{"id":2209,"date":"2017-06-03T13:54:26","date_gmt":"2017-06-03T11:54:26","guid":{"rendered":"http:\/\/zagner.blog.polityka.pl\/?p=2209"},"modified":"2017-12-08T23:14:15","modified_gmt":"2017-12-08T22:14:15","slug":"nazaret-minus-jezus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/2017\/06\/03\/nazaret-minus-jezus\/","title":{"rendered":"Nazaret minus Jezus"},"content":{"rendered":"

Pierwsze skojarzenie z has\u0142em \u201eNazaret\u201d? To oczywiste: \u201eJezus\u201d. A gdyby\u015bmy na chwil\u0119 o nim zapomnieli?
\n
\nWiem, w takim mie\u015bcie jak Nazaret o Jezusie zapomnie\u0107 niezwykle trudno. Na ka\u017cdym kroku przypominaj\u0105 o tym kolejne ko\u015bcio\u0142y pod wezwaniami \u2013 tu Maryja czerpa\u0142a wod\u0119 ze studni i plotkowa\u0142a z kole\u017cankami, tu dosz\u0142o do zwiastowania, tu J\u00f3zef mia\u0142 sw\u00f3j warsztat stolarski, a tu kamie\u0144, na kt\u00f3rym Jezus spo\u017cywa\u0142 kolacj\u0119 z aposto\u0142ami po zmartwychwstaniu…<\/p>\n

To po to przyje\u017cd\u017caj\u0105 tu chrze\u015bcijanie z ca\u0142ego \u015bwiata, co jest tak samo zrozumia\u0142e jak to, \u017ce celem pielgrzymek \u017byd\u00f3w jest \u015aciana P\u0142aczu, a muzu\u0142man\u00f3w Mekka. Rozumiem wi\u0119c, dlaczego od rana do wieczora na tzw. Trasie Pielgrzym\u00f3w zjawia mn\u00f3stwo ludzi. Po to tu s\u0105 \u2013 \u017ceby dotkn\u0105\u0107, zobaczy\u0107, poczu\u0107. Poza Maryj\u0105, J\u00f3zefem, Maryj\u0105 niewiele wi\u0119cej ich interesuje.\"\"Pierwsze, co uderza na Starym Mie\u015bcie, to przygn\u0119biaj\u0105ca cisza. Zamkni\u0119te na g\u0142ucho sklepy i stragany. Tak jak w Hebronie. Mo\u017cna si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107, \u017ce tu kiedy\u015b sprzedawano warzywa, tu przyprawy, a tu bi\u017cuteri\u0119… Mo\u017ce jeste\u015b za p\u00f3\u017ano i sklepikarze pozamykali ju\u017c swoje kr\u00f3lestwa? Mo\u017ce wr\u00f3cisz rano i znowu je otworz\u0105? Nie, nie otworz\u0105. Noc\u0105 na Starym Mie\u015bcie lepiej nie zapuszcza\u0107 si\u0119 daleko w g\u0142\u0105b. Stoj\u0105cy na rogu 10-, 11-letni ch\u0142opcy, kt\u00f3rzy dziel\u0105 si\u0119 jednym papierosem, nie s\u0105 gro\u017ani, ale lepiej dmucha\u0107 na zimne. Stare Miasto przez lata by\u0142o w r\u0119kach diler\u00f3w narkotyk\u00f3w i wszelkich szumowin spod ka\u017cdej gwiazdy. Dzi\u015b walczy o odzyskanie dawnej \u015bwietno\u015bci i reputacji, ale nie jest to \u0142atwe.<\/p>\n

Handlarze narkotyk\u00f3w nie znikn\u0119li ze star\u00f3wki, dla przyjezdnych s\u0105 niegro\u017ani, ale dla rozwoju lokalnych biznes\u00f3w \u2013 jak najbardziej. Jak prowadzi\u0107 warsztat, sklepik z bi\u017cuteri\u0105, zwyk\u0142y straganik, kiedy dos\u0142ownie metr od ciebie stoi diler?<\/p>\n

Jak do tego dosz\u0142o? Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce miasto Jezusa, Maryi i J\u00f3zefa nie mo\u017ce podnie\u015b\u0107 si\u0119 z takiego upadku? Nazaret jest niezwykle ciekawym miejscem. Kolejn\u0105 pigu\u0142k\u0105 Bliskiego Wschodu w miniaturze. Od zarania \u017cydowskie, potem chrze\u015bcija\u0144skie, muzu\u0142ma\u0144skie, krzy\u017cowcy, znowu muzu\u0142manie \u2013 wszystko ze wszystkim. Miasto wielokrotnie przechodzi\u0142o z r\u0105k do r\u0105k. W czasie wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142o podbite przez \u017byd\u00f3w i ostatecznie znalaz\u0142o si\u0119 w Izraelu.<\/p>\n

