{"id":2172,"date":"2017-04-11T16:28:12","date_gmt":"2017-04-11T14:28:12","guid":{"rendered":"http:\/\/zagner.blog.polityka.pl\/?p=2172"},"modified":"2017-04-11T22:03:48","modified_gmt":"2017-04-11T20:03:48","slug":"chag-sameach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/2017\/04\/11\/chag-sameach\/","title":{"rendered":"Chag sameach"},"content":{"rendered":"

\u2013 Chag sameach<\/em> \u2013 ch\u00f3rek z\u0142o\u017cony z trzech m\u0142odziutkich Azjatek, Niemki i Izraelki wita ka\u017cdego klienta jednego z supermarket\u00f3w w Beer Szewie, g\u0142\u00f3wnym mie\u015bcie na pustyni Negew.
\n
\nTak by\u0142o zaledwie przed kilkoma dniami. Ch\u00f3rek po sakramentalnym Chag sameach<\/em> (weso\u0142ych \u015bwi\u0105t) wr\u0119cza\u0142 ka\u017cdemu klientowi kartk\u0119 z informacj\u0105 o prowadzonej w\u0142a\u015bnie zbi\u00f3rce \u017cywno\u015bci dla najbardziej potrzebuj\u0105cych \u2013 lista zawiera\u0142a zwyczajne produkty, m.in. oliw\u0119, tu\u0144czyka, mac\u0119 i… wino! Tak, podczas kolacji rozpoczynaj\u0105cej \u015bwi\u0119to Pesach trzeba wypi\u0107 a\u017c cztery kielichy wina, nie ma wi\u0119c mowy o rozpijaniu, lecz o nakazie religijnym.<\/p>\n

Niezwyk\u0142y ch\u00f3rek pojawi\u0142 si\u0119 na \u015brodku pustyni jakby zupe\u0142nie znik\u0105d, tylko po to, by wr\u0119czy\u0107 klientom sklepu broszurki i \u017cyczy\u0107 Chag sameach<\/em>. Koreanki i Chinka na pocz\u0105tku maj\u0105 ogromny problem z wym\u00f3wieniem tych dwu s\u0142\u00f3w, jakby by\u0142o to najtrudniejsze po\u0142\u0105czenie liter pod s\u0142o\u0144cem. Ale ich wysi\u0142ek si\u0119 op\u0142aci\u0142 \u2013 zaledwie kilku klient\u00f3w odm\u00f3wi\u0142o wzi\u0119cia broszury, a stos produkt\u00f3w w specjalnie przygotowanym koszu r\u00f3s\u0142 z ka\u017cd\u0105 chwil\u0105. <\/p>\n

Azjatki nie rozr\u00f3\u017cnia\u0142y Beduin\u00f3w od \u017byd\u00f3w, wr\u0119cza\u0142y kartk\u0119 ka\u017cdemu jak leci, daj\u0105c szans\u0119 absolutnie wszystkim, \u017ceby \u201eda\u0107\u201d, bez wzgl\u0119du na to, na ile Pesach to \u201ejego\u201d \u015bwi\u0119to. Jakby zupe\u0142nie nie\u015bwiadomie w pe\u0142ni zrozumia\u0142y sens dzia\u0142ania organizacji \u201eLatet\u201d (Dawa\u0107) \u2013 z pomocy tej organizacji korzystaj\u0105 wszyscy bez r\u00f3\u017cnicy.<\/p>\n

Maca pojawia si\u0119 ju\u017c kilka dni przed Pesach \u2013 jest dos\u0142ownie wsz\u0119dzie. \u2013 To po to, \u017ceby przywykn\u0105\u0107<\/em> \u2013 m\u00f3wi znajoma Izraelka. \u2013 Tylko nie jedz jej za du\u017co, bo nie jest zbyt dobra na \u017co\u0142\u0105dek \u2013<\/em> uprzedza lojalnie. I co z tego? Trzeba przywykn\u0105\u0107. \u017bydzi na pustyni nie mieli innego chleba, bo musieli tak szybko ucieka\u0107, \u017ce nie zd\u0105\u017cy\u0142 wyrosn\u0105\u0107 ten, kt\u00f3ry szykowano. Dlatego do dzi\u015b na pami\u0105tk\u0119 ich wyj\u015bcia z Egiptu wszyscy jedz\u0105 mac\u0119, tak trzeba i ju\u017c. W sklepach nie ma ju\u017c \u201enormalnego\u201d chleba i tak b\u0119dzie przez kolejny tydzie\u0144. Mo\u017cna znale\u017a\u0107 jakie\u015b chrupki czy naczosy, ale wszystkie informuj\u0105, \u017ce s\u0105 \u201ekoszerne na Pesach\u201d.<\/p>\n

