{"id":1463,"date":"2015-06-16T16:59:26","date_gmt":"2015-06-16T14:59:26","guid":{"rendered":"http:\/\/zagner.blog.polityka.pl\/?p=1463"},"modified":"2015-06-16T22:05:52","modified_gmt":"2015-06-16T20:05:52","slug":"glosna-cisza-w-hebronie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/2015\/06\/16\/glosna-cisza-w-hebronie\/","title":{"rendered":"G\u0142o\u015bna cisza w Hebronie"},"content":{"rendered":"

Je\u015bli kto\u015b nie do ko\u0144ca rozumie, na czym polega konflikt mi\u0119dzy Izraelem i Palestyn\u0105, powinien wybra\u0107 si\u0119 do Hebronu.
\n
\nW poniedzia\u0142ek agencje \u015bwiatowe obieg\u0142a sensacyjna wiadomo\u015b\u0107, \u017ce izraelskie wojsko zgodzi si\u0119 na otwarcie 70 sklep\u00f3w, zamkni\u0119tych przed 15 laty przy ulicy Sahla w Hebronie \u2013 to jedna z ulic prowadz\u0105cych w okolice meczetu Ibrahima i Groty Patriarch\u00f3w. <\/p>\n

Sklepy zamkni\u0119to w czasie drugiej intifady, podobnie jak jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych ulic okalaj\u0105cych stare miasto, czyli Szuhad\u0119. Sklepiki, warsztaty i mieszkania nad nimi – opustosza\u0142y. W sumie zamkni\u0119to p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca takich punkt\u00f3w. Tysi\u0105ce Palesty\u0144czyk\u00f3w musia\u0142o si\u0119 wynie\u015b\u0107 gdzie\u015b indziej.<\/p>\n

Id\u0105c ulic\u0105 Sahla lub Szuhad\u0105, trudno uwierzy\u0107, \u017ce Hebron to jedno z najwi\u0119kszych miast na Zachodnim Brzegu, gdzie mie\u015bci si\u0119 uniwersytet i kwitnie przemys\u0142. Mijaj\u0105c kolejne zamkni\u0119te na g\u0142ucho domy i sklepiki, zrujnowane stragany, kt\u00f3re kiedy\u015b by\u0142y miejskim targiem, trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce to mo\u017ce nie jest prawdziwe miasto, ale scenografia filmowa, kt\u00f3r\u0105 kto\u015b zapomnia\u0142 uprz\u0105tn\u0105\u0107. Panuje tu kompletna cisza. Miasto duch\u00f3w.<\/p>\n

\"Doroczna<\/a>

Doroczna demonstracja palesty\u0144ska, podczas kt\u00f3rej Palesty\u0144czycy domagaj\u0105 si\u0119 ponownego otwarcia ulicy Szuhada. Fot. Juliane Kravik, Flickr CC by SA<\/p><\/div>\n

\"Ulica<\/a>

Ulica Szuhada, miasto ciszy. Fot.
Trocaire, Flickr CC by 2.0.<\/p><\/div>\n

\"Zasieki<\/a>

Zasieki w Hebronie, Fot.
Dieter Zirnig, Flickr CC by 2.0.<\/p><\/div>\n

To jednak nie jest scenografia filmowa. Nawet je\u015bli akurat ich nie wida\u0107, to oni tam s\u0105. Kilkuset osadnik\u00f3w, chronionych przez kilka tysi\u0119cy izraelskich \u017co\u0142nierzy, mieszka na kilku osiedlach. 700 os\u00f3b otoczonych przez 300 tys. palesty\u0144skich mieszka\u0144c\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 osadnik\u00f3w mieszka na osiedlu Avraham Avinu, przyklejonym do dawnego targowiska, w\u017cynaj\u0105cym si\u0119 w kasb\u0119<\/em>. Znienawidzeni i nienawidz\u0105cy. Przekonani, \u017ce to miejsce nale\u017cy do nich. <\/p>\n

