{"id":639,"date":"2018-11-26T20:16:19","date_gmt":"2018-11-26T19:16:19","guid":{"rendered":"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/?p=639"},"modified":"2020-10-09T08:31:05","modified_gmt":"2020-10-09T06:31:05","slug":"encyklopedia-wspolczesnego-tanca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/2018\/11\/26\/encyklopedia-wspolczesnego-tanca\/","title":{"rendered":"Encyklopedia wsp\u00f3\u0142czesnego ta\u0144ca"},"content":{"rendered":"

\u201eI gdzie\u017c znajd\u0119 Tatian\u0119 – pisa\u0142 Piotr Czajkowski do Nadie\u017cdy von Meck – tak\u0105, jak\u0105 wyobra\u017ca\u0142 sobie Puszkin, kt\u00f3r\u0105 pr\u00f3bowa\u0142em zilustrowa\u0107 muzyk\u0105? Gdzie\u017c trafi si\u0119 ten artysta, kt\u00f3ry cho\u0107by odrobin\u0119 zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do idea\u0142u Oniegina, tego ch\u0142odnego dandysa przenikni\u0119tego do szpiku ko\u015bci \u015bwiatowym bontonem. Sk\u0105d wzi\u0105\u0107 Le\u0144skiego, osiemnastoletniego m\u0142odzie\u0144ca, z g\u0119stymi k\u0119dziorami, porywczego, o oryginalnym sposobie bycia \u00e0 la Schiller? Jak straci na pi\u0119knie ta posta\u0107 przeniesiona na scen\u0119 z jej rutyn\u0105, z jej niedorzecznymi tradycjami, z jej weteranami i weterankami (\u2026), kt\u00f3rzy bez \u017cenady podejm\u0105 si\u0119 r\u00f3l szesnastoletnich dziewczyn i go\u0142ow\u0105sych m\u0142odzie\u0144c\u00f3w!\u201d (Henryk Swolkie\u0144, \u201ePiotr Czajkowski\u201d, PIW, Warszawa 1976).<\/p>\n

Boris Ejfman znalaz\u0142. Oleg Gabyszew<\/a> (Oniegin), Anastazja Sitnikowa (Tatiana), Dmitrij Fiszer<\/a> (Le\u0144ski), Natalia Poworozniuk (Olga) s\u0105 jakby \u017cywcem wyj\u0119ci z poematu Puszkina.<\/p>\n

\u201eOniegin\u201d<\/a> (prapremiera baletu odby\u0142a si\u0119 3 marca 2009 r. w Sankt Petersburgu) znajduje si\u0119 w sta\u0142ym repertuarze Teatru Baletu Borisa Ejfmana<\/a>; by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wystawiany w Polsce podczas go\u015bcinnych wyst\u0119p\u00f3w zespo\u0142u. A teraz jest emitowany w telewizji Mezzo i\u00a0Mezzo Live HD<\/a>. Zosta\u0142 te\u017c w w\/w obsadzie wydany na DVD.<\/p>\n

Akcja zaczyna si\u0119 od zbiorowej sceny, nawi\u0105zuj\u0105cej do puczu Janajewa z 1991 r., u\u0142o\u017conej do \u201eSatan\u2019s dance\u201d, rockowego utworu Aleksandra Sitkowieckiego.<\/p>\n

\u201ePrzenios\u0142em bohater\u00f3w Puszkina w nasze czasy, w okoliczno\u015bci nowe, bardziej dramatyczne, a nawet ekstremalne, kiedy to stary \u015bwiat rozpada si\u0119 i \u017cycie dyktuje nowe prawa. Ten eksperyment by\u0142 mi potrzebny, aby znale\u017a\u0107 odpowied\u017a na nurtuj\u0105ce mnie pytanie – czym jest rosyjska dusza dzi\u015b? (\u2026) Jak pokierowaliby dzi\u015b swoimi losami bohaterowie powie\u015bci? Co w \u00bbencyklopedii rosyjskiego \u017cycia\u00ab by\u0142o pi\u0119tnem czas\u00f3w, a co pozosta\u0142o znakiem losu wielu pokole\u0144 moich wsp\u00f3\u0142obywateli?\u201d – napisa\u0142 Boris Ejfman w kr\u00f3tkim wst\u0119pie do swojego baletu.<\/p>\n

