Uj\u0119te w ramy dw\u00f3ch czeskich utwor\u00f3w, niby pogodne i niewinne, ale \u015bwiadectwo strasznych sowieckich czas\u00f3w. Kt\u00f3re chyba wracaj\u0105 – kto wie?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Koncert harfowy<\/em> Aleksandra Moso\u0142owa, kt\u00f3ry dzi\u015b zabrzmia\u0142 w Filharmonii Narodowej w wirtuozowskim wykonaniu Xaviera de Maistre z filharmoniczn\u0105 orkiestr\u0105 pod batut\u0105 znanego nam dobrze z \u0141odzi Daniela Raiskina, zosta\u0142 wykonany w Warszawie (i chyba w og\u00f3le w Polsce) po raz pierwszy. Jest bardzo wymagaj\u0105cy dla solisty, kt\u00f3ry ma ogromne pole do popisu, par\u0119 porz\u0105dnych kadencji i prawie ca\u0142y czas rozbrzmiewa. Francuski harfista dopiero zaczyna gra\u0107 ten utw\u00f3r, czego zreszt\u0105 oczywi\u015bcie nie s\u0142ycha\u0107. Wzbudzi\u0142 s\u0142uszny entuzjazm i da\u0142 jeszcze taki bis<\/a> – nie jest przy tym filmiku wymieniony autor tych wariacji, a jest nim belgijski kompozytor Felix Godefroid. Na pocz\u0105tku koncertu by\u0142a jeszcze We\u0142tawa<\/em> Smetany, a na koniec VII Symfonia<\/em> Dvo\u0159\u00e1ka, bardzo przyzwoicie wykonane.<\/p>\n\n\n\n Jednak chcia\u0142am zatrzyma\u0107 si\u0119 przy utworze i postaci Moso\u0142owa, bo niecz\u0119sto mo\u017cna tu mie\u0107 tak\u0105 okazj\u0119 – rzadko si\u0119 jego kompozycje w Polsce wykonuje. Koncertu harfowego<\/em> mo\u017cna pos\u0142ucha\u0107 (w innym wykonaniu) tutaj<\/a>, tutaj<\/a>, tutaj<\/a> i tutaj<\/a>. Muzyka – troch\u0119 jeszcze jakby neoromantyczna, ale zdarzaj\u0105 si\u0119 nie\u015bmia\u0142e akordy quasi-jazzowe czy efekty, kt\u00f3re mog\u0142yby \u015bwietnie s\u0142u\u017cy\u0107 w muzyce filmowej, jak np. zestawienie harfy z czelest\u0105 w Nokturnie<\/em> czy te\u017c „filuterno\u015b\u0107” Gawota<\/em>, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by towarzyszy\u0107 rosyjskiej kresk\u00f3wce. Jakby kto nie zna\u0142 okoliczno\u015bci powstania utworu ani tego, co kompozytor pisa\u0142 wcze\u015bniej, m\u00f3g\u0142by si\u0119 nabra\u0107.<\/p>\n\n\n\n Koncert<\/em> powsta\u0142 w 1939 r., kiedy Moso\u0142ow mia\u0142 ju\u017c za sob\u0105 aresztowanie – by\u0142 zreszt\u0105 farciarzem, skazany na osiem lat \u0142agru (w owym strasznym 1937 r.) wyszed\u0142 po „zaledwie” o\u015bmiu miesi\u0105cach, wybroniony przez swoich pedagog\u00f3w Miaskowskiego i Gliera, pozostaj\u0105c jednak na wygnaniu (nie m\u00f3g\u0142 zamieszka\u0107 w Moskwie, Leningradzie i Kijowie) do 1942 r. Jak takie szcz\u0119\u015bcie by\u0142o mo\u017cliwe? S\u0105dzi si\u0119, \u017ce to dlatego, \u017ce zosta\u0142 aresztowany za „chuliga\u0144stwo” (jak\u0105\u015b awantur\u0119 w knajpie w 1936 r., ewidentny pretekst do wyrzucenia go ze zwi\u0105zku kompozytor\u00f3w), a nie za sprawy polityczne.