{"id":523,"date":"2018-09-20T09:10:36","date_gmt":"2018-09-20T07:10:36","guid":{"rendered":"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/?p=523"},"modified":"2020-07-29T08:17:55","modified_gmt":"2020-07-29T06:17:55","slug":"co-naprawde-oburza-konserwatywna-publicznosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/2018\/09\/20\/co-naprawde-oburza-konserwatywna-publicznosc\/","title":{"rendered":"Co naprawd\u0119 oburza konserwatywn\u0105 publiczno\u015b\u0107\u2026"},"content":{"rendered":"

Z du\u017cym zainteresowaniem, ale tak\u017ce z lekkim zdziwieniem przeczyta\u0142am tekst Tomasza Platy \u201e\u015awiat po homofobie\u201d<\/a> – o nowej fali artyst\u00f3w queer, jednym \u201ez najciekawszych fenomen\u00f3w m\u0142odej polskiej kultury\u201d. Autor pisze w nim:
\nSpektakle Micha\u0142a Borczucha, Cezarego Tomaszewskiego, Ani Nowak czy Aleksa Baczy\u0144skiego-Jenkinsa ods\u0142oni\u0142y nowe oblicze rodzimej kultury queer – kt\u00f3ra ani nie szuka ju\u017c akceptacji w mainstreamie, ani z nim nie walczy. Buduje sam\u0105 siebie, na w\u0142asnych warunkach, bez troski o zewn\u0119trzne opinie, a w rezultacie staje si\u0119 jednym z wielu r\u00f3wnouprawnionych element\u00f3w kulturowego krajobrazu.\u00a0<\/em>Opisuj\u0105c performance Baczy\u0144skiego-Jenkinsa w warszawskiej Fundacji Galerii Foksal – \u201eseri\u0119 zbli\u017ce\u0144 i przytule\u0144, wymian\u0119 spojrze\u0144 mi\u0119dzy wykonawcami\u201d, nawi\u0105zuj\u0105cych do cruisingu, kr\u0105\u017cenia po miejskich zau\u0142kach w poszukiwaniu przypadkowego partnera – stwierdza za\u015b:\u00a0By\u0142o jasne, \u017ce tematem jest nieheteronormatywne po\u017c\u0105danie, zaspokajane niekiedy w spos\u00f3b gwa\u0142towny, w sytuacjach przypadkowych. Ale zarazem nie by\u0142o w tym nic kontrowersyjnego, nic, co by mog\u0142o oburzy\u0107 bardziej konserwatywnego odbiorc\u0119.\u00a0<\/em>Z kolei w kontek\u015bcie tw\u00f3rczo\u015bci Ani Nowak, kt\u00f3ra \u201eotwarcie i konsekwentnie eksploruje tematyk\u0119 lesbijsk\u0105\u201d, relacje homoseksualne przedstawia bez \u017cadnych zahamowa\u0144 \u201enie jako co\u015b skandalicznego, raczej jako jeden z wielu r\u00f3wnouprawnionych uk\u0142ad\u00f3w po\u017c\u0105dania\u201d, dorzuca, \u017ce \u201etrzy dziewczyny pieszcz\u0105ce si\u0119 w centralnej scenie wysublimowanego \u00bbOffering what we don\u2019t have to those who don\u2019t want it\u00ab (Dajemy to, czego nie mamy, tym, kt\u00f3rzy tego nie chc\u0105), nie zastanawiaj\u0105 si\u0119, jak zostan\u0105 ocenione przez konserwatywn\u0105 publiczno\u015b\u0107, co w ich spektaklu zobaczy konserwatywne oko\u201d.\u00a0Wreszcie – puentuj\u0105c opisy spektakli – przedstawia nast\u0119puj\u0105c\u0105 my\u015bl:\u00a0Mo\u017ce chodzi o to, by kreowa\u0107 na scenie \u015bwiat na razie trudny do wyobra\u017cenia, ale przecie\u017c mo\u017cliwy – i dzi\u0119ki temu uczyni\u0107 go bardziej prawdopodobnym. Testowa\u0107 w sztuce alternatywne scenariusze przysz\u0142o\u015bci – i w ten spos\u00f3b przybli\u017ca\u0107 ich spe\u0142nienie. Taka strategia wydaje si\u0119 ryzykowna , ale niebanalna i intryguj\u0105ca.<\/em><\/p>\n