W Izraelu od kilku dni wielki ruch \u2013 w tym czasie niemal ka\u017cdy podr\u00f3\u017cuje, odwiedza krewnych albo przyjmuje go\u015bci. Znajomy Izraelczyk przygotowywa\u0142 jedzenie na seder od kilku dni. Codziennie opowiada\u0142 mi o innej potrawie, kt\u00f3r\u0105 szykuje dla swoich syn\u00f3w, kt\u00f3rzy wpadn\u0105 w odwiedziny. Przygotowanie do Pesach jest niemal tak samo wa\u017cne jak samo \u015bwi\u0119to \u2013 w ortodoksyjnych spo\u0142eczno\u015bciach trzeba koniecznie wykoszerowa\u0107 zastaw\u0119 i sztu\u0107ce (chyba \u017ce ma si\u0119 oddzielny zestaw tylko na Pesach \u2013 je\u015bli nawet co\u015b jest koszerne na co dzie\u0144, nie znaczy, \u017ce jest koszerne na Pesach). W mniej religijnych seder (kolacja pesachowa) te\u017c jest bardzo uroczysty.<\/p>\n

Bardzo lubi\u0119 \u017cydowskie \u015bwi\u0119ta \u2013 niemal ka\u017cde jest spektakularne, za\u015b Pesach jest jednym z najbardziej narracyjnych. Jego podstaw\u0105 jest opowie\u015b\u0107 o przej\u015bciu z niewoli do wolno\u015bci, ci\u0105gle powtarzana historia o tym jednym z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 w historii \u017byd\u00f3w.<\/p>\n

W tym roku bra\u0142am udzia\u0142 w jednym ogromnym sederze dla kilkuset os\u00f3b \u2013 to starannie wyre\u017cyserowana uroczysto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej wszystko musi i\u015b\u0107 zgodnie z planem, bo Hagada w\u0142a\u015bciwie nie zostawia du\u017co miejsca na improwizacj\u0119. Jest jednak co\u015b niemal\u017ce magicznego w dramaturgii wieczoru, rytuale zadawania przez dzieci specjalnych pyta\u0144, kt\u00f3rych celem jest uzyskanie odpowiedzi na zasadnicze pytanie: dlaczego ta noc r\u00f3\u017cni si\u0119 od wszystkich innych nocy? <\/p>\n

1. We wszystkie inne noce jemy chamec i mac\u0119, dlaczego w t\u0119 jedn\u0105 noc tylko mac\u0119?
\n2. We wszystkie inne noce jemy r\u00f3\u017cne warzywa, dlaczego w t\u0119 jedn\u0105 noc tylko warzywa gorzkie?
\n3. We wszystkie inne noce nie zanurzamy jedzenia ani razu, dlaczego w t\u0119 jedn\u0105 noc zanurzamy je dwa razy?
\n4. We wszystkie inne noce jemy, siedz\u0105c lub opieraj\u0105c si\u0119 na boku, dlaczego w t\u0119 jedn\u0105 noc tylko opieraj\u0105c si\u0119 na boku?<\/p>\n

Bardzo dawno nie zdarzy\u0142o mi si\u0119 widzie\u0107 tylu szcz\u0119\u015bliwych ludzi. Wolnych i \u015bwiadomych, \u017ce s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3ra nie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wczoraj i nie sko\u0144czy jutro.<\/p>\n

A wi\u0119c: Chag sameach!<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2013 Chag sameach \u2013 ch\u00f3rek z\u0142o\u017cony z trzech m\u0142odziutkich Azjatek, Niemki i Izraelki wita ka\u017cdego klienta jednego z supermarket\u00f3w w Beer Szewie, g\u0142\u00f3wnym mie\u015bcie na pustyni Negew.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[5,127],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2172"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2172"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2172\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2173,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2172\/revisions\/2173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}