0119 dzia\u0142o dalej, a ba\u0142am si\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0107 na ostatnie metro (cho\u0107 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nies\u0142usznie, bo rozk\u0142ad zosta\u0142 zmieniony i teraz odje\u017cd\u017ca ono kilka minut p\u00f3\u017aniej). Ten z kolei monodram perkusisty w przezroczystej klatce, kt\u00f3ry z l\u0119kiem dotyka \u015bcian i stoj\u0105cego po\u015brodku werbla, a dotyk ten generuje d\u017awi\u0119ki elektroniczne, jest bardzo dobrze pomy\u015blany i zrealizowany. Ryterski by\u0142 r\u00f3wnie\u017c kuratorem tego wydarzenia. W sumie warto by\u0142o jednak przyj\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By\u0142 ju\u017c &#8222;wielogatunkowy utw\u00f3r kameralny&#8221;, by\u0142a &#8222;opera patologiczna&#8221;, teraz do\u0142\u0105czy\u0142a &#8222;fake opera&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9750"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9750"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9750\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9757,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9750\/revisions\/9757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}