{"id":1972,"date":"2016-09-28T07:53:03","date_gmt":"2016-09-28T05:53:03","guid":{"rendered":"http:\/\/zagner.blog.polityka.pl\/?p=1972"},"modified":"2016-09-28T19:28:28","modified_gmt":"2016-09-28T17:28:28","slug":"bez-wielkich-slow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/2016\/09\/28\/bez-wielkich-slow\/","title":{"rendered":"Bez wielkich s\u0142\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p>Jak pisa\u0107 o Nim bez wielkich s\u0142\u00f3w, kiedy sam by\u0142 Wielkim Cz\u0142owiekiem?<br \/>\n<!--more--><br \/>\nKiedy trzy lata temu w Jerozolimie hucznie obchodzi\u0142 swoje 90. urodziny, na imprezie stawi\u0142 si\u0119 pierwszy garnitur \u015bwiatowych przyw\u00f3dc\u00f3w. Ci, kt\u00f3rzy nie mogli przyjecha\u0107 osobi\u015bcie, nagrali swoje \u017cyczenia (Obama, Putin, Merkel). W\u015br\u00f3d 5 tys. go\u015bci by\u0142y te\u017c gwiazdy hollywoodzkie (Barbara Streisand, Robert de Niro, Sharone Stone), nobli\u015bci i rzecz jasna izraelskie elity.<\/p>\n<p>Mistrz ceremonii Tony Blair rzuci\u0142 na wst\u0119pie: \u2013\u00a0<em>My mamy nasz\u0105 kr\u00f3low\u0105, wy macie Szymona<\/em>. Bill Clinton por\u00f3wnywa\u0142 go do Einsteina, kt\u00f3ry stworzy\u0142 \u201epo\u0142\u0105czon\u0105 teori\u0119 znaczenia, polityki, technologii, psychologii i spo\u0142ecze\u0144stwa. On sam tryska\u0142 humorem, \u015bmia\u0142 si\u0119 od ucha do ucha, siedzia\u0142 mi\u0119dzy Clintonem a Netanjahu.<\/p>\n<p>Kiedy za\u015b wspomniana kr\u00f3lowa w tym roku obchodzi\u0142a swoje 90. urodziny, w \u017cyczeniach do niej stwierdzi\u0142, \u017ce \u201e\u017cycie zaczyna si\u0119 po 90\u201d.\u00a0M\u00f3wi\u0142 to kto\u015b, kto w swoim \u017cyciu zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c by\u0107 premierem, prezydentem, z tuzin razy ministrem, a tak\u017ce odebra\u0107 Pokojow\u0105 Nagrod\u0119 Nobla\u2026 Jakby teraz, w wieku 93 lat, postanowi\u0142 sobie w ko\u0144cu po\u017cy\u0107.<\/p>\n<p>Zaledwie dwa lata wcze\u015bniej zako\u0144czy\u0142 kadencj\u0119 jako prezydent Izraela, zreszt\u0105 z urz\u0119dem \u017cegna\u0142 si\u0119 spektakularnie i w swoim stylu \u201enajfajniejszego prezydenta\u201d \u2013 wypuszczaj\u0105c filmik wideo, na kt\u00f3rym nagrano, jak \u201eszuka nowej pracy\u201d. Siedz\u0105c przy swoim biurku, pakuje rzeczy osobiste (figurk\u0119 Ben Guriona zabiera, podr\u0119cznik \u201ePrezydentura dla ba\u0142wan\u00f3w\u201d postanawia odda\u0107) i zastanawia si\u0119, jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 jego \u201e\u017cycie po byciu\u201d. W po\u015bredniaku okazuje si\u0119 jednak, \u017ce jego do\u015bwiadczenie zawodowe nie imponuje.<\/p>\n<p>\u201eDobrze doi\u0142em krowy\u201d \u2013 m\u00f3wi podczas rozmowy w po\u015bredniaku. \u201eDzi\u015b wszystko jest zautomatyzowane\u201d \u2013 m\u00f3wi urz\u0119dniczka. \u201eBy\u0142em dobrym pasterzem, nie zgin\u0119\u0142a mi nigdy \u017cadna owca\u201d. \u201eDzi\u015b wszyscy s\u0105 wegetarianami\u201d \u2013 s\u0142yszy. \u201ePracowa\u0142em na poczcie\u201d \u2013 \u201eDzi\u015b wszystko jest w e-mailu\u201d. \u201eZbudowa\u0142em RAFAEL\u201d. \u201eCzy to jaka\u015b restauracja w Tel-Awiwie?\u201d \u2013 pyta urz\u0119dniczka i s\u0142ysz\u0105c, \u017ce to system obrony przeciwrakietowej, kwituje prostym: \u201eA wi\u0119c \u017cadnego do\u015bwiadczenia zawodowego\u201d.