{"id":2244,"date":"2017-06-14T12:13:11","date_gmt":"2017-06-14T10:13:11","guid":{"rendered":"http:\/\/zagner.blog.polityka.pl\/?p=2244"},"modified":"2017-06-15T20:40:31","modified_gmt":"2017-06-15T18:40:31","slug":"wojna-czyli-normalnie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/2017\/06\/14\/wojna-czyli-normalnie\/","title":{"rendered":"Wojna, czyli normalnie"},"content":{"rendered":"

Pisz\u0105c o skutkach wojen na Bliskim Wschodzie, skupiamy si\u0119 na cierpieniach cywil\u00f3w albo na wielkiej polityce i skomplikowanej uk\u0142adance, w kt\u00f3rej tym ludziom przysz\u0142o odgrywa\u0107 jedynie t\u0142o. Mniej o wojnach m\u00f3wi si\u0119 przez pryzmat miast.
\n
\nDzisiejsze wojny nie tocz\u0105 si\u0119 na ubitej ziemi, gdzie naprzeciw siebie staj\u0105 dwie armie, by stoczy\u0107 zaci\u0119ty b\u00f3j. Wojna wdar\u0142a si\u0119 do miast i toczy si\u0119 na jego ulicach, bomby spadaj\u0105 na domy, szko\u0142y, szpitale, ko\u015bcio\u0142y, meczety, samochody pu\u0142apki wybuchaj\u0105 w najbardziej zat\u0142oczonych miejscach, bojownicy\/\u017co\u0142nierze tocz\u0105 bitwy o dzielnice, ulice, domy. Najnowszy, wstrz\u0105saj\u0105cy raport Mi\u0119dzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzy\u017ca \u201eWidzia\u0142em, jak umiera moje miasto\u201d<\/a>, pokazuj\u0105cy straty, jakie ponios\u0142y miasta i ich infrastruktura w zwi\u0105zku z wyniszczaj\u0105cymi konfliktami zbrojnymi, jest opowie\u015bci\u0105 o wojnie w pigu\u0142ce.<\/p>\n

Aleppo<\/a>, Homs, Mosul, Fallud\u017ca, Ramadi, Taiz \u2013 mieszka\u0144c\u00f3w tych miast, mimo \u017ce le\u017c\u0105 one w trzech r\u00f3\u017cnych pa\u0144stwach, wiele \u0142\u0105czy. Wszyscy widzieli, jak na ich oczach miastom zadawane s\u0105 kolejne rany. Aleppo \u2013 przed wojn\u0105 centrum handlu, kultury i nauki, Mosul \u2013 miasto tolerancji oraz mieszanka religii i kultur, Taiz na po\u0142udniowym zachodzie Jemenu \u2013 o\u015brodek przemys\u0142u, znany z produkcji kawy i nauczania. Dzi\u015b z dawnej \u015bwietno\u015bci niewiele zosta\u0142o, wojna odcisn\u0119\u0142a pi\u0119tno na mieszka\u0144cach, kt\u00f3rym w najlepszym razie uda\u0142o si\u0119 uciec, ale r\u00f3wnie\u017c na samych miastach, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142y wielomiesi\u0119czne obl\u0119\u017cenia i by\u0142y \u015bwiadkami starcia rozproszonych grup zbrojnych ze zorganizowanymi armiami rz\u0105dowymi.<\/p>\n

Efektem obl\u0119\u017ce\u0144 i wojny jest exodus ludno\u015bci z miast. Wed\u0142ug oficjalnych szacunk\u00f3w pod koniec 2015 r. 65 mln os\u00f3b na \u015bwiecie musia\u0142o opu\u015bci\u0107 domy z powodu konflikt\u00f3w, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nie wyjecha\u0142a poza granice swoich kraj\u00f3w. Szacuje si\u0119, \u017ce jedn\u0105 czwart\u0105 wspomnianej grupy stanowi\u0105 mieszka\u0144cy Syrii, Iraku i Jemenu. Spo\u015br\u00f3d 22-milionowej syryjskiej populacji przed wojn\u0105 dzi\u015b ponad 6 mln Syryjczyk\u00f3w musia\u0142o opu\u015bci\u0107 domy i zamieszka\u0107 w prowizorycznych schronach lub u krewnych czy znajomych. A\u017c 5 mln wyjecha\u0142o z kraju. Podobny problem dotyczy Iraku i Jemenu (odpowiednio 3,3 mln i 2,2 mln wewn\u0119trznie przesiedlonych, co stanowi jedn\u0105 dziesi\u0105t\u0105 ca\u0142ej populacji tych kraj\u00f3w).<\/p>\n