Spektakl Ani Nowak widzia\u0142am w ubieg\u0142ym roku w Nowym Teatrze w Warszawie – wyrazi\u0142am o nim\u00a0(i jeszcze kilku innych z tej serii) negatywn\u0105 opini\u0119 w artykule \u201eSolo i w balecie\u201d<\/a>, co wywo\u0142a\u0142o do\u015b\u0107 ostr\u0105 reakcj\u0119 tzw. \u015brodowiska, kt\u00f3re zarzuci\u0142o mi og\u00f3ln\u0105 niech\u0119\u0107 do ta\u0144ca wsp\u00f3\u0142czesnego.\u00a0Mog\u0119 wi\u0119c chyba zaliczy\u0107 siebie do wspomnianej wy\u017cej \u201ekonserwatywnej publiczno\u015bci\u201d i w skr\u00f3cie napisa\u0107 o jej upodobaniach.<\/p>\n

Ot\u00f3\u017c dla \u201ekonserwatywnej publiczno\u015bci\u201d (zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce Tomasz Plata nie prowadzi na \u0142amach POLITYKI dyskusji ze \u015brodowiskiem np. narodowc\u00f3w z M\u0142odzie\u017cy Wszechpolskiej) homoseksualizm, biseksualizm, transseksualizm, w \u017cyciu i w sztuce, nie jest \u017cadnym science fiction<\/em>, \u201e\u015bwiatem na razie trudnym do wyobra\u017cenia\u201d.\u00a0\u201eKonserwatywna publiczno\u015b\u0107\u201d nie tworzy te\u017c sztucznych i nic nieznacz\u0105cych podzia\u0142\u00f3w na sztuk\u0119 tworzon\u0105 przez gej\u00f3w, lesbijki, transseksualist\u00f3w i artyst\u00f3w o orientacji heteroseksualnej.\u00a0Bliskie jest jej natomiast zdanie wypowiedziane przez Witkiewicza: \u201eNic nas nie obchodzi ta tre\u015b\u0107 ich dzie\u0142, kt\u00f3ra jest ich wyrazem jako ludzi; wyrazem ich uczu\u0107, kt\u00f3rymi \u017cyli. (…) Nas obchodzi jedynie to, co jest Czyst\u0105 Form\u0105, kt\u00f3rej by nie stworzyli – tej, a nie innej w\u0142a\u015bnie – gdyby nie byli takimi w\u0142a\u015bnie, a nie innymi lud\u017ami\u201d.<\/p>\n

Oko \u201ekonserwatywnej publiczno\u015bci\u201d ju\u017c wiele lat temu \u201eznios\u0142o\u201d filmy Pedro Almod\u00f3vara, \u201eDziko\u015b\u0107 serca\u201d Davida Lyncha, \u201eNagi instynkt\u201d Paula Verhoevena, widzia\u0142o \u201eWszystko, co chcieliby\u015bcie wiedzie\u0107 o seksie, ale bali\u015bcie si\u0119 zapyta\u0107\u201d Woody Allena, a za wysublimowan\u0105 \u201ekonserwatywna publiczno\u015b\u0107\u201d uwa\u017ca \u201e\u015amier\u0107 w Wenecji\u201d Luchino Viscontiego i balet Johna Neumeiera pod takim samym tytu\u0142em, a nie spektakle typu \u201eOffering what we don\u2019t have to those who don\u2019t want it\u201d Ani Nowak, \u201eIntercontinental\u201d Marii Stok\u0142osy albo \u201ewe are not superheroes\u201d Kamila Wawrzuty<\/a>.<\/p>\n

\u201eKonserwatywna publiczno\u015b\u0107\u201d nie czuje si\u0119 zgorszona, oburzona, za\u017cenowana, kiedy ogl\u0105da nowe flamenco Rocio Molina<\/a>, spektakle Loyda Newsona<\/a>, lidera i choreografa DV8 Physical Theatre<\/a> (chocia\u017cby tak znane jak: \u201eDead Dreams of Monochrome Men\u201d<\/a> czy \u201eEnter Achilles\u201d<\/a>), a s\u0142owo queer<\/em> nie jest dla niej synonimem dziwno\u015bci.<\/p>\n

