{"id":1765,"date":"2020-02-17T09:51:07","date_gmt":"2020-02-17T08:51:07","guid":{"rendered":"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/?p=1765"},"modified":"2020-11-05T22:18:49","modified_gmt":"2020-11-05T21:18:49","slug":"uchwycic-ruch","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/2020\/02\/17\/uchwycic-ruch\/","title":{"rendered":"Uchwyci\u0107 ruch"},"content":{"rendered":"\n

T\u00e4nzerin im roten Gewand – to jeden ze 120 obraz\u00f3w prezentowanych na wystawie Deutscher Expressionismus w Leopold Museum<\/a>, jednym z moich ulubionych miejsc w Wiedniu.<\/p>\n\n\n\n

\u201eTancerk\u0119 w czerwonej sukni\u201d namalowa\u0142 Emil Nolde. Uchwyci\u0142 w ta\u0144cu Mary Wigman<\/a>, swoj\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0119, pionierk\u0119 ta\u0144ca wsp\u00f3\u0142czesnego, tw\u00f3rczyni\u0119 Ausdrucktanz – ta\u0144ca ekspresyjnego, wyrazistego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Deutscher Expressionismus. Leopold Museum w Wiedniu<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Arty\u015bci poznali si\u0119 w Hellerau, mie\u015bcie-ogrodzie po\u0142o\u017conym niedaleko Drezna, w kt\u00f3rym dzia\u0142a\u0142 \u00c9mile Jaques-Dalcroze<\/a>. Z jego teoretycznej, popartej praktycznym do\u015bwiadczeniem wiedzy o zwi\u0105zkach ta\u0144ca z muzyk\u0105, metodach jej interpretacji ruchem, korzystali Siergiej Diagilew i Wac\u0142aw Ni\u017cy\u0144ski przygotowuj\u0105c, owian\u0105 skandalem nieprzyzwoitej nowo\u015bci, premier\u0119 \u201e\u015awi\u0119ta wiosny\u201d w Th\u00e9\u00e2tre des Champs Elys\u00e9es w Pary\u017cu (Wigman stworzy\u0142a swoj\u0105 wersj\u0119 w 1957 roku), uczy\u0142a si\u0119 u niego \u201enasza\u201d Marie Rambert, ch\u0119tnie odwiedzali go cz\u0142onkowie grupy Die Br\u00fccke. Nolde przyje\u017cd\u017ca\u0142 do Hellerau ogl\u0105da\u0107 ta\u0144cz\u0105c\u0105 Mary. Mia\u0142 zawsze zarezerwowane trzy miejsca – jedno dla niego, drugie dla \u017cony i trzecie na przybory malarskie. Nieliczne szkice, kt\u00f3re otrzyma\u0142a Wigman zosta\u0142y zniszczone podczas bombardowania Drezna. <\/p>\n\n\n\n

