{"id":16,"date":"2018-03-24T16:08:52","date_gmt":"2018-03-24T15:08:52","guid":{"rendered":"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/?p=16"},"modified":"2021-02-06T20:39:49","modified_gmt":"2021-02-06T19:39:49","slug":"polska-dama-kameliowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/2018\/03\/24\/polska-dama-kameliowa\/","title":{"rendered":"Polska \u201eDama kameliowa\u201d"},"content":{"rendered":"

W ubieg\u0142\u0105 sobot\u0119 w Teatrze Wielkim \u2013 Operze Narodowej \u201ezabrzmia\u0142a polsko\u015bci\u0105\u201d kopia fortepianu, na kt\u00f3rym koncertowa\u0142 w Warszawie Fryderyk Chopin, uznana przez ministra Piotra Gli\u0144skiego za \u201esymbol polsko\u015bci, kt\u00f3ry \u015bwiadczy o sile polskiej kultury\u201d. Wprawdzie opinia wydaje si\u0119 troch\u0119 przesadzona – z korespondencji Chopina jasno wynika, \u017ce bardziej ceni\u0142 (lepiej brzmi\u0105cy) wiede\u0144ski instrument – ale w jubileuszowym sezonie ministrowi zapewne nic innego nie wypada\u0142o powiedzie\u0107.
\n
\n\u201eW sezonie 2017\/2018 \u2013 podobnie jak i kolejnym \u2013 podstaw\u0105 my\u015blenia programowego jest polsko\u015b\u0107: w najlepszym, najwy\u017cszym tego s\u0142owa rozumieniu\u201d \u2013 to cytat z \u201eKsi\u0105\u017cki sezonu\u201d wydanej przez TW \u2013 ON. Z publikacji dowiadujemy si\u0119 te\u017c, \u017ce \u201eobie premiery baletowe – wiecz\u00f3r zatytu\u0142owany \u00bbBalety polskie\u00ab i \u00bbDama kameliowa\u00ab – dedykowane s\u0105 rocznicy stulecia odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci\u201d. Nie wiem, kto wpad\u0142 na pomys\u0142, aby r\u00f3wnie\u017c ten drugi tytu\u0142 (premiera 20 kwietnia) na si\u0142\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107 do obchod\u00f3w. Ale najwyra\u017aniej w stulecie odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci wszystko jest mo\u017cliwe i nawet najbardziej karko\u0142omne konstrukcje my\u015blowe s\u0105 dozwolone.<\/p>\n

\"Swiet\u0142ana

Swiet\u0142ana Zacharowa jako Marguerite Gautier.
Anna Tichomirowa jako
Manon Lescaut.
Siemion Czudin jako kawaler Des Grieux.
Zdj\u0119cie: Michai\u0142 Logvinov\/Teatr Bolszoj<\/p><\/div>\n

\u201eDama kameliowa\u201d nie jest baletem nowym. Choreografi\u0119 stworzy\u0142 40 lat temu John Neumeier, Amerykanin osiad\u0142y od wielu lat w Niemczech, obecnie dyrektor Baletu Hamburskiego. Premiera odby\u0142a si\u0119 w Sttutgarcie. W g\u0142\u00f3wnych rolach wyst\u0105pi\u0142a wtedy para s\u0142ynnych tancerzy – Marcia Hayd\u00e9e i Egon Madsen oraz Richard Cragun, jako kawaler Des Grieux.<\/p>\n

Od tego czasu \u201eDama kameliowa\u201d zago\u015bci\u0142a na wielu innych scenach europejskich \u2013 tytu\u0142 znajduje si\u0119 w repertuarze Teatro alla Scala w Mediolanie (w grudniu udzia\u0142 w spektaklu wzi\u0119li Swiet\u0142ana Zacharowa i Roberto Bolle), Opery Paryskiej (jest te\u017c wersja dost\u0119pna na DVD, zarejestrowana w Palais Garnier w 2008 roku, z Agn\u00e8s Letestu i St\u00e9phanem Bouillon). W 2014 roku odby\u0142a si\u0119 premiera w Teatrze Bolszoj w Moskwie i t\u0119 inscenizacj\u0119 mogli\u015bmy ju\u017c kilkakrotnie ogl\u0105da\u0107 w kinach – dzi\u0119ki transmisjom \u201eBolshoi Ballet Live\u201d – i w rewelacyjnej obsadzie, z udzia\u0142em Swiet\u0142any Zacharowej, Edwina Rewazowa, Anny Tichomirowej, Siemiona Czudina i Kristiny Kretovej. Bardzo jestem ciekawa, jak sobie z tym wyzwaniem poradzi Polski Balet Narodowy; choreografia Johna Neumeiera jest doskona\u0142a, ale o powodzeniu tego spektaklu zadecyduje jego wykonanie.<\/p>\n

