Australia mia\u0142a by\u0107 dla nich rajem, sta\u0142a si\u0119 piek\u0142em.
\n
\nTysi\u0105ce Syryjczyk\u00f3w, Afga\u0144czyk\u00f3w, Pers\u00f3w, Irakijczyk\u00f3w i uchod\u017ac\u00f3w z innych zapalnych miejsc na \u015bwiecie pr\u00f3buj\u0105 dotrze\u0107 do \u2013 ich zdaniem – bezpieczniejszego \u015bwiata. Wszelkimi mo\u017cliwymi sposobami. Je\u015bli nie mo\u017cna poci\u0105giem, trzeba piechot\u0105, co na w\u0142asne oczy obserwowali\u015bmy na europejskich szlakach.<\/p>\n
Jednak wci\u0105\u017c najpopularniejszym i najbardziej niebezpiecznym sposobem dotarcia do \u201eraju\u201d s\u0105 \u0142odzie, pontony, cz\u0119sto prze\u0142adowane, bo przecie\u017c chodzi o sprzedanie jak najwi\u0119cej bilet\u00f3w w jedn\u0105 stron\u0119. Dla tysi\u0119cy podr\u00f3\u017c ko\u0144czy si\u0119 tragicznie, co chwila s\u0142yszymy o zatoni\u0119ciu kolejnych \u0142odzi, kt\u00f3rym nie udaje si\u0119 dobi\u0107 do bezpiecznego brzegu.<\/p>\n
Australia ma w\u0142asny spos\u00f3b na przeciwdzia\u0142anie zatoni\u0119ciom ludzi na morzu. Jest nim zobrzydzanie ich kraju najbardziej, jak to mo\u017cliwe. Tak by ju\u017c nikt nie my\u015bla\u0142, \u017ce Australia to wspania\u0142y kraj, pe\u0142en mo\u017cliwo\u015bci, kangur\u00f3w, misi\u00f3w koala i szeroko u\u015bmiechni\u0119tych surfer\u00f3w na tle zachodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca nad Sydney czy Melbourne. Ale r\u00f3wnie\u017c kraju wielokulturowego i wieloetnicznego, zbudowanego w\u0142a\u015bnie na wielu pokoleniach imigrant\u00f3w.<\/p>\n
Kangury nie s\u0105 jednak dla ka\u017cdego.<\/p>\n
Australia ma jasny przekaz wobec ka\u017cdego pr\u00f3buj\u0105cego szuka\u0107 w tym kraju azylu: \u017caden nielegalny imigrant (dla Australii to osoba nieposiadaj\u0105ca wa\u017cnej wizy) nie otrzyma pozwolenia osiedlenia si\u0119 tutaj. Bez wyj\u0105tku. Oficjalna polityka opiera si\u0119 tu na zasadzie \u201ezatrzyma\u0107 \u0142odzie\u201d \u2013 ma to, zdaniem w\u0142adz, chroni\u0107 przed utrat\u0105 \u017cycia tych, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 wsi\u0105\u015b\u0107 na pok\u0142ad \u0142odzi.<\/p>\n
Eva rzuca mocne oskar\u017cenie wobec w\u0142adz swojego kraju \u2013 przes\u0142anie jej filmu jest jasne: ochrona \u017cycia uchod\u017ac\u00f3w to jedynie pretekst, by de facto zniszczy\u0107 je, by odstraszy\u0107 potencjalnych na\u015bladowc\u00f3w.<\/p>\n
Uchod\u017acy, imigranci, osoby szukaj\u0105ce schronienia w Australii s\u0105 od razu transportowane do o\u015brodk\u00f3w na oddalonych o tysi\u0105ce kilometr\u00f3w od jej wybrze\u017cy wyspach Manus i Nauru. Na Manus trafiaj\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani, na podupad\u0142\u0105 Nauru r\u00f3wnie\u017c rodziny, w tym male\u0144kie dzieci.<\/p>\n
Evie Orner, kt\u00f3ra przedstawi\u0142a histori\u0119 obu oboz\u00f3w w \u015bwietnym dokumencie \u201eSzukaj\u0105c schronienia\u201d (wy\u015bwietlany r\u00f3wnie\u017c podczas WFF), uda\u0142o si\u0119 pokaza\u0107, co dzieje si\u0119 i dzia\u0142o w obozach. 30-40 proc. materia\u0142u wykorzystanego w filmie to nagrania z ukrytej kamery (media maj\u0105 zakaz wst\u0119pu na teren oboz\u00f3w), kolejn\u0105 wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0105 rozmowy z by\u0142ymi stra\u017cnikami i opiekunami obu o\u015brodk\u00f3w, a tak\u017ce publiczne wypowiedzi polityk\u00f3w (\u017caden opr\u00f3cz jednego, o czym dalej, nie zgodzi\u0142 si\u0119 na wypowied\u017a specjalnie dla filmu).<\/p>\n