Przecie\u017c zaledwie kilkaset metr\u00f3w dalej jest gr\u00f3b praojca Abrahama i jego \u017cony Sary. To przecie\u017c tu \u201ezacz\u0105\u0142 si\u0119 \u015bwiat\u201d, bo t\u0119 ziemi\u0119 obieca\u0142 im B\u00f3g, wi\u0119c to jest ich ziemia, tu chc\u0105 \u017cy\u0107 i nie zamierzaj\u0105 nigdzie si\u0119 wynosi\u0107. Ow\u0142adni\u0119ci misj\u0105 wyrwania ziemi, kt\u00f3ra \u201eim si\u0119 nale\u017cy\u201d. Uwa\u017caj\u0105, \u017ce to tu Kain zabi\u0142 Abla, to tu B\u00f3g wys\u0142a\u0142 Adama po wygnaniu z raju, to tu pochowani s\u0105 Adam i Ewa\u2026 Pr\u00f3cz oczywi\u015bcie Praojc\u00f3w, uwa\u017canych za prorok\u00f3w r\u00f3wnie\u017c przez muzu\u0142man\u00f3w i chrze\u015bcijan.<\/p>\n

Ka\u017cdy chcia\u0142by wi\u0119c mie\u0107 kawa\u0142ek Hebronu dla siebie. Ale przecie\u017c czyje\u015b to by\u0142o \u201enajpierwsze\u201d i czyje\u015b to jest \u201enajmojsze\u201d. Wiara w \u201enajpierwszo\u015b\u0107\u201d i w \u201enajmojszo\u015b\u0107\u201d ow\u0142adn\u0119\u0142a umys\u0142y tych kilkuset os\u00f3b. Tkwi\u0105 w tym zab\u00f3jczym klinczu i z niego nie zrezygnuj\u0105, bo musieliby przecie\u017c wyrzec si\u0119 swej wiary.<\/p>\n

Ostr\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy ich domami a palesty\u0144skimi s\u0105siadami wyznaczaj\u0105 druty kolczaste i g\u0119ste siatki, kt\u00f3re maj\u0105 chroni\u0107 Palesty\u0144czyk\u00f3w przed tym, co mo\u017ce im spa\u015b\u0107 na g\u0142ow\u0119: \u015bmieciami, kamieniami, zdarza\u0142y si\u0119 te\u017c niebezpieczne p\u0142yny. Palesty\u0144czycy odpowiadaj\u0105 w\u0142asnymi kamieniami, koktajlami Mo\u0142otowa. Ofiar\u0105 agresji padaj\u0105 te\u017c okoliczne drzewa oliwne, co chwila s\u0142ycha\u0107, \u017ce kolejne spalono lub wyrwano z korzeniami. Przemoc jest cz\u0119\u015bci\u0105 tego miejsca.<\/p>\n

Jednak jeszcze po tej stronie kasby<\/em>, id\u0105c w g\u00f3r\u0119 ulic\u0105 Szuhada, patrz\u0105c na ropiej\u0105ce od rdzy zamkni\u0119te witryny sklepik\u00f3w, opuszczone domy, mo\u017cna pomy\u015ble\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie jest ten Hebron. Pusty, martwy, dziwny. Jeszcze dziwniejsze jest to, co dalej, za posterunkiem izraelskiej policji granicznej.<\/p>\n

Przej\u015bcie na palesty\u0144sk\u0105 stron\u0119 jest jak wkroczenie do innego \u015bwiata. Koniec ciszy. \u015awiat ciszy od \u015bwiata d\u017awi\u0119ku dzieli kilkana\u015bcie krok\u00f3w. Po tej stronie \u015bwiata tr\u0105bi\u0105 samochody, je\u017cd\u017c\u0105 taks\u00f3wki, dziecko p\u0142acze na ulicy, wsz\u0119dzie porozstawiane stragany z owocami, warzywami. Miasto atakuje wszystkie zmys\u0142y: jest g\u0142o\u015bno, gwarno, duszno od zapach\u00f3w ulatuj\u0105cych z mijanych knajpek. W w\u0105ziutkich kamiennych tunelach kasby <\/em>panuje przyjemny ch\u0142\u00f3d. Gdyby nie te koszmarne siatki rozpi\u0119te nad g\u0142owami co krok, by\u0142oby ca\u0142kiem przyjemnie i zwyczajnie \u2013 jak na aleppijskim m\u2019dine czy jerozolimskim suku.<\/p>\n