\u201eDam\u0119 kameliow\u0105\u201d napisa\u0142 Aleksander Dumas (syn) tu\u017c po \u015bmierci Alphonsine Plessis, znanej jako Maria Duplessis – s\u0142ynnej paryskiej kurtyzany, utrzymanki wielu wp\u0142ywowych m\u0119\u017cczyzn. Dumas pozna\u0142 j\u0105 w 1844 roku w paryskim Teatrze Vari\u00e9t\u00e9. Ich romans trwa\u0142 zaledwie kilka miesi\u0119cy, w sierpniu 1845 roku Dumas wys\u0142a\u0142 kochance po\u017cegnalny list, w kt\u00f3rym napisa\u0142: \u201eNajdro\u017csza Mario, nie jestem dostatecznie bogaty, by ci\u0119 kocha\u0107 tak, jak chcia\u0142bym, i niedostatecznie biedny, by by\u0107 kochanym tak, jak ty by\u015b chcia\u0142a\u201d.<\/p>\n

Dwa lata p\u00f3\u017aniej Maria umar\u0142a na suchoty (mia\u0142a tylko 23 lata), a poruszony t\u0105 wiadomo\u015bci\u0105 Dumas, po przeczytaniu wszystkich list\u00f3w zmar\u0142ej, napisa\u0142 \u201eLa dame aux cam\u00e8lias\u201d, w kt\u00f3rej Alphonsine sta\u0142a si\u0119 Marguerite Gautier, za\u015b on \u2013 Armandem Duval. Powie\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 bestsellerem, a Dumas u\u015bwiadomiony przez Paula Siraudina, francuskiego librecist\u0119, \u017ce jego historia to nie tylko gotowy dramat, ale i \u201e\u017cyzne pole, kt\u00f3rego nie mo\u017cna zostawi\u0107 od\u0142ogiem\u201d, w tydzie\u0144 przerobi\u0142 powie\u015b\u0107 na sztuk\u0119 teatraln\u0105. W roku 1852 zachwyci\u0142 si\u0119 ni\u0105 Giuseppe Verdi. W ten spos\u00f3b powsta\u0142a \u201eLa Traviata\u201d, opera o kobiecie zb\u0142\u0105kanej, skazanej, kt\u00f3rej nikt nie mo\u017ce uratowa\u0107.<\/p>\n

\"Edwin

Edwin Rewazow jako Armand Duval.
Swiet\u0142ana Zacharowa jako Marguerite Gautier.
Zdj\u0119cie: Elena Fetisova\/ Teatr Bolszoj<\/p><\/div>\n

John Neumeier rozwa\u017ca\u0142 wykorzystanie muzyki Verdiego, pomys\u0142 u\u017cycia w balecie utwor\u00f3w Chopina podsun\u0105\u0142 mu dyrygent Gerhard Markson. Wyb\u00f3r okaza\u0142 si\u0119 doskona\u0142y. Cho\u0107 Chopin nigdy nie skomponowa\u0142 muzyki dla baletu ani opery, ogl\u0105daj\u0105c \u201eDam\u0119 kameliow\u0105\u201d, odnosimy wra\u017cenie, jakby znajduj\u0105ce si\u0119 w scenariuszu muzycznym \u2013 II i I Koncert fortepianowy, preludia, nokturny, walce, polonez, ballada i sonata – zosta\u0142y specjalnie stworzone dla opowiedzenia losu Marii Duplessis.<\/p>\n

Ale przecie\u017c wiele z tych utwor\u00f3w skomponowa\u0142 Chopin pod wp\u0142ywem osobistych prze\u017cy\u0107 \u2013 Koncert f-moll, o kt\u00f3rym Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz napisa\u0142, \u017ce wej\u015bcie fortepianu \u201ebrzmi jak otwarcie bramy do jakiego\u015b przybytku mi\u0142o\u015bci i spokoju…\u201d, zainspirowany zosta\u0142 stanem m\u0142odzie\u0144czego zakochania w Konstancji G\u0142adkowskiej, a wydany kilka lat p\u00f3\u017aniej z dedykacj\u0105 dla Delfiny Potockiej. Biografowie nie maj\u0105 te\u017c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w tym samym stanie zauroczenia Konstancj\u0105 znajdowa\u0142 si\u0119 Chopin, pisz\u0105c Koncert e-moll. Zw\u0142aszcza w cz\u0119\u015bci \u015brodkowej panuje duch melancholii i rozmarzenia, o kt\u00f3rym w li\u015bcie do Tytusa Woyciechowskiego kompozytor napisa\u0142: \u201eJest to dumanie w pi\u0119kny czas wiosny, ale przy ksi\u0119\u017cycu\u201d. Ten sam nastr\u00f3j odnale\u017a\u0107 mo\u017cemy w nokturnach, \u201epie\u015bniach nocy\u201d, doskonale wpisuj\u0105cych si\u0119 w klimat romantycznej epoki, tak\u017ce w preludiach, kt\u00f3rych powstanie wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0105zkiem Chopina z George Sand i ich pobytem na Majorce, gdzie pocz\u0105tkowo wiedli wed\u0142ug s\u0142\u00f3w Chopina \u201eprzecudne \u017cycie\u201d w uroczej willi niedaleko Palmy, a potem w tajemniczym klasztorze w Valldemosie. \u201ePolsko\u015bci\u201d trudno wi\u0119c si\u0119 w tych utworach doszuka\u0107, przynajmniej w wymiarze, o kt\u00f3rym zdaj\u0105 si\u0119 niekt\u00f3rzy marzy\u0107, a libretto \u201eDamy kameliowej\u201d z uczuciami patriotycznymi nic nie ma wsp\u00f3lnego.<\/p>\n