\u201eKonserwatywna publiczno\u015b\u0107\u201d nie zgadza si\u0119 z opini\u0105 wyra\u017con\u0105 kilka lat temu w \u201eRaporcie o ta\u0144cu wsp\u00f3\u0142czesnym w Polsce w latach 1989-2009\u201d, opracowanym na zlecenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jakoby w Polsce \u201ez powodu politycznego odci\u0119cia od Zachodu rozw\u00f3j tej dziedziny tw\u00f3rczo\u015bci by\u0142 niemo\u017cliwy albo przybiera\u0142 formy dewiacyjne\u201d, i \u017ce dopiero zmiana warunk\u00f3w polityczno-spo\u0142ecznych da\u0142a ta\u0144cowi \u201enowe \u017cycie\u201d, umo\u017cliwi\u0142a jego rozw\u00f3j i ustanowi\u0142a dla niego w\u0142a\u015bciwy kontekst kulturowy.<\/p>\n

\u201eKonserwatywna publiczno\u015b\u0107\u201d nie uwa\u017ca, \u017ce rozw\u00f3j ta\u0144ca wsp\u00f3\u0142czesnego w Polsce rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 z chwil\u0105 powstania IMiT; za niepokoj\u0105ce uwa\u017ca zjawisko polegaj\u0105ce na promowaniu pewnych grup artystycznych jako reprezentant\u00f3w jakiego\u015b nowego my\u015blenia o sztuce ta\u0144ca, performance\u2019u i choreografii – zar\u00f3wno w formie, jak i w tre\u015bci. Najdobitniej wyrazi\u0142a to uczucie Teresa Kujawa, w latach 1960-71 pierwsza solistka Opery Pozna\u0144skiej i jedna z choreografek, kt\u00f3ra rozpowszechni\u0142a w Polsce taniec modern. Nie kryj\u0105c swojego rozczarowania, jaki\u015b czas temu publicznie zada\u0142a pytanie, czy aby powstaj\u0105ce coraz cz\u0119\u015bciej grupy nazywane teatrami ta\u0144ca nie s\u0105 przykrywk\u0105 dla \u201euporczywych beztalenci\u201d, kt\u00f3rych aktywno\u015b\u0107 dawniej nazywano dzia\u0142alno\u015bci\u0105 \u015bwietlicow\u0105?<\/p>\n

\u201eKonserwatywna publiczno\u015b\u0107\u201d lubi, kiedy talent spotyka si\u0119 z wiedz\u0105 i umiej\u0119tno\u015bciami.\u00a0<\/strong>W tym kontek\u015bcie bliska jest jej my\u015bl wypowiedziana w \u201eFaidrosie\u201d przez Platona:\u00a0Kto bez tego sza\u0142u Muz do wr\u00f3t poezji przyst\u0119puje, przekonany, \u017ce dzi\u0119ki samej technice b\u0119dzie wielkim artyst\u0105, ten nie ma \u015bwi\u0119ce\u0144 potrzebnych i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 szale\u0144c\u00f3w za\u0107mi jego sztuk\u0119 z rozs\u0105dku zrodzon\u0105.\u00a0<\/em>A tak\u017ce refleksja Ren\u00e9 Rapina:\u00a0Talent, je\u015bli nie jest poddany regu\u0142om, jest czystym kaprysem, niezdolnym do wytworzenia czegokolwiek, co by by\u0142o rozs\u0105dne\u00a0<\/em>(cyt. za W\u0142adys\u0142aw Tatarkiewicz \u201eDzieje sze\u015bciu poj\u0119\u0107\u201d).<\/p>\n

