{"id":2789,"date":"2020-10-08T07:43:40","date_gmt":"2020-10-08T05:43:40","guid":{"rendered":"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/?p=2789"},"modified":"2021-10-28T08:36:22","modified_gmt":"2021-10-28T06:36:22","slug":"meskie-labedzie-czy-balet-jest-sztuka-skostniala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/2020\/10\/08\/meskie-labedzie-czy-balet-jest-sztuka-skostniala\/","title":{"rendered":"M\u0119skie \u0142ab\u0119dzie. Czy balet jest sztuk\u0105 skostnia\u0142\u0105?"},"content":{"rendered":"\n<p>\u201eG\u0142upota ma r\u00f3\u017cne oblicza\u201d &#8211; pisa\u0142am w kontek\u015bcie <a href=\"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/2019\/09\/03\/baletowej-afery-ciag-dalszy\/\">\u201eBaletowej afery w Ameryce\u201d<\/a>, wywo\u0142anej niem\u0105drym zachowaniem Lary Spencer, prowadz\u0105cej <em>Good Morning America<\/em>, i&nbsp;zgromadzonej w&nbsp;studiu publiczno\u015bci, rozbawionych wiadomo\u015bci\u0105, \u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 George, syn ksi\u0119cia Williama i&nbsp;ksi\u0119\u017cnej Kate, b\u0119dzie ucz\u0119szcza\u0142 na lekcje baletu. Na naszym rodzimym, mentalnie jaskiniowo-skansenowym gruncie, r\u00f3wnie\u017c zdarzaj\u0105 si\u0119 medialne wpadki, b\u0119d\u0105ce najcz\u0119\u015bciej dzie\u0142em dziennikarzy, a nawet aktywist\u00f3w gejowskich, kt\u00f3rzy o balecie maj\u0105 blade poj\u0119cie i walcz\u0105c ze stereotypami dotycz\u0105cymi p\u0142ci, sami je niechc\u0105cy utrwalaj\u0105. \u201eW balecie klasycznym albo si\u0119 jest pi\u0119knym, wiotkim \u0142ab\u0119dziem, albo postawnym i&nbsp;skocznym ksi\u0119ciem (cho\u0107 w&nbsp;rajtuzach).Tertium raczej non datur. Estetyka baletu \u2013 opornie poddaj\u0105ca si\u0119 jakimkolwiek zmianom \u2013 nierozerwalnie po\u0142\u0105czona jest z&nbsp;zakrzep\u0142ymi w&nbsp;kulturze wizerunkami p\u0142ci\u201d &#8211; og\u0142osi\u0142 na przyk\u0142ad Bartosz \u017burawiecki na \u0142amach \u201eKina\u201d recenzuj\u0105c \u201eGirl\u201d Lukasa Dhonta. Nic bardziej mylnego, o czym mog\u0105 si\u0119 Pa\u0144stwo przekona\u0107 ogl\u0105daj\u0105c za\u0142\u0105czony taneczny obrazek, wycinek relacji z przyznania Olivier Awards 2019. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czytaj te\u017c: <\/strong><a href=\"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/2019\/04\/23\/transseksualna-balerina\/\">Transseksualna balerina<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Matthew Bourne&#039;s Swan Lake - Finale of the Olivier Awards 2019 with Mastercard\" width=\"1778\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/edSQ5KO_xGw?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Jest to fragment \u201eJeziora \u0142ab\u0119dziego\u201d Piotra Czajkowskiego w re\u017cyserii i choreografii Sir Matthew Bourne\u2019a &#8211; spektaklu, kt\u00f3ry powsta\u0142 ju\u017c do\u015b\u0107 dawno temu, premiera odby\u0142a si\u0119 w 1995 roku w Londynie (do naszych medi\u00f3w takie informacje najwyra\u017aniej si\u0119 nie przebijaj\u0105), kt\u00f3ry nadal jest popularny, a w minion\u0105 sobot\u0119 przedstawienie zarejestrowane w 2019 roku w teatrze Sadler\u2019s Wells otworzy\u0142o cykl zatytu\u0142owany <a href=\"https:\/\/www.kinoluna.pl\/wydarzenia\/2020-09\/nowoczesny-balet-kinie\">\u201eNowoczesny balet w kinie\u201d<\/a>, seri\u0119 czterech nowatorskich choreografii Bourne\u2019a prezentowanych na du\u017cym ekranie &#8211; w Warszawie w kinie Luna, czy s\u0105 w kinowym repertuarze innych miast, niestety nie wiem. <\/p>\n\n\n\n<p>\u201ePokocha\u0142em muzyk\u0119 i spos\u00f3b, w jaki zosta\u0142a napisana dla opowiedzenia historii. Zacz\u0105\u0142em sobie wyobra\u017ca\u0107 histori\u0119 ksi\u0119cia, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 tym, kim chcia\u0142 by\u0107. I spodoba\u0142a mi si\u0119 idea m\u0119skich \u0142ab\u0119dzi &#8211; wolnych, pi\u0119knych, dzikich &#8211; obdarzonych cechami niedost\u0119pnymi dla m\u0119skiego cz\u0142onka rodziny kr\u00f3lewskiej\u201d &#8211; tak opowiada\u0142 Bourne o swoim \u201eJeziorze\u2026\u201d, w kt\u00f3rym nie odnajd\u0105 Pa\u0144stwo ani pi\u0119knej bia\u0142ej \u0142ab\u0119dzicy Odetty i towarzysz\u0105cych jej \u201ewiotkich\u201d balerin, ksi\u0119\u017cniczek zakl\u0119tych w ptaki, ani czarnej Odylii, ani \u201epostawnego i skocznego ksi\u0119cia, cho\u0107 w rajtuzach\u201d. Bourne &#8211; w m\u0142odo\u015bci \u0142owca autograf\u00f3w (wspominam o tym, gdy\u017c ten epizod z \u017cycia artysty znalaz\u0142 odzwierciedlenie w choreografii \u201eJeziora\u2026\u201d), wielbiciel <a href=\"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/2020\/06\/18\/slynne-baletowe-kurczaki\/\">\u201eC\u00f3rki \u017ale strze\u017conej\u201d Fredericka Ashtona<\/a> i choreografii Freda Astaire\u2019a, od ko\u0144ca lat 80. podejmuj\u0105cy w swojej tw\u00f3rczo\u015bci gr\u0119 z p\u0142ciowymi stereotypami na bazie dziewi\u0119tnastowiecznej klasyki (<a href=\"https:\/\/nycdancestuff.wordpress.com\/2016\/04\/04\/spitfire-choreographed-by-matthew-bourne-in-1988-performed-at-the-2006-gala-for-dance-umbrellas-25th-birthday\/\">\u201eSpitfire \u2013 An advertisement  divertissement\u201d<\/a>, \u201eHighland Fling. A romantic wee ballet\u201d), zauroczony klasycznym \u201eJeziorem \u0142ab\u0119dzim\u201d wystawianym w Royal Opera House, stworzy\u0142 w\u0142asn\u0105, oryginaln\u0105 wersj\u0119, kt\u00f3ra przeczy tezom o \u201eestetyce baletu \u2013 opornie poddaj\u0105cej si\u0119 jakimkolwiek zmianom i nierozerwalnie po\u0142\u0105czonej z\u00a0zakrzep\u0142ymi w\u00a0kulturze wizerunkami p\u0142ci\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czytaj te\u017c:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2010\/10\/10\/arts\/dance\/10bourne.html\">All the Swans At This Lake Are Male<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Akcja zaczyna si\u0119 w sypialni m\u0142odego Ksi\u0119cia, kt\u00f3remu \u015bni si\u0119 m\u0119ski bia\u0142y \u0142ab\u0119d\u017a. Z dziewi\u0119tnastowiecznego dworu niemieckiego zosta\u0142a przeniesiona do pa\u0142acu brytyjskiej kr\u00f3lowej; kostiumy sugeruj\u0105 lata 50. G\u0142\u00f3wnymi bohaterami, opr\u00f3cz Ksi\u0119cia, kt\u00f3ry w interpretacji Bourne\u2019a nie jest odwa\u017cnym Zygfrydem, dzielnie walcz\u0105cym ze z\u0142ym czarownikiem Rotbartem, tylko delikatnym m\u0142odzie\u0144cem, \u201ekim\u015b, kto potrzebuje mi\u0142o\u015bci i wsparcia\u201d, a nie mo\u017ce go otrzyma\u0107 od zimnej, czu\u0142ej tylko na etykiet\u0119 Kr\u00f3lowej Matki, s\u0105: Pierwszy Sekretarz, niepasuj\u0105ca do dworu Dziewczyna ksi\u0119cia oraz (i na tym polega przewarto\u015bciowanie tej choreografii) <em>Swan\/ The Stranger<\/em>, \u0141ab\u0119d\u017a i Obcy w jednej postaci, silny bia\u0142y ptak, w kt\u00f3rego ramionach szuka schronienia Ksi\u0105\u017c\u0119, i uwodzicielski przystojniak, kt\u00f3ry potrafi emocjonalnie rozbudzi\u0107 seksualnie ozi\u0119b\u0142\u0105 kr\u00f3low\u0105. \u017be\u0144ski <em>corps de ballet<\/em> zosta\u0142 zast\u0105piony przez grup\u0119 dobrze zbudowanych tancerzy ubranych w spodnie do kolan, acz wyko\u0144czone ptasimi pi\u00f3rami. W choreografii \u201ebia\u0142ych scen\u201d odnajdujemy inspiracj\u0119 kultow\u0105 kompozycj\u0105 Lwa Iwanowa, charakterystycznymi dla niej ruchami g\u0142ow\u0105 czy r\u0119kami, ale jednak zupe\u0142nie inaczej \u201eopakowanymi\u201d &#8211; w jazzowym, a nie klasycznie baletowym stylu. W scenach w oryginalnej wersji wype\u0142nionych ta\u0144cami charakterystycznymi, Bourne wykorzysta\u0142 elementy ta\u0144ca towarzyskiego, zaproponowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c nowy rodzaj pantomimy, mniej skonwencjonalizowanej, bardziej ludzkiej, polegaj\u0105cej na naturalnym porozumiewaniu si\u0119 wzrokiem, gestem, ruchem. Gdybym mia\u0142a jakie\u015b elementy do tego spektaklu doda\u0107, by\u0107 mo\u017ce by\u0142aby to propozycja dw\u00f3ch-trzech najbardziej wirtuozerskich cytat\u00f3w choreograficznych z \u201eJeziora\u2026.