Karoline So\ufb01e Marie Wiegmann<\/strong> urodzi\u0142a si\u0119 13 listopada 1886 roku w Hanowerze – w mieszcza\u0144skiej rodzinie, kt\u00f3rej m\u0119ska cz\u0119\u015b\u0107 odnios\u0142a finansowy sukces zajmuj\u0105c si\u0119 sprzeda\u017c\u0105 i napraw\u0105 rower\u00f3w oraz maszyn do szycia. Mary kszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w szko\u0142ach dla dziewcz\u0105t w Anglii i w Szwajcarii. Zgodnie z panuj\u0105cym w\u00f3wczas zwyczajem by\u0142a przygotowywana do roli dobrej \u017cony. Patriarchat nie by\u0142 jednak dla niej. W 1905 roku zerwa\u0142a pierwsze zar\u0119czyny. Wys\u0142ano j\u0105 wtedy do ciotki w Amsterdamie. W mie\u015bcie wyst\u0119powali uczniowie Dalcroze\u2019a. Ich taniec do muzyki Carla Marii von Webera uzmys\u0142owi\u0142 jej inny spos\u00f3b na \u017cycie. Instynktownie poczu\u0142a, co chcia\u0142aby robi\u0107. Kilka lat p\u00f3\u017aniej zerwa\u0142a kolejne zar\u0119czyny. I ponownie – przypadek sprawi\u0142, \u017ce w hanowerskiej operze wyst\u0119powa\u0142a akurat Greta Wiesenthal. Ruchy r\u0105k s\u0142ynnej wiede\u0144skiej tancerki oszo\u0142omi\u0142y j\u0105. Zrozumia\u0142a si\u0142\u0119 i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 emocji, jakie mo\u017cna nimi wyrazi\u0107 (ten aspekt stanie si\u0119 p\u00f3\u017aniej wa\u017cny w jej w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci i pracy pedagogicznej). Zdecydowanie postanowi\u0142a zosta\u0107 tancerk\u0105. Siostry Wiesenthal pr\u00f3bowa\u0142y odwie\u015b\u0107 j\u0105 od tego pomys\u0142u. Us\u0142ysza\u0142a, \u017ce jest ju\u017c w wieku (sko\u0144czy\u0142a wtedy 22 lata), w kt\u00f3rym nie rozpoczyna si\u0119 profesjonalnej edukacji tanecznej, i \u017ce wi\u0119ksze zadowolenie przyniesie jej status gospodyni domowej. <\/p>\n\n\n\n

Nie pos\u0142ucha\u0142a tej rady. Kilka lat p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0119\u0142a nauk\u0119 u Dalcroze\u2019a. Zdoby\u0142a dyplom i uprawnienia pedagogiczne. Ale metoda polegaj\u0105ca na \u015bcis\u0142ym podporz\u0105dkowaniu ta\u0144ca muzyce nie by\u0142a jej form\u0105 ekspresji, a propozycja pracy, jak\u0105 otrzyma\u0142a od swojego nauczyciela – spe\u0142nieniem marze\u0144 i szczytem mo\u017cliwo\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Kolejny przypadek sprawi\u0142, \u017ce w 1913 roku Nolde pozna\u0142 w Monachium Rudolfa Labana<\/a>. Powiedzia\u0142 wtedy Wigman, \u017ce spotka\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry porusza si\u0119, tak jak ona. Zach\u0119ci\u0142 do wyjazdu do szko\u0142y w Monte Verit\u00e0 w Szwajcarii. Tam – w mistycznej, awangardowej, poszukuj\u0105cej nowego ta\u0144ca atmosferze – studiowa\u0142a zasady kompozycji ta\u0144ca. Potem posz\u0142a ju\u017c w\u0142asn\u0105 drog\u0105. Rozwija\u0142a sw\u00f3j taniec ekspresyjny – otar\u0142a si\u0119 o ruch dada, fascynowa\u0142a j\u0105 psychiatria, odrzuci\u0142a technik\u0119 klasyczn\u0105. Otworzy\u0142a szko\u0142\u0119 w Dre\u017anie; prze\u0142ama\u0142a pocz\u0105tkowy op\u00f3r publiczno\u015bci na jej nowe idee, wyst\u0119powa\u0142a w Europie i w Ameryce na zaproszenie s\u0142ynnego impresaria Sola Huroka. \u201eMary Wigman nie jest \u017cadn\u0105 taneczn\u0105 interpretacj\u0105 muzyki [\u2026]. Taniec Mary Wigman jest w\u0142a\u015bnie \u2013 ta\u0144cem. Jest uk\u0142adem ruch\u00f3w w przestrzeni, jej w\u0142asnym dzie\u0142em sztuki, cennym samym w sobie, jak poezja, jak muzyka lub jak malarstwo [\u2026]\u201d – to fragment recenzji jednego z wyst\u0119p\u00f3w artystki, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w Szczecinie w 1927 roku <\/a> <\/p>\n\n\n\n