W nastr\u00f3j wprowadza melancholijny duet dw\u00f3ch doskona\u0142ych tancerzy – Olega Gabyszewa i Dmitrija Fiszera – wykonany do \u201eWariacji na temat rokoko\u201d Piotra Czajkowskiego, po kt\u00f3rym p\u0142ynnie nast\u0119puje sielankowa scena rozgrywaj\u0105ca si\u0119 w maj\u0105tku \u0141arin\u00f3w.<\/p>\n

Skupiona na lekturze Tania, siedz\u0105ca na \u0142aweczce w towarzystwie pogodnej Olgi i wiejskich dziewczyn, w tle ksi\u0119\u017cyc, odg\u0142os \u0107wierkaj\u0105cych ptak\u00f3w i taniec do \u201eValse m\u00e9lancolique\u201d Czajkowskiego, w trakcie kt\u00f3rego nadchodz\u0105 Le\u0144ski z Onieginem, to obrazy, kt\u00f3re oddaj\u0105 tre\u015bci zawarte w oryginale.<\/p>\n

Tak\u017ce \u201eList Tatiany do Oniegina\u201d i jego \u201esurowa lekcja\u201d. Dramatyzm tej sytuacji – Tania odprowadzaj\u0105ca wzrokiem nonszalanckiego wzgl\u0119dem niej Oniegina – genialnie podkre\u015bla (r\u00f3wnolegle poprowadzony) mi\u0142osny duet Olgi i Le\u0144skiego do fragmentu \u201eSouvenir d’un lieu cher\u201d Czajkowskiego.<\/p>\n

Kolejn\u0105 dawk\u0119 wra\u017ce\u0144 dostarcza sen Tatiany, moim zdaniem jeden z najwi\u0119kszych majstersztyk\u00f3w choreograficznych; scena zbudowana w formie wsp\u00f3\u0142czesnego pas de deux<\/em> wspomaganego przez dzia\u0142ania zespo\u0142u, u\u0142o\u017cona do utworu \u201eZello\u201d Sitkowieckiego.<\/p>\n

\u201eMoje!\u201d – Oniegin odpar\u0142 gro\u017any,<\/em>
\nRozp\u0119dzi\u0142 nagle ca\u0142\u0105 zgraj\u0119<\/em>
\nI sam na sam w ciemno\u015bci mro\u017anej<\/em>
\nM\u0142odziutkie dziewcz\u0119 z nim zostaje.<\/em>
\nOn si\u0119 \u0142agodnie zwraca do niej,<\/em>
\nPotem uk\u0142ada j\u0105 troskliwy,<\/em>
\nW k\u0105cie na \u0142awie chybotliwej<\/em>
\nI g\u0142ow\u0119 na jej rami\u0119 k\u0142oni.<\/em><\/p>\n

\/\u201eEugeniusz Oniegin\u201d w przek\u0142adzie Adama Wa\u017cyka\/.<\/p>\n

\"\u201eOniegin\u201d,

\u201eOniegin\u201d, Teatru Baletu Borisa Ejfmana. Mezzo Live HD, 26.11 – 4.12.<\/p><\/div>\n

Imieniny Tatiany – prze\u0142omowe dla akcji – przebiegaj\u0105 nieco inaczej ni\u017c zaplanowa\u0142 Puszkin. Oniegin uwodzi Olg\u0119 i prowokuje Le\u0144skiego. Dochodzi do b\u00f3jki. Le\u0144ski ginie, jednak nie w pojedynku, tylko d\u017agni\u0119ty no\u017cem, kt\u00f3ry \u015bni\u0142 si\u0119 Tatianie w poemacie Puszkina, a kt\u00f3rego znaczenia nie umia\u0142a odkry\u0107.<\/p>\n

K\u0142\u00f3c\u0105 si\u0119 g\u0142o\u015bno; jedno mgnienie<\/em>
\nI dopad\u0142 no\u017ca; sp\u00f3r si\u0119 ko\u0144czy;<\/em>
\nZachwia\u0142 si\u0119 Le\u0144ski; gro\u017ane cienie<\/em>
\nZbieg\u0142y si\u0119, krzyk rozdzieraj\u0105cy<\/em>
\nWstrz\u0105sn\u0105\u0142 sza\u0142asem\u2026I Tatjana<\/em>
\nBudzi si\u0119 dr\u017c\u0105ca przera\u017aliwie\u2026<\/em><\/p>\n