Zniszczenie miejskiej infrastruktury staje si\u0119 wa\u017cnym powodem ucieczek z miast. Bez dost\u0119pu do czystej wody i opieki medycznej \u017cycie w ogarni\u0119tych wojn\u0105 miastach staje si\u0119 niemo\u017cliwe. Autorzy raportu zwracaj\u0105 jednak uwag\u0119 na do\u015b\u0107 wa\u017cny aspekt \u2013 by\u0107 mo\u017ce najwi\u0119ksze straty miejskich konflikt\u00f3w nie s\u0105 mo\u017cliwe do oszacowania. Bo jak \u201ewyceni\u0107\u201d pozbawienie dzieci edukacji czy dzieci\u0144stwa i ca\u0142ych generacji szans na lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107? Traum\u0119, jaka dotkn\u0119\u0142a ca\u0142e spo\u0142eczno\u015bci?<\/p>\n

Raport opatrzony jest historiami tzw. zwyk\u0142ych ludzi. Mimo \u017ce pochodz\u0105 z r\u00f3\u017cnych miast i kraj\u00f3w, ich historie s\u0105 przera\u017caj\u0105co uniwersalne, jakby mieszkali na jednym ogarni\u0119tym t\u0105 sam\u0105 wojn\u0105 terenie. Mo\u017ce tak jest w istocie? Z punktu widzenia cywil\u00f3w \u2013 skutki konfliktu s\u0105 wsz\u0119dzie podobne. Niezaspokojenie podstawowych potrzeb, poczucie zagro\u017cenia, strach, zniszczenia, trauma, konieczno\u015b\u0107 ucieczki, ch\u0119\u0107 powrotu \u2013 to zbiorowe do\u015bwiadczenia milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w Bliskiego Wschodu.<\/p>\n

\u201eCi\u0105gle mam przed oczami wnuka pod gruzami. Uda\u0142o si\u0119 nam go wyci\u0105gn\u0105\u0107, \u017cy\u0142. Ale nie by\u0142o szpitala ani przychodni, zmar\u0142 godzin\u0119 p\u00f3\u017aniej\u201d \u2013 m\u00f3wi Abdulrahman z Aleppo, kt\u00f3ry na zdj\u0119ciu stoi przy gruzach zawalonego budynku. Czworo cz\u0142onk\u00f3w jego rodziny zgin\u0119\u0142o w grudniu 2016 r. Jego krewni zgin\u0119li dwa dni przed tym, jak do zniszczonych wschodnich dzielnic Aleppo dotarli pracownicy MCK i Syryjskiego Arabskiego P\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyca, by ewakuowa\u0107 chorych, osoby starsze i cywil\u00f3w.<\/p>\n

Do\u015b\u0107 rozpaczliwie brzmi\u0105 kolejne apele o przestrzeganie mi\u0119dzynarodowego prawa humanitarnego, zaprzestanie wi\u0119zienia cywil\u00f3w w obl\u0119\u017ceniach, dost\u0119p do pomocy humanitarnej i prawa do ewakuacji, a tak\u017ce unikanie u\u017cycia broni w zaludnionych terenach, o ochron\u0119 miejskiej infrastruktury, o powstrzymanie si\u0119 od przesiedle\u0144 ludzi i poszanowanie ich praw, je\u015bli do tego dojdzie. O ochron\u0119 dla uchod\u017ac\u00f3w<\/a>. Ale te\u017c pracownik\u00f3w humanitarnych. O dost\u0119p do opieki psychologicznej i psychiatrycznej dla ofiar przemocy, o pomoc w odbudowie spo\u0142eczno\u015bci, nie tylko samej infrastruktury. Na razie te apele s\u0105 jak dialog z g\u0142uchym.<\/p>\n

Co b\u0119dzie po wojnie – to dzi\u015b jedna z najwa\u017cniejszych kwestii. Czy ludzie wr\u00f3c\u0105 do swoich dom\u00f3w? Do Aleppo wr\u00f3ci\u0142o 140 tys. mieszka\u0144c\u00f3w, ale tysi\u0105ce nadal czekaj\u0105 na powr\u00f3t (jest on niemo\u017cliwy, poniewa\u017c ci ludzie nie maj\u0105 do czego wraca\u0107).<\/p>\n