Jej karier\u0119 przerwa\u0142o doj\u015bcie do w\u0142adzy Hitlera. W odr\u00f3\u017cnieniu od Noldego, kt\u00f3rego do nazist\u00f3w nie zrazi\u0142o nawet uznanie jego sztuki za zdegenerowan\u0105, Wigman kluczy\u0142a i stara\u0142a si\u0119 zachowywa\u0107 dystans. Rozpad\u0142o si\u0119 jej \u017cycie zawodowe i prywatne. Hanns Benkert, wp\u0142ywowy cz\u0142onek NSDAP, zarz\u0105dzaj\u0105cy w czasie wojny fabryk\u0105 Siemensa, kt\u00f3ry wcze\u015bniej zapewnia\u0142 jej komfort pracy, wybra\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stwo bardziej intratne dla rozwijania kariery w czasie panowania narodowego socjalizmu.<\/p>\n\n\n\n

Dalsze losy Mary Wigman (wcze\u015bniejsze te\u017c zosta\u0142y tylko naszkicowane w telegraficznym skr\u00f3cie) i Ausdrucktanz, kt\u00f3ry w czasach terroru nie by\u0142 wystarczaj\u0105co \u201ezdrowy\u201d, po\u017cyteczny, \u0142adny, to ju\u017c jednak temat przekraczaj\u0105cy ramy kr\u00f3tkiego wpisu na blogu \u201edla frajdy\u201d \ud83d\ude42 <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wien 1900. Leopold Museum w Wiedniu<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wystawa w Leopold Museum potrwa do 20 kwietnia. Wybieraj\u0105c si\u0119 na zwiedzanie warto zarezerwowa\u0107 sobie wi\u0119cej czasu. Pe\u0142en wykaz wydarze\u0144 bie\u017c\u0105cych i przysz\u0142ych znajduje si\u0119: tutaj<\/a>. Polecam r\u00f3wnie\u017c sta\u0142\u0105 ekspozycj\u0119: Wien 1900 – o narodzinach modernizmu<\/a>. O ta\u0144cu na niej nie zapomniano. Jednym z element\u00f3w narracji jest fenomen si\u00f3str Wiesenthal: Elsy, Grety i Berty. Ich zdj\u0119cie w wiankach na g\u0142owie, u\u015bmiechni\u0119tych, lekko unosz\u0105cych si\u0119 nad ziemi\u0105 w walcu do muzyki Lannera i Schuberta ta\u0144czonym na \u015bwie\u017cym powietrzu, jest jednym z symboli zachodz\u0105cego na pocz\u0105tku XX w. przewrotu w sztuce. <\/p>\n\n\n\n

=======================<\/p>\n\n\n\n

Deutscher Expressionismus
Die Sammlungen Braglia und Johenning<\/a> – do 20 kwietnia
Leopold Museum w Wiedniu
Kurator: Ivan Risti\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n

WIEN 1900. Aufbruch in die Moderne<\/a>
Leopold Museum w Wiedniu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ZAPOWIED\u0179<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Inspiration Beethoven
Eine Symphonie in Bildern aus Wien 1900<\/a> – 30.05.2020 \u2013 21.09.2020
Leopold Museum w Wiedniu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czytaj te\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wewn\u0119trzny krajobraz serca – rozmowa z Denise Vale<\/a><\/p>\n\n\n\n

Poruszone cia\u0142a. Choreografie nowoczesno\u015bci<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00e4nzerin im roten Gewand – to jeden ze 120 obraz\u00f3w prezentowanych na wystawie Deutscher Expressionismus w Leopold Museum, jednym z moich ulubionych miejsc w Wiedniu. \u201eTancerk\u0119 w czerwonej sukni\u201d namalowa\u0142 Emil Nolde. Uchwyci\u0142 w ta\u0144cu Mary Wigman, swoj\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0119, pionierk\u0119 ta\u0144ca wsp\u00f3\u0142czesnego, tw\u00f3rczyni\u0119 Ausdrucktanz – ta\u0144ca ekspresyjnego, wyrazistego. Arty\u015bci poznali si\u0119 w Hellerau, mie\u015bcie-ogrodzie po\u0142o\u017conym […]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":1766,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[132,230],"tags":[244],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1765"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1765"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1765\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2962,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1765\/revisions\/2962"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1765"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}