I od tego momentu zaczyna si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesna historia miasta. Nazaret \u2013 mimo \u017ce po 1948 r. wielu arabskich mieszka\u0144c\u00f3w miasta wyjecha\u0142o \u2013 pozosta\u0142 arabski. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0105 muzu\u0142manie (ok. 65 proc.), ale reszta to arabscy chrze\u015bcijanie. Dla Izraela przez lata Nazaret by\u0142 b\u00f3lem g\u0142owy. Nie inwestowano w jego rozw\u00f3j, przeciwnie w latach 50., dla przywr\u00f3cenia r\u00f3wnowagi etnicznej na obrze\u017cach Nazaretu za\u0142o\u017cono miasto Nazaret Illit \u2013 to ostatecznie dobi\u0142o Nazaret. \u017bydowski biznes ca\u0142kowicie przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do nowego miasta, Nazaret pozosta\u0142 wy\u0142\u0105cznie arabski, popadaj\u0105c w coraz wi\u0119ksz\u0105 ruin\u0119.<\/p>\n

Dopiero w po\u0142owie lat 90. podj\u0119to decyzj\u0119 o pr\u00f3bie przywr\u00f3cenia miastu \u015bwietno\u015bci \u2013 zbli\u017ca\u0142 si\u0119 rok 2000. Powsta\u0142 projekt Nazaret 2000. Do miasta mia\u0142 zawita\u0107 \u201enasz\u201d papie\u017c. Wszystko mia\u0142o by\u0107 zapi\u0119te na ostatni guzik. Zacz\u0119to renowacj\u0119 Starego Miasta \u2013 ale okaza\u0142o si\u0119 to przedsi\u0119wzi\u0119ciem niezwykle trudnym \u2013 buldo\u017cery i koparki klinowa\u0142y si\u0119 na dobre w ciasnych zau\u0142kach. Kilka budynk\u00f3w si\u0119 zawali\u0142o… Trwa\u0142o to wszystko d\u0142u\u017cej, ni\u017c zak\u0142adano. Biznesy i sklepiki, kt\u00f3ry mia\u0142y wej\u015b\u0107 w nowe milenium z nadziej\u0105, szybko si\u0119 znowu pozamyka\u0142y. Nadzieje umar\u0142y.<\/p>\n

Dzi\u015b mo\u017cna znale\u017a\u0107 zaledwie kilka stragan\u00f3w, malute\u0144kie dziuple z fatajerami czy falafelem, kilka sklep\u00f3w ze sprz\u0119tem gospodarstwa domowego, przyprawami, kilka warsztat\u00f3w stolarskich \u2013 nieco wi\u0119cej stragan\u00f3w mo\u017cna znale\u017a\u0107 w okolicach Bia\u0142ego Meczetu i Bazyliki Zwiastowania. Mo\u017ce jednak nie wszystkie nadzieje umar\u0142y? Chc\u0119 w to wierzy\u0107. Pozytywnym przyk\u0142adem na to, \u017ce wszystko \u2013 absolutnie wszystko! \u2013 jest mo\u017cliwe, jest przepi\u0119kny arabski dom w samym sercu Starego Miasta. Zbudowano go w 1840 r. \u2013 tak jak wtedy budowano \u2013 po otoma\u0144sku. Marmury, drzewo cedrowe, kamie\u0144. W przepi\u0119knym salonie wysoki na kilka metr\u00f3w sufit pokrywa niezwyk\u0142e malowid\u0142o (dzie\u0142o liba\u0144skiego artysty powsta\u0142o przy pomocy niema\u0142ej ilo\u015bci araku) \u2013 na nim dwa anio\u0142y \u2013 ju\u017c wiemy, \u017ce jeste\u015bmy w chrze\u015bcija\u0144skim domu. W muzu\u0142ma\u0144skim nie ujrzeliby\u015bmy malowanych postaci. Cedrowe okna, niezliczone arabskie stoliki do kawy, wygodne kanapy, pi\u0119kne stare meble \u2013 salon mie\u015bci si\u0119 na pierwszym pi\u0119trze domu, drzwi wychodz\u0105 na dziedziniec ze schodami i do reszty domu \u2013 to jakby dwa lub trzy domy w jednym \u2013 zbudowane wok\u00f3\u0142 niewielkiego kwadratowego dziedzi\u0144ca, wysokie na kilka pi\u0119ter. Z salonu na pierwszym pi\u0119trze mo\u017cna wej\u015b\u0107 do dw\u00f3ch pokoi \u2013 na ka\u017cdym cudowne malowid\u0142a na sufitach \u2013 oraz do niewielkiej, ale wygodnie urz\u0105dzonej kuchni.<\/p>\n