\"Miasto,<\/a>

Miasto, gdzie ko\u0144czy si\u0119 cisza. Fot. Karen, Flickr CC by 2.0.<\/p><\/div>\n

\"Siatki<\/a>

Siatki na starym mie\u015bcie Fot. Michael Rose, Flickr CC by 2.0.
Michael Rose<\/p><\/div>\n

Ale Hebron to przecie\u017c nie jest zwyk\u0142e miasto. Za chwile w\u0105skie tunele kasby<\/em> si\u0119 ko\u0144cz\u0105 i zn\u00f3w pojawi si\u0119 posterunek policji oddzielaj\u0105cy \u017cywe miasto od miasta ciszy. Tu przebiega jeden z g\u0142\u00f3wnych front\u00f3w konfliktu. Tu w ci\u0105gu niespe\u0142na 100 lat rozla\u0142o si\u0119 wiele krwi. W 1929 r. dosz\u0142o do okrutnego pogromu \u017byd\u00f3w. Z arabskich r\u0105k zgin\u0119\u0142o 67 os\u00f3b, w tym kobiety i dzieci. Wiele ofiar zad\u017agano no\u017cami. <\/p>\n

To krwawe zdarzenie ma te\u017c ja\u015bniejsz\u0105 stron\u0119: ponad 200 \u017byd\u00f3w znalaz\u0142o jednak schronienie w arabskich domach. Ostatecznie ocala\u0142ych ewakuowano do Jerozolimy. Kilkadziesi\u0105t rodzin wr\u00f3ci\u0142o jeszcze do Hebronu na kilka lat, ale po 1936 r. zosta\u0142a tu tylko jedna \u017cydowska rodzina Ezra. Byli w Hebronie do 1947 r. Wielki powr\u00f3t \u017byd\u00f3w nast\u0105pi\u0142 po wojnie sze\u015bciodniowej. W\u00f3wczas w podupad\u0142ym miejskim hoteliku w wigili\u0119 \u015bwi\u0119ta Pesach zameldowa\u0142o si\u0119 88 os\u00f3b. Got\u00f3wk\u0119 za pokoje wy\u0142o\u017cy\u0142 rabin Lewinger. Kilka dni p\u00f3\u017aniej rabin o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce zamierzaj\u0105 zosta\u0107 w mie\u015bcie na dobre.<\/p>\n

Ostatecznie ponad 100 os\u00f3b przenios\u0142o si\u0119 do bazy wojskowej w Kiryat Arba. 10 lat p\u00f3\u017aniej, noc\u0105 1979 r., 10 kobiet i 40 dzieci uda\u0142o si\u0119 do budynku Beit Hadassa, w kt\u00f3rym przed pogromem w 1979 r. mie\u015bci\u0142 si\u0119 szpital. W\u015br\u00f3d nich by\u0142a \u017cona i dzieci rabina Lewingera. Izraelski rz\u0105d Begina, cho\u0107 niech\u0119tny powstaniu \u017cydowskiego osiedla w centrum Hebronu, w ko\u0144cu da\u0142 zielone \u015bwiat\u0142o na powstanie tu \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci. W latach 80. \u017cydowscy osadnicy wprowadzili si\u0119 do kilku punkt\u00f3w w mie\u015bcie, ich obecno\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 faktem.<\/p>\n