<\/p>\n<p>Pracuj\u0105c na stacji benzynowej, m\u00f3wi do jednego ze zirytowanych kierowc\u00f3w: \u201eJed\u017a w pokoju. To jedyna opcja\u201d. Jako ochroniarz (w urz\u0119dzie?) pyta wchodz\u0105cego, czy ma bro\u0144, i t\u0142umaczy, \u017ce \u201enanotechnologia to przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d. Jako kasjer w sklepie pr\u00f3buje opowiada\u0107 klientce o \u201eofertach specjalnych\u201d, serwuj\u0105c jej opowie\u015b\u0107 o Entebee [podczas operacji odbicia samolotu z izraelskimi zak\u0142adnikami zgin\u0105\u0142 brat Netanjahu, Joni \u2013 Peres jako minister obrony nadzorowa\u0142 akcj\u0119 \u2013 AZ]. Jako komik Szimi P. pr\u00f3buje opowiada\u0107 o \u201efabryce tekstyli\u00f3w na Negewie\u201d, o kt\u00f3rej ka\u017cdy my\u015bli, \u017ce to \u201eco\u015b innego\u201d.\u00a0\u2013 <em>Czy jest tu kto\u015b z Dimony?<\/em> \u2013\u00a0pyta znudzon\u0105 publiczno\u015b\u0107&#8230; \u201ePok\u00f3j&#8221; \u2013 to przes\u0142anie ca\u0142ego klipu.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Former Israeli President Shimon Peres Goes Job Hunting \u05e9\u05de\u05e2\u05d5\u05df \u05e4\u05e8\u05e1 \u05de\u05d7\u05e4\u05e9 \u05e2\u05d1\u05d5\u05d3\u05d4\" width=\"1778\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/__7b9O8k1tw?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>\u017byczenia kr\u00f3lowej sk\u0142ada\u0142 kilka miesi\u0119cy temu. Od tamtej chwili min\u0119\u0142a symboliczna epoka, zamkn\u0105\u0142 si\u0119 rozdzia\u0142 ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli pa\u0144stwa Izrael. Sko\u0144czy\u0142 si\u0119 te\u017c czas wielkich marzycieli o pokoju. Chocia\u017c, powiedzmy sobie jednak szczerze, Peres nie urodzi\u0142 si\u0119 z ga\u0142\u0105zk\u0105 oliwn\u0105 w\u00a0 r\u0119ce.<\/p>\n<p>Przez lata uwa\u017cany by\u0142 za jastrz\u0119bia izraelskiej polityki, kt\u00f3ry odegra\u0142 r\u00f3wnie\u017c bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w budowie izraelskiego potencja\u0142u nuklearnego (Izrael oficjalnie do niego si\u0119 nie przyzna\u0142). \u201eW zasadzie nie widzia\u0142 r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy broni\u0105 konwencjonaln\u0105 a nuklearn\u0105. Twierdzi\u0142, \u017ce r\u00f3\u017cnica jest jedynie semantyczna\u201d \u2013 pisa\u0142 o Nim Tom Segev.<\/p>\n<p>To by\u0142o oczywi\u015bcie, zanim wszystko si\u0119 zmieni\u0142o i poprzestawia\u0142o. O tej przemianie Peresa (ale tak\u017ce Rabina) pisa\u0142 inny znakomity izraelski dziennikarz Ari Shavit, twierdz\u0105c, \u017ce tym, co go zmieni\u0142o, by\u0142 \u015bwiat. Peres \u2013 pisze Shavit \u2013 podr\u00f3\u017cowa\u0142 do wielu kraj\u00f3w, s\u0142ucha\u0142, obserwowa\u0142 i zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce nie chce, aby Izrael stawa\u0142 si\u0119 now\u0105 Republik\u0105 Po\u0142udniowej Afryki. I \u017ce obaj, Peres i Rabin, cho\u0107 r\u00f3\u017cnymi drogami, doszli do tego samego \u2013 \u017ce konflikt musi si\u0119 z ko\u0144czy\u0107. \u201eZ przewidywalnych, bu\u0144czucznych jastrz\u0119bi, jakimi byli wcze\u015bniej, zmienili si\u0119 w pe\u0142ne waha\u0144 go\u0142\u0105bki pokoju\u201d \u2013 pisze Shavit.<\/p>\n<p>Pozna\u0142am Go osobi\u015bcie kilka lat temu, zrobi\u0142am <a href=\"http:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/swiat\/1561165,1,rozmowa-z-prezydentem-izraela-szymonem-peresem.read\" target=\"_blank\">kr\u00f3tki wywiad<\/a>, mia\u0142 dla mnie naprawd\u0119 chwil\u0119. To by\u0142o wiosn\u0105 w Jerozolimie, w ogrodzie przy jego biurze dojrzewa\u0142y owoce granatu. Zapami\u0119ta\u0142am Go jako ciep\u0142ego, serdecznego cz\u0142owieka, przypominaj\u0105cego mi mojego w\u0142asnego dziadka, nienagannie ogolonego, spokojnego i zabawnego. Takiego, przy kt\u00f3rym kompletnie mo\u017cna zapomnie\u0107, \u017ce sam tworzy\u0142 histori\u0119, \u017ce sam by\u0142 histori\u0105. Takiego, przy kt\u00f3rym zapomina si\u0119, \u017ce by\u0142 nast\u0119pnym pokoleniem po Ben Gurionie (i w og\u00f3le o samym Ben Gurionie, przy kt\u00f3rym zdobywa\u0142 pierwsze polityczne szlify).