Ceniona za talent, metody pracy, fantazj\u0119 tw\u00f3rcz\u0105, rzetelno\u015b\u0107, oryginalno\u015b\u0107. To ona dba\u0142a o wizualn\u0105 form\u0119 wyst\u0119p\u00f3w zespo\u0142u, od pocz\u0105tku maj\u0105c jasno zdefiniowan\u0105 wizj\u0119 realizacji programu polegaj\u0105cego na stylizowanym, ale wiarygodnym, opartym na \u017ar\u00f3d\u0142ach, przetworzeniu folkloru. \u201eWidowisko i dokumentacja ludowa\u201d – to by\u0142y elementy, na kt\u00f3rych jej zale\u017ca\u0142o. I na autentycznych, niewyuczonych, emocjach. Inaczej nie wyobra\u017ca\u0142a sobie ta\u0144ca.<\/p>\n
![\"Zesp\u00f3\u0142](\"\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/zdjecie_big.jpg\")
Zesp\u00f3\u0142 Pie\u015bni i Ta\u0144ca \u201e\u015al\u0105sk” im. Stanis\u0142awa Hadyny<\/p><\/div>\n
Warunk\u00f3w klasycznej tancerki nie posiada\u0142a. Ujmowa\u0142a elegancj\u0105, spokojem i pi\u0119knym sposobem poruszania si\u0119. Zawsze modnie ubrana, blondynka z przyjaznym u\u015bmiechem na twarzy i radosnymi niebieskozielonymi oczami. Uzale\u017cniona od nikotyny, pali\u0142a kilkadziesi\u0105t papieros\u00f3w dziennie. I od tabletek na migren\u0119, kt\u00f3re zawsze mia\u0142a pod r\u0119k\u0105. By\u0142a tytanem pracy i perfekcjonistk\u0105. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dnia sp\u0119dza\u0142a w sali baletowej. \u201e\u0106wiczy\u0142o si\u0119 do skutku, bo nie by\u0142oby efektu. Jak ju\u017c uk\u0142ad by\u0142 zrobiony, to trzeba go by\u0142o szlifowa\u0107\u201d – tak wspominaj\u0105 czasy sp\u0119dzone w \u201es\u0142onecznej republice” dawni cz\u0142onkowie zespo\u0142u w ksi\u0119dze jubileuszowej<\/a>. Na pr\u00f3by stawia\u0142a si\u0119 bez notatek, s\u0142ucha\u0142a muzyki, czasem prosi\u0142a o improwizacj\u0119, jak zobaczy\u0142a ruch zgodny z jej wizj\u0105 w\u0142\u0105cza\u0142a go do uk\u0142adu. Trzyma\u0142a dyscyplin\u0119. \u201eNie masz wi\u0119kszego skaza\u0144ca od tego, co cudze dzieci uczy ta\u0144ca\u201d, to jedna z jej ulubionych sentencji. Wieczorami do pracy s\u0142u\u017cy\u0142 jej pa\u0142acowy, urz\u0105dzony biedermeierowskimi meblami, apartament. Wymy\u015bla\u0142a w nim nowe choreografie, dopracowywa\u0142a szczeg\u00f3\u0142y, zarz\u0105dza\u0142a przymiarki. Nikt nie protestowa\u0142. W Kosz\u0119cinie pracowa\u0142o si\u0119 wtedy bez ogranicze\u0144 czasowych.\u00a0W soboty dokonywa\u0142a oceny kondycji fizycznej artyst\u00f3w zespo\u0142u baletowego, poziomu techniki wykonania i wyrazu artystycznego. Uwagi nale\u017ca\u0142o traktowa\u0107 powa\u017cnie, inaczej grozi\u0142o wydalenie ze \u201e\u015al\u0105ska\u201d.<\/p>\n By\u0142a mistrzyni\u0105 ruchu scenicznego, potrafi\u0142a z niego wydoby\u0107 najwy\u017csze pi\u0119kno, pomimo pewnych k\u0142opot\u00f3w ruchowych jednej r\u0119ki, wynikaj\u0105cych z niegdy\u015b przebytej kontuzji nadgarstka. Jej gesty i spos\u00f3b poruszania si\u0119 mo\u017cna by okre\u015bli\u0107 \u201epoezj\u0105 harmonijnego ruchu\u201d.