\u201d Petipy-Iwanowa &#8211; dla urozmaicenia momentami ciut przyd\u0142ugich w moim odczuciu scen zespo\u0142owych. Ale, co trzeba koniecznie podkre\u015bli\u0107, Bourne \u015bwietnie poradzi\u0142 sobie z muzyk\u0105 Czajkowskiego. Jego choreografia jest z ni\u0105 idealnie zsynchronizowana, nie odczuwa si\u0119 dysonansu, jaki nieraz pojawia si\u0119, kiedy muzyka przenoszona jest w nowe czasy i okoliczno\u015bci, ostatnie sceny mog\u0105 zreszt\u0105 moim zdaniem sugerowa\u0107 (Bourne dopuszcza r\u00f3\u017cne interpretacje swoich choreografii), wewn\u0119trzn\u0105 walk\u0119, jak\u0105 toczy\u0142 ze sob\u0105 Czajkowski w czasach, kiedy homoseksualizm trzeba by\u0142o ukrywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Czy zatem balet jest sztuk\u0105 skostnia\u0142\u0105 i jego estetyka nie zmienia si\u0119? Ka\u017cdy kto lizn\u0105\u0142 cho\u0107by odrobin\u0119 jego historii, wie, \u017ce tak nie jest. Rozwija\u0142 si\u0119 i zmienia\u0142 odk\u0105d powsta\u0142 &#8211; po baletach dworskich przysz\u0142a <a href=\"https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/kultura\/1746400,1,kim-jest-patron-dnia-tanca.read\">reforma Noverre&#8217;a<\/a>, potem nasta\u0142y <a href=\"https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/kultura\/1768286,1,kultowy-balet-giselle.read\">z\u0142ote czasy baletu romantycznego<\/a>; po s\u0142ynnych dziewi\u0119tnastowiecznych baletach Petipy, sztuk\u0119 choreografii rewolucjonizowa\u0142y Balety Rosyjskie Siergieja Diagilewa i na nich rozw\u00f3j baletu r\u00f3wnie\u017c si\u0119 nie zako\u0144czy\u0142\u2026 <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czytaj te\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/2019\/08\/27\/baletowa-afera-w-ameryce\/\">Baletowa afera w&nbsp;Ameryce<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/2019\/09\/03\/baletowej-afery-ciag-dalszy\/\">Baletowej afery ci\u0105g dalszy<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/2020\/06\/18\/slynne-baletowe-kurczaki\/\">S\u0142ynne baletowe kurczaki<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/2020\/07\/17\/wspolczesne-etiudy-i-ona-pamieta\/\">Wsp\u00f3\u0142czesne Etiudy i Ona pami\u0119ta<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/kultura\/teatr\/1706454,1,recenzja-spektaklu-jezioro-labedzie-chor-krzysztof-pastor.read\">Jezioro: powr\u00f3t  <\/a><br> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201eG\u0142upota ma r\u00f3\u017cne oblicza\u201d &#8211; pisa\u0142am w kontek\u015bcie \u201eBaletowej afery w Ameryce\u201d, wywo\u0142anej niem\u0105drym zachowaniem Lary Spencer, prowadz\u0105cej Good Morning America, i&nbsp;zgromadzonej w&nbsp;studiu publiczno\u015bci, rozbawionych wiadomo\u015bci\u0105, \u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 George, syn ksi\u0119cia Williama i&nbsp;ksi\u0119\u017cnej Kate, b\u0119dzie ucz\u0119szcza\u0142 na lekcje baletu. Na naszym rodzimym, mentalnie jaskiniowo-skansenowym gruncie, r\u00f3wnie\u017c zdarzaj\u0105 si\u0119 medialne wpadki, b\u0119d\u0105ce najcz\u0119\u015bciej dzie\u0142em dziennikarzy, a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":2790,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,130,286,132],"tags":[24,359,372,373,385],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2789"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2789"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2789\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3542,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2789\/revisions\/3542"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2790"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}