{"id":779,"date":"2019-01-26T18:56:54","date_gmt":"2019-01-26T17:56:54","guid":{"rendered":"https:\/\/taniec.blog.polityka.pl\/?p=779"},"modified":"2020-12-18T11:34:42","modified_gmt":"2020-12-18T10:34:42","slug":"zemsta-bogow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/2019\/01\/26\/zemsta-bogow\/","title":{"rendered":"Zemsta bog\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Dzielny wojownik Solor (Artiom Bieliakow<\/a>) jest zakochany w \u015bwi\u0105tynnej tancerce Nikiji (Olga Smirnowa<\/a>). Podczas tajemnej randki przysi\u0119ga, \u017ce nigdy jej nie opu\u015bci. Nie umie jednak dochowa\u0107 wierno\u015bci. Ulega namowom rad\u017cy Dugmanty (Aleksiej \u0141opariewicz) i zgadza si\u0119 o\u017ceni\u0107 z jego c\u00f3rk\u0105 – ksi\u0119\u017cniczk\u0105 Gamzatti (Olga Marczenkowa<\/a>). W Nikiji kocha si\u0119 te\u017c Wielki Bramin (Aleksandr Fadiejeczew). Poniewa\u017c bajadera nie odwzajemnia jego uczu\u0107, postanawia si\u0119 zem\u015bci\u0107. Ostrzega rad\u017c\u0119, \u017ce jego c\u00f3rka ma konkurentk\u0119. W ten spos\u00f3b wydaje na ni\u0105 wyrok \u015bmierci – podczas uroczysto\u015bci z okazji zar\u0119czyn Nikija musi ta\u0144czy\u0107, a kiedy jeden z fakir\u00f3w wr\u0119cza jej kosz kwiat\u00f3w, wype\u0142za z niego \u017cmija i uk\u0105sza j\u0105 w d\u0142o\u0144.<\/p>\n

Prapremiera \u201eBajadery\u201d odby\u0142a si\u0119 23 stycznia 1877 roku w Sankt Petersburgu. Tak wi\u0119c dramat ukazany jest w obowi\u0105zuj\u0105cej tam w\u00f3wczas baletowej konwencji. Choreografi\u0119 stworzy\u0142 Marius Petipa do muzyki Ludwiga Minkusa.
\nW\u015br\u00f3d prawdopodobnych, aczkolwiek nie do ko\u0144ca udowodnionych inspiracji wymienia si\u0119: balet \u201eSacountala\u201d (Siakuntula) Luciena Petipy z 1858 roku, oper\u0119-balet \u201eLe Dieu et la bayad\u00e8re\u201d (B\u00f3g i bajadera) Daniela Aubera z 1830 roku, \u201eBrahm\u0119\u201d Hippolitta Monplaisira z 1868 roku, balet \u201eLa P\u00e9ri\u201d Th\u00e9ophile\u2019a Gautier i Jeane\u2019a Corallego z 1843 roku. Tak\u017ce \u201eAid\u0119\u201d Giuseppe Verdiego, do kt\u00f3rej Petipa opracowa\u0142 choreografi\u0119 dwa lata przed powstaniem \u201eBajadery\u201d i ilustracje Gustava Dor\u00e9 do \u201eBoskiej Komedii\u201d Dantego.\u00a0Wersja Jurija Grigorowicza, kt\u00f3ra ponownie by\u0142a transmitowana w kinach w ubieg\u0142\u0105 niedziel\u0119, tym razem w zmienionej obsadzie, powsta\u0142a w styczniu 2013 roku.<\/p>\n

\"Maria

Maria Aleksandrowa jako\u00a0Gamzatti. Zdj\u0119cie: Damir Jusupow\/ Teatr Bolszoj<\/p><\/div>\n

Grigorowicz zachowa\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 oryginalnej choreografii, ale w jego inscenizacji znalaz\u0142y si\u0119 te\u017c fragmenty stworzone w p\u00f3\u017aniejszych latach przez Wachtanga Czabukianiego, Niko\u0142aja Zubkowskiego i Konstantina Siergiejewa. Doda\u0142 te\u017c troch\u0119 ta\u0144c\u00f3w od siebie: m.in. taniec fakir\u00f3w na pocz\u0105tku baletu i wariacj\u0119 Solora w II akcie.<\/p>\n

Nie jest ju\u017c teraz \u0142atwo prze\u015bledzi\u0107 wszystkie zmiany, jakie na przestrzeni lat zachodzi\u0142y w scenariuszu i w planie choreograficznym. \u015awiadczy o tym chocia\u017cby opis zamieszczony tutaj<\/a>. Nie wiem dlaczego wersja Jurija Grigorowicza zosta\u0142a w nim pomini\u0119ta, ale jest za to wzmianka o najnowszej rekonstrukcji Aleksieja Ratma\u0144skiego, kt\u00f3rej premiera odby\u0142a si\u0119 w Berlinie pod koniec ubieg\u0142ego roku.<\/p>\n

La Bayad\u00e8re review \u2013 Ratmansky returns orientalist fantasy to its roots<\/a> (The Guardian)<\/p>\n

Review: In Alexei Ratmansky\u2019s \u2018Bayad\u00e8re,\u2019 Mostly Good Revelations<\/a> (The New York Times)<\/p>\n