<\/em><\/p>\n – Jerzy W\u00f3jcik, artysta pierwszego sk\u0142adu zespo\u0142u i jego wieloletni dyrektor artystyczny<\/a><\/p>\n Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Janin\u0105 Marcinkow\u0105, etnochoreolo\u017ck\u0105, wielk\u0105 znawczyni\u0105 ta\u0144c\u00f3w Ziemi \u2028Cieszy\u0144skiej i Beskidu \u015al\u0105skiego. Ich oczkiem w g\u0142owie by\u0142y kostiumy – musia\u0142y by\u0107 \u2028efektowne i niezafa\u0142szowane. St\u0105d wynika\u0142y d\u0142ugie godziny sp\u0119dzone w pracowni krawieckiej, nadzorowanie szycia, potrzeba kompletowania stroj\u00f3w ludowych oraz ich element\u00f3w. Tak powstawa\u0142y rewelacyjne uk\u0142ady choreograficzne, takie jak s\u0142ynny \u201eTaniec chustkowy\u201d. Ka\u017cdy by\u0142 symbioz\u0105 muzyki, ta\u0144ca, kostium\u00f3w. W artystycznych dzia\u0142aniach wspiera\u0142y j\u0105 r\u00f3wnie\u017c Barbara Folwarczna, choreografka-konsultantka i d\u0142ugoletnia asystentka Barbara Brandt-Weber.<\/p>\n Rzadko udziela\u0142a wywiad\u00f3w. \u201eTylko taniec. Portret filmowy Elwiry Kami\u0144skiej\u201d<\/a>, dokument wydany przez \u201e\u015al\u0105sk\u201d na DVD, jest chyba jedyn\u0105 okazj\u0105 do wys\u0142uchania fragmentu rozmowy dla Polskiego Radia Urodzi\u0142a si\u0119 9 grudnia 1912 r. w Warszawie. Ojciec, W\u0142adys\u0142aw Czech, by\u0142 skrzypkiem z Bielska-Bia\u0142ej, matka, Gizela Turry, pochodzi\u0142a z W\u0119gier. Pann\u0105 Bobi nazywano j\u0105 pieszczotliwie przed wojn\u0105. Mia\u0142a dobry g\u0142os, ale pokocha\u0142a taniec. W tajemnicy przed rodzicami, kiedy mieszkali w Zakopanem (tam najcz\u0119\u015bciej koncertowa\u0142 ojciec), zapisa\u0142a si\u0119 do szko\u0142y baletowej. Przyzna\u0142a si\u0119, kiedy otrzyma\u0142a dyplom. Potem kszta\u0142ci\u0142a si\u0119 muzycznie i kontynuowa\u0142a nauk\u0119 ta\u0144ca. \u2028W 1937 r. uko\u0144czy\u0142a Studium Ta\u0144ca Artystycznego w Krakowie. W Budapeszcie uczy\u0142a si\u0119 w prywatnej szkole choreograficznej, nale\u017c\u0105cej do jej wuja ze strony matki, specjalizuj\u0105cej si\u0119 w kompozycji tanecznej, re\u017cyserii i w ta\u0144cu charakterystycznym. Prac\u0119 pedagogiczn\u0105 rozpocz\u0119\u0142a pod koniec lat 30. po uzyskaniu odpowiednich kwalifikacji potwierdzonych koncesj\u0105 Ministerstwa Wyzna\u0144 Religijnych i\u00a0O\u015bwiecenia Publicznego; w Bielsku-Bia\u0142ej, w mieszkaniu wynaj\u0119tym od Katolickiego Stowarzyszenia R\u0119kodzielnik\u00f3w Polskich, otworzy\u0142a Szko\u0142\u0119 Rytmiki i\u00a0Ta\u0144ca. Po wojnie wznowi\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w prywatnym Studium Ta\u0144ca Artystycznego, przetworzonym p\u00f3\u017cniej w Pa\u0144stwowe Ognisko Choreograficzne podlegaj\u0105ce Ministerstwu Kultury i\u00a0Sztuki. Po jego likwidacji prowadzi\u0142a amatorskie zespo\u0142y taneczne, \u201eBeskid\u201d i \u201eCzarne Diab\u0142y\u201d, w\u00a0Miejskim Domu Kultury w\u00a0Bielsku-Bia\u0142ej i w\u00a0Wojew\u00f3dzkim Domu Kultury w\u00a0Katowicach. Mia\u0142a wybitne osi\u0105gni\u0119cia – jej wychowankowie byli doskonale wyszkoleni, zdobywali nagrody na mi\u0119dzynarodowych festiwalach w Budapeszcie, Bukareszcie i\u00a0Berlinie. A ona sta\u0142a si\u0119 znan\u0105 i popularn\u0105 choreografk\u0105 specjalizuj\u0105c\u0105 si\u0119 w polskim folklorze. Mog\u0142a pracowa\u0107 w \u201eMazowszu\u201d. Jednak bli\u017cszy by\u0142 jej \u015al\u0105sk. Wi\u0119c kiedy w 1952 r. zapad\u0142a decyzja o utworzeniu w tym regionie ludowego zespo\u0142u pie\u015bni i ta\u0144ca wzorowanego na \u201eMazowszu\u201d, jej obecno\u015b\u0107 w sk\u0142adzie komisji kwalifikacyjnej do oceny kandytat\u00f3w by\u0142a naturalna. Tak samo oczywiste by\u0142o jej zatrudnienie jako choreografa.