W drugim akcie wej\u015bcie Tatiany do tzw. \u201ewielkiego \u015bwiata\u201d, jej zwi\u0105zek z Genera\u0142em (w tej roli charyzmatyczny Siergiej Wo\u0142obujew<\/a>), dramatyzm sytuacji, ponownie podkre\u015bla muzyka Sitkowieckego. Po tym fragmencie nast\u0119puj\u0105 genialne choreograficznie obrazy (wachlarz stosowanych \u015brodk\u00f3w inscenizacyjnych i teatralno\u015b\u0107 balet\u00f3w Ejfmana powoduj\u0105, \u017ce jego spektakle mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w niesko\u0144czono\u015b\u0107): scena przedstawiaj\u0105ca zrozpaczonego Oniegina, kt\u00f3rego prze\u015bladuje duch Le\u0144skiego, bal, podczas kt\u00f3rego dowiaduje si\u0119, \u017ce Tatiana wysz\u0142a za m\u0105\u017c, ich mi\u0142osny duet obserwowany z ukrycia przez Genera\u0142a.<\/p>\n

I wreszcie fina\u0142owe sceny – chory z mi\u0142o\u015bci Oniegin pisz\u0105cy list do Tatiany, \u015bni\u0105cy o ich dawnym spotkaniu na \u0142aweczce i jej dumna odpowied\u017a. Ogl\u0105daj\u0105c je ma si\u0119 ca\u0142y czas przed oczami strofy wyczarowane przez Puszkina.<\/p>\n

A szcz\u0119\u015bcie by\u0142o do zdobycia.<\/em>
\nTak bliskie by\u0142o!\u2026Dzi\u015b, m\u00f3j Bo\u017ce,<\/em>
\nNic nie odmieni biegu \u017cycia.<\/em>
\nCzy post\u0105pi\u0142am \u017ale? By\u0107 mo\u017ce.<\/em>
\n(\u2026)<\/em>
\nDzi\u015b jeszcze (po co si\u0119 maskowa\u0107?)<\/em>
\nJa pana kocham, ale pan\u2026<\/em>
\nPan to potrafi uszanowa\u0107.<\/em>
\nNie trzeba szarpa\u0107 starych ran.<\/em>
\nDzi\u015b do innego ju\u017c nale\u017c\u0119<\/em>
\nI b\u0119d\u0119 mu oddana szczerze.<\/em><\/p>\n

Chwil\u0119 wcze\u015bniej zachwyca doskona\u0142e solo w interpretacji Anastazji Sitnikowej, do utworu \u201eEmpty Arena\u201d Sitkowieckiego, kt\u00f3re przechodzi w absolutnie wyj\u0105tkowy duet z Genera\u0142em, ukazuj\u0105ce wewn\u0119trzny dramat Tatiany.<\/p>\n

\u201eSko\u0144czy\u0107 dzie\u0142o znaczy sprawi\u0107, by znikn\u0119\u0142o to wszystko, co ukazuje lub sugeruje robot\u0119. Artysta powinien, zgodnie z tym przestarza\u0142ym warunkiem, zdradza\u0107 si\u0119 tylko przez sw\u00f3j styl i kontynuowa\u0107 wysi\u0142ek, a\u017c praca zatrze \u015blady pracy\u201d – napisa\u0142 Paul Val\u00e9ry.<\/p>\n

\u201eOniegin\u201d Borisa Ejfmana jest w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b \u201esko\u0144czony\u201d. Dzi\u0119ki wybitnej choreografii (postaciom ukazanym indywidualnie oraz w relacjach z innymi), muzyce, kostiumom, scenografii. \u2028I genialnym tancerzom, kt\u00f3rzy s\u0105 w stanie (ruchem, bezruchem, gestem, spojrzeniem) przenie\u015b\u0107 na baletow\u0105 scen\u0119 bohater\u00f3w Puszkina – chandr\u0119, egoizm, samotno\u015b\u0107 i wyrzuty sumienia Oniegina, ducha Le\u0144skiego, niespe\u0142nion\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 i przemian\u0119 Tani.<\/p>\n

Czy tak pokierowaliby dzi\u015b swoimi losami bohaterowie powie\u015bci? W balecie Borisa Ejfmana, \u201esurowej lekcji\u201d udziela Onieginowi m\u0105\u017c Tatiany. I znowu pojawia si\u0119 n\u00f3\u017c\u2026Jawa to czy sen?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Oleg Gabyszew (Oniegin), Anastazja Sitnikowa (Tatiana), Dmitrij Fiszer (Le\u0144ski), Natalia Poworozniuk (Olga) s\u0105 jakby \u017cywcem wyj\u0119ci z poematu Puszkina.<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":640,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,198,197,132,143],"tags":[56,144],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/639"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=639"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/639\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2802,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/639\/revisions\/2802"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/media\/640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}