Opiekunowie i stra\u017cnicy opowiadaj\u0105 o dramatycznej sytuacji, w jakiej znale\u017ali si\u0119 uchod\u017acy \u2013 zamkni\u0119ci w o\u015brodku otoczonym wysokim p\u0142otem, cz\u0119sto w prze\u0142adowanych namiotach lub blaszanych barakach, w kt\u00f3rych panuj\u0105 straszne warunki sanitarne, pilnowani przez wielu stra\u017cnik\u00f3w, bez nadziei na polepszenie swojego losu, tkwi\u0105cy tam ponad rok lub nawet d\u0142u\u017cej. Jedna z opiekunek opowiada o szkoleniu, jakie zorganizowano dla pracownik\u00f3w: z obs\u0142ugi specjalnych rodzaj\u00f3w no\u017cy, s\u0142u\u017c\u0105cych do odcinania wisielc\u00f3w. Samookaleczenia s\u0105 na porz\u0105dku dziennym, podobnie jak przemoc \u2013 na Nauru r\u00f3wnie\u017c wykorzystywanie seksualne dzieci i gwa\u0142ty. Ofiary s\u0105 nak\u0142aniane do niezg\u0142aszania podobnych spraw policji, stra\u017cnicy podejrzewani o przemoc s\u0105 natychmiast odsy\u0142ani do Australii, w\u0142os z g\u0142owy im nie spada.<\/p>\n
Z kolei od 2015 r. obowi\u0105zuje prawo zakazuj\u0105ce pracownikom rz\u0105dowym ujawniania informacji na temat tego, co dzieje si\u0119 na obu wyspach. Za z\u0142amanie przepis\u00f3w grozi dwa lata wi\u0119zienia.<\/p>\n
Dla Evy zatrzaskiwanie drzwi przed uchod\u017acami dzi\u015b jest niedalekie od tego, co w czasach II wojny \u015bwiatowej przydarzy\u0142o si\u0119 \u017bydom, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c nie mogli znale\u017a\u0107 bezpiecznego schronienia poza krajami, w kt\u00f3rych byli prze\u015bladowani. Troje z czworga dziadk\u00f3w Evy zgin\u0119\u0142o w Holocau\u015bcie, jej babci\u0119 zagazowano w komorze gazowej w Treblince.<\/p>\n
Jej osobista historia dodaje filmowi autentyczno\u015bci, Ev\u0119 interesuje r\u00f3wnie\u017c to, dlaczego kraj, kt\u00f3ry od II wojny \u015bwiatowej do 1990 r. przyj\u0105\u0142 ponad p\u00f3\u0142 miliona imigrant\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata, teraz zatrzaskuje drzwi przed kolejnymi potrzebuj\u0105cymi. Dla Evy to zawstydzaj\u0105ce, ona sama powtarza s\u0142owa jednej ze stra\u017cniczek – wstydzi si\u0119, \u017ce jest Australijk\u0105.<\/p>\n
Eva zderza realia\u00a0ludzi, kt\u00f3rzy znale\u017ali si\u0119 w obozie, z tymi, kt\u00f3rzy utkn\u0119li np. w Indonezji (to st\u0105d najcz\u0119\u015bciej decyduj\u0105 si\u0119 na wypraw\u0119 w kierunku Australii) i nie bardzo maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 ruchu \u2013 nie mog\u0105 ani wr\u00f3ci\u0107 do swojego kraju, ani wyruszy\u0107 w drog\u0119 do Australii, ale pr\u00f3buje tak\u017ce znale\u017a\u0107 odpowied\u017a na pytanie, czy to jedyny spos\u00f3b, w jaki Australia mo\u017ce przeciwdzia\u0142a\u0107 utoni\u0119ciom? Czy zamykanie tysi\u0119cy uchod\u017ac\u00f3w na oddalonych od Australii wyspach to jedyny spos\u00f3b, by \u201echroni\u0107 ich \u017cycie\u201d.<\/p>\n
Niezwykle mocno w tym kontek\u015bcie brzmi wypowied\u017a by\u0142ego premiera Australii Malcolma Frasera, kt\u00f3ry w latach 70. przyj\u0105\u0142 70 tys. Wietnamczyk\u00f3w \u2013 ludzie ci w wi\u0119kszo\u015bci byli transportowani do tego kraju samolotami. Mo\u017cna wi\u0119c sprawi\u0107, by docierali na miejsce bez nara\u017cania swojego \u017cycia, zdaje si\u0119 m\u00f3wi\u0107 Eva.<\/p>\n
Uchod\u017acy \u2013 osoby, kt\u00f3re musia\u0142y opu\u015bci\u0107 sw\u00f3j kraj z obawy o prze\u015bladowania z powodu rasy, religii, przekona\u0144 politycznych lub przynale\u017cno\u015b\u0107 do okre\u015blonej grupy etnicznej czy spo\u0142ecznej – s\u0105 chronieni prawem mi\u0119dzynarodowym, konkretnie konwencj\u0105 genewsk\u0105 z 1951 r. (dotyczy ona statusu uchod\u017acy) i zast\u0105pionym p\u00f3\u017aniej protoko\u0142em nowojorskim z 1967 r. Naczeln\u0105 zasad\u0105 jest, \u017ce osoba, kt\u00f3ra obawia si\u0119 prze\u015bladowa\u0144, podlega ochronie i nie wolno jej odes\u0142a\u0107 do kraju, w kt\u00f3rym by jej one grozi\u0142y.<\/p>\n
Australia jest sygnatariuszem tej konwencji.<\/p>\n
Film Orner (wkr\u00f3tce b\u0119dzie pokazywany r\u00f3wnie\u017c w telewizji Polsce) nie jest pomys\u0142em na romantyczny wiecz\u00f3r z popcornem, po jego obejrzeniu nie mamy si\u0119 poczu\u0107 lepiej, ale ma zmusi\u0107 nas do my\u015blenia, czy rzeczywi\u015bcie polityka \u201ezatrzyma\u0107 \u0142odzie\u201d i cena, jak\u0105 musz\u0105 za ni\u0105 p\u0142aci\u0107 tysi\u0105ce, jest w\u0142a\u015bciwa.<\/p>\n