<\/p>\n\n\n\n Spraw politycznych ani nieprawomy\u015blnych dzie\u0142 ju\u017c w jego \u017cyciu w\u00f3wczas nie by\u0142o, bo du\u017co wcze\u015bniej zrobi\u0142 samokrytyk\u0119 i zaj\u0105\u0142 si\u0119 zbieraniem pie\u015bni ludowych (pojecha\u0142 nawet w tym celu do Turkmenii i innych republik Azji \u015arodkowej). Ale to, jak wida\u0107, nie pomog\u0142o. Na pocz\u0105tku lat 30. ubiega\u0142 si\u0119 o wyjazd z ZSRR, by m\u00f3c pisa\u0107, jak wcze\u015bniej, muzyk\u0119 awangardow\u0105, ale nie pozwolono mu. \u015arodowisko si\u0119 od niego odsun\u0119\u0142o. C\u00f3\u017c m\u00f3g\u0142 zrobi\u0107?<\/p>\n\n\n\n A przypomnijmy, \u017ce ten utalentowany kompozytor zaczyna\u0142 od zupe\u0142nie innego stylu. Warto pos\u0142ucha\u0107 jego wczesnych kompozycji fortepianowych, zw\u0142aszcza sonat – np. druga<\/a> jest zdumiewaj\u0105ca. Kiedy\u015b pi\u0105t\u0105<\/a> wykona\u0142 na Warszawskiej Jesieni \u015bwietny pianista Herbert Henck. Ale najbardziej znana jest Fabryka<\/em> (Zawod<\/em>), nie wiadomo dlaczego funkcjonuj\u0105ca cz\u0119sto pod nazw\u0105 Odlewnia stali<\/em> – kr\u00f3tki utw\u00f3r, kt\u00f3ry w za\u0142o\u017ceniu by\u0142 zako\u0144czeniem baletu. Najbardziej adekwatne jest to wykonanie<\/a> – zwykle dyrygenci prowadz\u0105 ten utw\u00f3r za wolno (a tam jest przecie\u017c Allegro<\/em>). Dla czytaj\u0105cych nuty – tutaj<\/a> mo\u017cna zobaczy\u0107, jak precyzyjnie jest to wszystko rozpisane. Tak, to by\u0142 wielki talent, kt\u00f3ry musia\u0142 dokona\u0107 samoograniczenia.<\/p>\n\n\n\n Dlaczego ta erupcja talent\u00f3w we wszystkich dziedzinach sztuki, kt\u00f3ra wybuch\u0142a w Rosji w latach 20., sko\u0144czy\u0142a \u017ale, mimo i\u017c owi arty\u015bci byli ca\u0142kowicie oddani rewolucji? Ano dlatego, \u017ce byli pomocni tylko w\u00f3wczas, gdy trzeba by\u0142o rewolucj\u0119 robi\u0107, a gdy wykorzystuj\u0105cy te ruchawki tyrani zakorzenili si\u0119 ju\u017c we w\u0142adzy, potrzebna im by\u0142a inna sztuka: nie nazbyt skomplikowana, by ka\u017cdy zrozumia\u0142, i monumentalna, by ka\u017cdy si\u0119 przerazi\u0142 i czu\u0142 respekt. Na tym etapie komunizm i faszyzm dawa\u0142 zbli\u017cone efekty. I w \u017cyciu te\u017c.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Uj\u0119te w ramy dw\u00f3ch czeskich utwor\u00f3w, niby pogodne i niewinne, ale \u015bwiadectwo strasznych sowieckich czas\u00f3w. Kt\u00f3re chyba wracaj\u0105 – kto wie?<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9971"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9971"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9971\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9974,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9971\/revisions\/9974"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}