<\/p>\n \u201e\u015al\u0105sk\u201d dla \u201eMazowsza\u201d porzuci\u0142a na moment w 1956 r. Przekona\u0142a j\u0105 Mira Zimi\u0144ska, kiedy straci\u0142a Eugeniusza Papli\u0144skiego i prawa autorskie do jego tanecznych utwor\u00f3w. Opiek\u0119 nad baletem \u201e\u015al\u0105ska\u201d przej\u0119li wtedy Leon W\u00f3jcikowski i Marian Winter. Ale najbli\u017cszy jej sercu pozosta\u0142 \u201e\u015al\u0105sk\u201d. Za swoich podopiecznych, m\u0142odzie\u017c pracuj\u0105c\u0105 z dala od rodziny, czu\u0142a si\u0119 osobi\u015bcie odpowiedzialna. By\u0142a opieku\u0144cza, s\u0142u\u017cy\u0142a rad\u0105 w sprawach prywatnych, stara\u0142a si\u0119 rozwi\u0105zywa\u0107 konflikty. I walczy\u0142a o zapewnienie bytu tancerzom po zako\u0144czeniu kariery na scenie. U genera\u0142a Jerzego Zi\u0119tka wyprosi\u0142a przydzia\u0142y na mieszkania. Z jej inicjatywy podj\u0119to, zako\u0144czone sukcesem, rozmowy z w\u0142adzami o prawie do wcze\u015bniejszych emerytur za prac\u0119 w\u00a0szczeg\u00f3lnych warunkach.<\/p>\n O bezceremonialnym pozbyciu si\u0119 Stanis\u0142awa Hadyny pisa\u0142am w artykule<\/a>. Lata pracy, kt\u00f3re sp\u0119dzi\u0142a w zespole z nowym dyrektorem, nie by\u0142y dla niej satysfakcjonuj\u0105ce. W wywiadzie, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 ju\u017c po jej \u015bmierci m\u00f3wi\u0142a o zgubnym, zbiurokratyzowanym sterowaniu \u201e\u015al\u0105skiem\u201d i b\u0142\u0119dach personalnych.<\/p>\n Przede wszystkim pr\u00f3bowano w spos\u00f3b zbiurokratyzowany sterowa\u0107 Zespo\u0142em, wp\u0142ywa\u0107 na jego repertuar, co odbi\u0142o si\u0119 niekorzystnie na koncepcji artystycznej i poziomie wykonawczym. Pope\u0142niono tak\u017ce b\u0142\u0119dy personalne. Mam odwag\u0119 o tym m\u00f3wi\u0107, do kierowania bowiem takim zespo\u0142em jak \u201e\u015al\u0105sk\u201d potrzebne jest nie tylko wykszta\u0142cenie i znajomo\u015b\u0107 \u015brodowiska artystycznego, ale przede wszystkim talent i zrozumienie specyfiki folkloru. \u201e\u015al\u0105sk\u201d nigdy nie b\u0119dzie rewi\u0105 i operetk\u0105. Jest on cudown\u0105 trawestacj\u0105 wspania\u0142ego folkloru polskiego w pie\u015bni, ta\u0144cu i strojach. O tym trzeba wiedzie\u0107, to trzeba studiowa\u0107 i \u015bledzi\u0107, a dopiero potem dawa\u0107 temu artystyczny wyraz na estradzie.<\/em><\/strong><\/p>\n W Kosz\u0119cinie zacz\u0119\u0142y te\u017c wtedy rz\u0105dzi\u0107 i wtr\u0105ca\u0107 si\u0119 do repertuaru Podstawowa Organizacja Partyjna PZPR, Zwi\u0105zek M\u0142odzie\u017cy Socjalistycznej, Zwi\u0105zek Zawodowy Pracownik\u00f3w Kultury. Musia\u0142a bra\u0107 udzia\u0142 w bezsensownych zebraniach, partyjnym \u0142apaniu za s\u0142owa, t\u0142umaczy\u0107 si\u0119 ze swoich choreografii.<\/p>\n Zmar\u0142a 30 czerwca 1983 r. w przeddzie\u0144 jubileuszu trzydziestolecia dzia\u0142alno\u015bci \u201e\u015al\u0105ska\u201d z obaw\u0105, \u017ce ca\u0142a jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 zostanie wyrzucona do kosza. Powrotu Profesora nie doczeka\u0142a si\u0119. Decyzja o jego przywr\u00f3ceniu na stanowisko dyrektora zapad\u0142a dopiero w 1989 r.<\/p>\n Do dzisiaj jej dokonania i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Stanis\u0142awa Hadyny stanowi\u0105 o warto\u015bci artystycznej zespo\u0142u.<\/p>\n
\nz 1978 r.<\/p>\n