\u00a0Takiego, przy kt\u00f3rym nie my\u015bli si\u0119 o Wiszniewie, z kt\u00f3rego pochodzi\u0142, o sztetlu, o jego ukochanym <em>Zejde<\/em>, dziadku Cwi Melzterze, kt\u00f3ry jako jeden z ostatnich z miasteczka zgin\u0105\u0142 w p\u0142omieniach drewnianej synagogi&#8230; Nie widzi si\u0119 11-letniego ch\u0142opca, kt\u00f3ry wsiada do poci\u0105gu do Erec Izrael.<\/p>\n<p>11-letni Szymon pisa\u0142 kiedy\u015b, \u017ce nigdy nie zapomni s\u0142\u00f3w, kt\u00f3rymi po\u017cegna\u0142 go dziadek na peronie: \u201eDziecko, pami\u0119taj nade wszystko: zawsze b\u0105d\u017a \u017bydem\u201d. Jego \u017cycie w pewnym sensie powiela los wielu \u017byd\u00f3w, by\u0142 jednym z <em>olim<\/em>, kibucnikiem, jednym z wielu, ale niemieszcz\u0105cym si\u0119 w schemacie \u201enowego cz\u0142owieka\u201d, jakiego potrzebowa\u0142 powstaj\u0105cy Izrael. Segev zauwa\u017ca, \u017ce Peresowi z trudem przychodzi\u0142o upodobnienie si\u0119 do Izraelczyk\u00f3w, bo w przeciwie\u0144stwie do stereotypowego\u00a0\u201enowego cz\u0142owieka\u201d Izraela zachowa\u0142 pewn\u0105 \u201epolsko\u015b\u0107\u201d, nale\u017ca\u0142 te\u017c do pokolenia, kt\u00f3re czu\u0142o win\u0119 i wstyd z powodu eksterminacji \u017byd\u00f3w. Zag\u0142ada siedzia\u0142a w nim g\u0142\u0119boko. Operacja Entebee wed\u0142ug Segeva by\u0142a w pewnym sensie motorem jego dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.polityka.pl\/galerie\/1677360,1,szymon-peres-nikt-tak-jak-on-nie-trafial-w-sedno.read\" target=\"_blank\">Sam Peres<\/a>, kiedy my\u015bla\u0142 o pokoleniu pionier\u00f3w, za\u0142o\u017cycieli pa\u0144stwa, uwa\u017ca\u0142, \u017ce nar\u00f3d \u017cydowski jest narodem walcz\u0105cym. \u201eNajwi\u0119kszym wk\u0142adem \u017byd\u00f3w do historii jest niezadowolenie! Jeste\u015bmy urodzonymi malkontentami. Wierzymy, \u017ce wszystko da si\u0119 zmieni\u0107 na lepsze. \u017bydzi reprezentuj\u0105 w \u015bwiecie permanentn\u0105 rewolucj\u0119. Cho\u0107 jeste\u015bmy niewielkim narodem, niesiemy sztandary\u201d \u2013 pisa\u0142 w ksi\u0105\u017cce o Ben Gurionie. Peres naturalnie wierzy\u0142 w to g\u0142\u0119boko, pewnie nigdy nie zapomnia\u0142 s\u0142\u00f3w swojego dziadka, nigdy nie przesta\u0142 by\u0107 \u017bydem, dla kt\u00f3rego najwa\u017cniejsz\u0105 spraw\u0105 jest <em>Tikun Olam<\/em> (naprawa \u015bwiata).<\/p>\n<p>My\u015bl\u0105c wy\u0142\u0105cznie o tym, co dalej b\u0119dzie z Palesty\u0144czykami i \u017bydami, nie wiem, jak mo\u017cna teraz cokolwiek naprawi\u0107. Umar\u0142 ten, kt\u00f3ry nosi\u0142 wszystkie klucze.<\/p>\n<p>Mia\u0142o nie by\u0107 wielkich s\u0142\u00f3w, prosz\u0119 o wybaczenie.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>\u05d1\u05e8\u05d5\u05da \u05d3\u05d9\u05d9\u05df \u05d4\u05d0\u05de\u05ea<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jak pisa\u0107 o Nim bez wielkich s\u0142\u00f3w, kiedy sam by\u0142 Wielkim Cz\u0142owiekiem?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[5,25],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1972"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1972"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1972\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1985,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1972\/revisions\/1985"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}