Jest ramadan, wieczorny za\u015bpiew z Bia\u0142ego Meczetu odbija si\u0119 w \u015bcianach dziedzi\u0144ca. Przypomn\u0119: jeste\u015b w chrze\u015bcija\u0144skim domu, w arabskim mie\u015bcie, trwa muzu\u0142ma\u0144ski \u015bwi\u0119ty miesi\u0105c. I nie mo\u017cesz pozby\u0107 si\u0119 my\u015bli, \u017ce ten dom istnieje i mo\u017cesz w nim by\u0107 tylko dlatego, \u017ce przed 12 laty uratowa\u0142 go jeden szalony \u017byd, kt\u00f3remu \u2013 na przek\u00f3r wszystkiemu \u2013 zaufa\u0142a jedna arabska kobieta!<\/p>\n

T\u0105 dzieln\u0105 arabsk\u0105 kobiet\u0105 by\u0142a matka Suraidy. By\u0142 rok 2005. Dom od 1989 r. sta\u0142 zamkni\u0119ty na cztery spusty (czekaj\u0105c przez dwie intifady na lepsze czasy). 9 lat wcze\u015bniej dziadek Suraidy Fauzi Azar zgin\u0105\u0142 w po\u017carze, broni\u0105c swojego dobytku. Rodzina Azar\u00f3w po \u015bmierci \u017cony Fauziego nie wiedzia\u0142a, co zrobi\u0107 z domem. Wymaga\u0142 pilnego remontu, kt\u00f3ry poch\u0142on\u0105\u0142by miliony szekli \u2013 w\u0142a\u015bciwie po co go remontowa\u0107, skoro wok\u00f3\u0142 dilerzy i najgorszy sort?<\/p>\n

Maoz pozna\u0142 najpierw Suraid\u0119, kt\u00f3ra da\u0142a mu numer telefonu do matki. Kiedy zadzwoni\u0142 z propozycj\u0105 spotkania, nie by\u0142a szcz\u0119\u015bliwa: \u2013 Mama ma jednak g\u0142ow\u0119 do interes\u00f3w i postanowi\u0142a si\u0119 z nim spotka\u0107 <\/em>\u2013 opowiada Suraida. Kiedy przedstawi\u0142 jej plan na otworzenie hotelu, nie mog\u0142a uwierzy\u0107, \u017ce \u017byd chce z ni\u0105, chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 Arabk\u0105, robi\u0107 interesy, w dodatku w miejscu opanowanym przez diler\u00f3w narkotyk\u00f3w: \u2013 Kto ci\u0119 przys\u0142a\u0142? Mosad? CIA? \u2013<\/em> Suraida ze \u015bmiechem wspomina pierwsz\u0105 rozmow\u0119 matki z Maozem. Suraida m\u00f3wi, \u017ce jest Palestynk\u0105. Niemal\u017ce ca\u0142a jej rodzina w 1948 r. wyjecha\u0142a do Syrii, zosta\u0142 tylko dziadek. To wa\u017cny moment dla ca\u0142ej rodziny. Zosta\u0142 tu, gdzie jego dom.<\/p>\n

Matka Suaridy ma nie tylko g\u0142ow\u0119 do interes\u00f3w \u2013 wiedzia\u0142a, \u017ce bez pomocy z zewn\u0105trz dom nie przetrwa. Ostatecznie dom nie zosta\u0142 sprzedany, nie zmieniono te\u017c nazwy (Fauzi Azar) \u2013 nawet je\u015bli lokalne gazety obwie\u015bci\u0142y, \u017ce Azarowie sprzedali dom \u017bydowi. Przez lata przybywa\u0142y kolejne pokoje, w kt\u00f3rych na podr\u00f3\u017cnych czekaj\u0105 wygodne, czyste \u0142\u00f3\u017cko, ciep\u0142y prysznic i \u015bwietne arabskie \u015bniadanie. Hostel dzia\u0142a na przek\u00f3r sytuacji wok\u00f3\u0142 \u2013 mimo zamkni\u0119tych drzwi, mimo upadaj\u0105cych biznes\u00f3w. Jest sercem miasta, kt\u00f3re nie zamierza przesta\u0107 bi\u0107.\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwsze skojarzenie z has\u0142em \u201eNazaret\u201d? To oczywiste: \u201eJezus\u201d. A gdyby\u015bmy na chwil\u0119 o nim zapomnieli?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[134,5,133,46],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2209"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2209"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2634,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2209\/revisions\/2634"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}