W 1994 r. dosz\u0142o do kolejnej masakry. Tym razem to \u017cydowski osadnik w mundurze izraelskiej armii, lekarz pogotowia Baruch Goldstein, poci\u0105gn\u0105\u0142 za spust M-16 w meczecie Ibrahima, zabijaj\u0105c podczas pi\u0105tkowych mod\u0142\u00f3w 29 os\u00f3b i rani\u0105c ponad 100. Sam zamachowiec zosta\u0142 skatowany na \u015bmier\u0107 przez tych, kt\u00f3rzy wtedy byli w meczecie. W mie\u015bcie wybuch\u0142y zamieszki, zn\u00f3w pola\u0142a si\u0119 krew, ofiarami padli zar\u00f3wno Palesty\u0144czycy, jak i \u017bydzi.<\/p>\n

Rz\u0105d Icchaka Rabina nie ugi\u0105\u0142 si\u0119 jednak pod naciskami i nie zdecydowa\u0142 na wycofanie 400 osadnik\u00f3w z Hebronu. Dzi\u015b przy osiedlu Kiryat Arba znajduje si\u0119 gr\u00f3b Goldsteina. Na ma\u0142ej polance-skwerku stoi tylko ten jeden skromny gr\u00f3b, wi\u0119c sprawia wra\u017cenie, jakby to by\u0142 pomnik. Co roku czci si\u0119 kolejn\u0105 rocznic\u0119 jego \u015bmierci. Na nagrobku k\u0142uje w oczy napis:\u00a0(w wolnym t\u0142umaczeniu) \u201eTu spoczywa \u015bwi\u0119ty, dr Baruch Kappel Goldstein, b\u0142ogos\u0142awiona niech b\u0119dzie pami\u0119\u0107 sprawiedliwego i \u015bwi\u0119tego cz\u0142owieka, niech Pan pom\u015bci jego krew. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 sw\u0105 dusz\u0119 dla narodu \u017cydowskiego, jego Tor\u0119 i jego ziemi\u0119. Jego r\u0119ce s\u0105 niewinne, a jego serce czyste. Zamordowany czcz\u0105cy Pana 14 dnia miesi\u0105ca adar, w Purim roku 5754\u201d.<\/p>\n

Kiedy si\u0119 stoi w tym miejscu, przed oczami rozpo\u015bciera si\u0119 doskona\u0142y widok na Hebron.<\/p>\n

W 1997 r. podzielono miasto na cz\u0119\u015b\u0107 H1 (18 km kw. pod kontrol\u0105 palesty\u0144sk\u0105) i H2 (4,3 km kw. pod kontrol\u0105 izraelsk\u0105, gdzie pr\u00f3cz kilkuset osadnik\u00f3w mieszka 35 tys. Palesty\u0144czyk\u00f3w). Druga intifada jeszcze bardziej zaostrzy\u0142a sytuacj\u0119 po obu stronach. Zamkni\u0119to sklepy. Cz\u0119\u015b\u0107 miasta pogr\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 w ciszy.<\/p>\n

Hebron stawa\u0142 si\u0119 powoli bastionem Hamasu na Zachodnim Brzegu, dzi\u015b mieszka tu wielu jego sympatyk\u00f3w. To tu co chwila likwidowane s\u0105 jego kolejne kom\u00f3rki szykuj\u0105ce si\u0119 do zamach\u00f3w terrorystycznych, to z tych okolic pochodzili porywacze trzech \u017cydowskich nastolatk\u00f3w, porwanych i zamordowanych niespe\u0142na rok temu, co doprowadzi\u0142o do kolejnej izraelskiej interwencji w Gazie.<\/p>\n

A teraz na ulic\u0119 Sahla ma wr\u00f3ci\u0107 \u017cycie, czyli ha\u0142as, zapachy, ludzie. Pytanie, czy ju\u017c na dobre?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Je\u015bli kto\u015b nie do ko\u0144ca rozumie, na czym polega konflikt mi\u0119dzy Izraelem i Palestyn\u0105, powinien wybra\u0107 si\u0119 do Hebronu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[83,82,21,14,12],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1463"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1463"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1463\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1473,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1463\/revisions\/1473"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1463"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1463"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1463"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}