Owszem, mazurki Chopina, s\u0142ynne miniatury taneczne, nale\u017c\u0105ce do najliczniejszej grupy jego utwor\u00f3w, s\u0105 obok polonez\u00f3w najbardziej \u201epolskie\u201d. Nigdy by nie powsta\u0142y bez polskich ta\u0144c\u00f3w ludowych: mazura, kujawiaka, oberka i bez polskiej muzyki ludowej. Ale z mazurk\u00f3w John Neumeier w swoim balecie akurat nie skorzysta\u0142. A poza tym to nie \u201epolsko\u015b\u0107\u201d decyduje o ich wielko\u015bci. \u201eTo \u00bbmuzyczno\u015b\u0107\u00ab, czysto muzyczna narracja i forma dzie\u0142a, a nie tre\u015bci pozamuzyczne, czyni\u0105 muzyk\u0119 genialn\u0105. Chopinowska idea polsko\u015bci \u2013 tak jak w og\u00f3le idee muzyki narodowej – przekracza tre\u015bci muzyczne. Zawiera w sobie warto\u015bci duchowe, a wi\u0119c to, co nieuchwytne werbalnie, a co muzyka przedstawia w spos\u00f3b bezpo\u015bredni, w tym przywi\u0105zanie do wszystkiego, co buduje dziedzictwo narodowe…\u201d \u2013 napisa\u0142a prof. Jagna Dankowska w eseju zatytu\u0142owanym \u201eMy\u015blenie filozoficzne w epoce Chopina\u201d.<\/p>\n

Je\u015bli wi\u0119c Teatr Wielki \u2013 Opera Narodowa koniecznie pragn\u0105\u0142, w rocznic\u0119 stulecia niepodleg\u0142o\u015bci, podporz\u0105dkowa\u0107 wszystko \u201epolsko\u015bci\u201d, od kt\u00f3rej w g\u0142owie ju\u017c si\u0119 mo\u017ce zakr\u0119ci\u0107, to powinien raczej zam\u00f3wi\u0107 balet o Delfinie z Komar\u00f3w Potockiej \u2013 absolutnie wyj\u0105tkowej heroinie romantycznej, kt\u00f3rej biografia przypomina scenariusz filmowy, muzie Chopina, \u017conie Mieczys\u0142awa Potockiego, wielkiej mi\u0142o\u015bci Zygmunta Krasi\u0144skiego, lwicy salonowej znaj\u0105cej \u201ewszystkich\u201d, przyjaci\u00f3\u0142ce Cypriana Norwida, Juliusza S\u0142owackiego, Adama Mickiewicza, Honoriusza Balzaca czy Hieronima Bonapartego, brata Napoleona. Delfina by\u0142a pi\u0119kn\u0105, wykszta\u0142con\u0105, oczytan\u0105, utalentowan\u0105 artystycznie kobiet\u0105.<\/p>\n

\"\"

Delfina Potocka<\/p><\/div>\n

By\u0142a te\u017c wyemancypowana (ze zn\u0119caj\u0105cym si\u0119 nad ni\u0105 psychicznie i fizycznie Potockim rozwiod\u0142a si\u0119 i wyjecha\u0142a do Pary\u017ca). Pochodzi\u0142a z zamo\u017cnej rodziny, od m\u0119\u017ca przys\u0142ugiwa\u0142a jej renta w wysoko\u015bci 100 tys. frank\u00f3w rocznie. Z \u0142atwo\u015bci\u0105 wi\u0119c przekroczy\u0142a ograniczenia w\u0142asnej klasy i wybi\u0142a si\u0119 na niezale\u017cno\u015b\u0107. By\u0142a jedn\u0105 z najbli\u017cszych Chopinowi os\u00f3b, na jego pro\u015bb\u0119 \u015bpiewa\u0142a mu na \u0142o\u017cu \u015bmierci (sama zmar\u0142a na raka w wieku 70 lat). I co wa\u017cne, Delfinie Potockiej, a nie Alphonsine Plessis, zadedykowa\u0142 Chopin Koncert f-moll.<\/p>\n

Czy nie jest to temat na polski balet…?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy nie jest to temat na polski balet…?<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":23,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[130,65],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3184,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16\/revisions\/3184"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}