Grigorowicz stworzy\u0142 balet z typowym dla Bolszoj widowiskowym rozmachem. Opr\u00f3cz najbardziej rozpoznawalnych fragment\u00f3w – s\u0142ynnej sceny zazdro\u015bci, przejmuj\u0105cego solo Nikiji, o kt\u00f3rym opowiada w filmie<\/a> Olga Smirnowa<\/a>, sceny znanej jako \u201eKr\u00f3lestwo Cieni\u201d – w jego wersji wykorzystany zosta\u0142 do maksimum potencja\u0142 zespo\u0142u. Dlatego w drugim akcie opr\u00f3cz adagio, wariacji Solora i Gamzatii oraz ta\u0144ca Nikiji znajduj\u0105 si\u0119 te\u017c taniec z wachlarzami, taniec z papugami, taniec \u201eManu\u201d (w niedziel\u0119 genialnie wykonany przez Dari\u0119 Choch\u0142ow\u0105<\/a>), taniec z b\u0119bnami oraz pas de quatre<\/em>.<\/p>\n

Niezale\u017cnie od obsady (poprzednio w transmitowanym przedstawieniu wyst\u0105pili Swiet\u0142ana Zacharowa<\/a>, W\u0142adis\u0142aw \u0141antratow<\/a>, Maria Aleksandrowa<\/a>; nadal mo\u017cna ich ogl\u0105da\u0107 na DVD i Blu-ray<\/a>), widz otrzymuje sztuk\u0119 ta\u0144ca na najwy\u017cszym poziomie.\u00a0Soli\u015bci i corps de ballet<\/em> ta\u0144cz\u0105 rewelacyjnie. Technicznie s\u0105 niezawodni – ich attitudes<\/em>, arabesques<\/em>, pas ballonn\u00e9<\/em>, obroty, piruety, skoki jet\u00e9<\/em> i wiele innych, precyzja, tempo oraz wysoko\u015b\u0107 z jak\u0105 s\u0105 wykonywane, lekko\u015b\u0107 i swoboda, gi\u0119tkie korpusy, plastyczne i wyraziste ruchy r\u0105k oraz d\u0142oni, ta\u0144ce z rekwizytami, mog\u0105 by\u0107 wzorem dla innych zespo\u0142\u00f3w.<\/p>\n

\"Swiet\u0142ana

Swiet\u0142ana Zacharowa jako Nikija. Zdj\u0119cie: Damir Jusupow\/ Teatr Bolszoj<\/p><\/div>\n

\u017ba\u0142uj\u0119 tylko, \u017ce Jurij Grigorowicz nie przywr\u00f3ci\u0142 historycznego fina\u0142u \u201eBajadery\u201d. Obecnie nie ma ju\u017c ku temu \u017cadnych przeszk\u00f3d technicznych. By\u0142a to jednak jego przemy\u015blana decyzja – uzna\u0142, \u017ce po \u201eKr\u00f3lestwie Cieni\u201d nie ma sensu wprowadza\u0107 kolejnych tanecznych scen i lepiej widza zostawi\u0107 w nastroju bia\u0142ego aktu. Dlatego spektakl ko\u0144czy si\u0119 scen\u0105 przedstawiaj\u0105c\u0105 samotnego Solora, kt\u00f3rego rozpacz nasuwa skojarzenia z Zygfrydem b\u0105d\u017a Albertem, innymi skruszonymi m\u0119skimi bohaterami dziewi\u0119tnastowiecznych balet\u00f3w.<\/p>\n

\"Swiet\u0142ana

Swiet\u0142ana Zacharowa (Nikija), W\u0142adis\u0142aw \u0141antratow (Solor). Zdj\u0119cie: Damir Jusupow\/ Teatr Bolszoj<\/p><\/div>\n

Nie do ko\u0144ca zgadzam si\u0119 z takim zako\u0144czeniem. W ten spos\u00f3b z fabu\u0142y wypada scena \u015blubu Solora z Gamzatti i trz\u0119sienia ziemi, zemsty bog\u00f3w na wszystkich winnych \u015bmierci Nikiji.\u00a0Balet zyskuje nowy wymiar, odmienny dramaturgicznie od pierwotnych za\u0142o\u017ce\u0144.\u00a0Dlatego wol\u0119 spos\u00f3b poprowadzenia narracji, kt\u00f3ry wybra\u0142a Natalia Makarowa. Premiera odby\u0142a si\u0119 21 maja 1980 roku w Nowym Jorku w wykonaniu American Ballet Theatre. Balet znajduje si\u0119 te\u017c w repertuarze Royal Opera House w Londynie. Jedno z przedstawie\u0144 z udzia\u0142em Carlosa Acosty<\/a>, Tamary Rojo i Marianeli Nu\u00f1ez jest dost\u0119pne na DVD<\/a>.\u00a0W jej wersji Nikija nie za\u017cywa antidotum, gdy\u017c widzi zdrad\u0119 Solora opuszczaj\u0105cego razem z Gamzatti ceremoni\u0119 zar\u0119czyn (w moskiewskiej \u201eBajaderze\u201d nie chce przyj\u0105\u0107 oferty Wielkiego Bramina za\u0142amana uciekaj\u0105cym wzrokiem ukochanego); w trzecim akcie zachowana zosta\u0142a scena \u015blubu i trz\u0119sienia ziemi.\u00a0Zemsta bog\u00f3w jest czasami potrzebna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jurij Grigorowicz stworzy\u0142 \u201eBajader\u0119\u201d z typowym dla Bolszoj widowiskowym rozmachem. Widz otrzymuje sztuk\u0119 ta\u0144ca na najwy\u017cszym poziomie.<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":781,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[145],"tags":[164,149,84,94,20,166,165,96],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/779"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=779"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/779\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3115,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/779\/revisions\/3115"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/media\/781"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/taniec\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}