\u201eKonserwatywna publiczno\u015b\u0107\u201d uwa\u017ca za wiecznie aktualne zdanie wypowiedziane przez Andromenidesa:\u00a0Zadaniem nie jest m\u00f3wi\u0107 to, czego nikt nie powiedzia\u0142, lecz tak m\u00f3wi\u0107, jak inny nie zdo\u0142a, <\/em>a\u00a0tak\u017ce bliskie jej jest stwierdzenie, \u017ce nowo\u015b\u0107 polega na jako\u015bci jakiej przedtem nie by\u0142o<\/strong>.\u00a0Dlatego za przejaw geniuszu, wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci traktuje \u201ePopo\u0142udnie Fauna\u201d, dziesi\u0119ciominutow\u0105 choreografi\u0119 Wac\u0142awa Ni\u017cy\u0144skiego, tak opisan\u0105 przez Marie Rambert:\u00a0Podczas gdy tu\u0142\u00f3w zwr\u00f3cony by\u0142 przodem do widz\u00f3w, g\u0142owa i stopy by\u0142y widoczne zawsze z profilu. Obowi\u0105zywa\u0142 klasyczny spos\u00f3b poruszania si\u0119, ale g\u0142owa wykonywa\u0142a ruchy swobodne, nie zwi\u0105zane z klasycznymi regu\u0142ami, tak samo r\u0119ce. (…) Nie mo\u017cna by\u0142o niczego wykonywa\u0107 automatycznie. Chodzi\u0142o si\u0119 wy\u0142\u0105cznie po linii r\u00f3wnoleg\u0142ej do \u015bwiate\u0142 rampy, stawiaj\u0105c na pod\u0142odze ca\u0142\u0105 stop\u0119. Ju\u017c uzyskanie tej postawy by\u0142o nieprawdopodobnie trudne, a c\u00f3\u017c dopiero m\u00f3wi\u0107 o zachowaniu jej przy chodzeniu, zmianie kierunku czy \u0142\u0105czeniu z bardzo stylizowanymi ruchami r\u0105k (…) Ni\u017cy\u0144ski obmy\u015bli\u0142 dla Fauna specjalny ch\u00f3d: kr\u00f3tkie, nag\u0142e kroki, z drug\u0105 nog\u0105 szybko do\u0142\u0105czaj\u0105c\u0105 do pierwszej. Opracowa\u0142 tylko jeden wspania\u0142y skok – nazwa\u0142 go skokiem koz\u0142a. Mo\u017cna si\u0119 jedynie domy\u015bli\u0107 sk\u0105pej fabu\u0142y, wyra\u017conej ruchami bardzo abstrakcyjnymi, przy ca\u0142kowicie oboj\u0119tnych twarzach.\u00a0<\/em>A nie \u201echoreograficzne wybryki\u201d (o znikomej warto\u015bci artystycznej) polegaj\u0105ce na demonstrowaniu, jak czerpa\u0107 przyjemno\u015b\u0107 z\u00a0seksu (\u201eOffering what we don\u2019t have to those who don\u2019t want it\u201d) b\u0105d\u017a siedzeniu, le\u017ceniu, przenoszeniu i uk\u0142adaniu materacy (\u201eIntercontinental\u201d).<\/p>\n

W czerwcu 1980 r. \u201eMiesi\u0119cznik Literacki\u201d opublikowa\u0142 rozmow\u0119 Jana Berskiego z Henrykiem Tomaszewskim zatytu\u0142owan\u0105 \u201eOmijaj\u0105c s\u0142owo\u201d. Tw\u00f3rca Wroc\u0142awskiego Teatru Pantomimy wypowiedzia\u0142 wtedy znamienne zdania: \u201eNie jestem w stanie cokolwiek zrobi\u0107 w teatrze, nie my\u015bl\u0105c o widzu. Widz jest dla mnie podstawowym faktem w teatrze. (…) By\u0142em kiedy\u015b \u015bwiadkiem konferencji, w kt\u00f3rej uczestniczy\u0142o sporo teoretyk\u00f3w i krytyk\u00f3w teatralnych. Charakterystyczne, \u017ce oni ca\u0142y czas m\u00f3wili o teatrze, ale ani razu nie wspomnieli o widzu. Widz by\u0142 przez nich absolutnie ignorowany, jakby teatr mia\u0142 tylko scen\u0119, a nie mia\u0142 widowni\u201d.<\/p>\n

Tak wi\u0119c (i mi\u0119dzy innymi dlatego) \u201ekonserwatywna publiczno\u015b\u0107\u201d uwa\u017ca, \u017ce warto zainteresowa\u0107 si\u0119 szersz\u0105 publiczno\u015bci\u0105 i zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na \u201ezewn\u0119trzne opinie\u201d. Chyba \u017ce chce si\u0119 pozosta\u0107 w k\u00f3\u0142kach wzajemnej adoracji?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nowo\u015b\u0107 polega na jako\u015bci, jakiej przedtem nie by\u0142o.<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":524,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[132],"tags":[222,153,43],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/523"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=523"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2465,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/523\/revisions\/2465"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/media\/524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}