Taiz le\u017cy godzin\u0119 jazdy samochodem od Morza Czerwonego. Przed wojn\u0105 miasto by\u0142o znanym o\u015brodkiem przemys\u0142owym i kulturalnym, s\u0142yn\u0119\u0142o z produkcji kawy. Dzi\u015b to wszystko zosta\u0142o obr\u00f3cone w ruin\u0119, mieszka\u0144cy miasta \u2013 ponad p\u00f3\u0142 miliona os\u00f3b \u2013 sta\u0142o si\u0119 \u015bwiadkami i ofiarami konfliktu (ostrza\u0142u, snajper\u00f3w, walk ulicznych i nalot\u00f3w). Tysi\u0105ce musia\u0142y opu\u015bci\u0107 Taiz, zosta\u0142o ok. 200 tys. os\u00f3b, kt\u00f3re cierpia\u0142y z powodu 15-miesi\u0119cznego obl\u0119\u017cenia. Mimo \u017ce cz\u0119\u015bciowo zosta\u0142o ono zerwane, sytuacja humanitarna w mie\u015bcie jest katastrofalna: nie ma jedzenia, nie dzia\u0142aj\u0105 s\u0142u\u017cby publiczne, w tym medyczna i edukacyjna. W mie\u015bcie dzia\u0142aj\u0105 tylko dwa szpitale, ale ich problemem jest brak sprz\u0119tu, lek\u00f3w i kadry. W ca\u0142ym kraju dzia\u0142a tylko 45 proc. plac\u00f3wek medycznych sprzed wojny, a ich potrzeby na dostawy lek\u00f3w i sprz\u0119tu zaspakajane s\u0105 w mniej ni\u017c 30 proc.<\/p>\n

Hanan, mieszkanka Taiz, opowiada, \u017ce jej m\u0105\u017c nie bra\u0142 udzia\u0142u w walkach, pracowa\u0142 w recepcji w\u0142asnej kliniki stomatologicznej. \u2013 Byli\u015bmy g\u0142\u0119boko szcz\u0119\u015bliwi do czasu, kiedy w mie\u015bcie wybuch\u0142a wojna. Wszystko si\u0119 zmieni\u0142o <\/em>\u2013 m\u00f3wi kobieta. Para postanowi\u0142a zosta\u0107 w mie\u015bcie mimo walk i ostrza\u0142u, z trudem pr\u00f3buj\u0105c chroni\u0107 malutk\u0105 c\u00f3reczk\u0119 przed odg\u0142osami wojny. M\u0105\u017c Hanan zgin\u0105\u0142 od kuli snajpera, gdy wraca\u0142 do domu. \u2013 Tego dnia sko\u0144czy\u0142o si\u0119 moje \u017cycie. Straci\u0142am m\u0119\u017ca, prac\u0119, dom. Nie mog\u0142am sobie d\u0142u\u017cej pozwoli\u0107 na wynajem i musia\u0142am zamieszka\u0107 z rodzin\u0105. Ojciec, mimo ma\u0142ych dochod\u00f3w, musi wspiera\u0107 siedmioro mojego rodze\u0144stwa i nas. Niewiele mi zosta\u0142o, pr\u00f3cz wspomnie\u0144 miasta, jakim by\u0142o kiedy\u015b, pe\u0142nym \u017cycia<\/em>.<\/p>\n

Yousef z Mosulu opowiada z kolei, \u017ce bitwa o miasto dos\u0142ownie otar\u0142a si\u0119 o jego drzwi: \u2013 Napi\u0142em si\u0119 \u0142yka herbaty, nagle nie wiadomo, sk\u0105d pojawi\u0142 si\u0119 wybuch. Szrapnel rozerwa\u0142 mi ramiona i nogi. Wsta\u0142em i pobieg\u0142em do samochodu, by jak najszybciej dotrze\u0107 do szpitala. Mia\u0142em rany n\u00f3g, g\u0142owy i r\u0105k. Wszyscy cz\u0142onkowie mojej rodziny zostali ranni w tym ataku<\/em>.<\/p>\n

M\u0119\u017cczyzna mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 o szcz\u0119\u015bciu, jednak jego przypadek nie jest odosobniony. Bitwa o miasto dotyka p\u00f3\u0142tora miliona jego mieszka\u0144c\u00f3w. Cytowany w raporcie re\u017cyser dokumentu \u201eBitwa o Mosul\u201d zwraca uwag\u0119 na to, \u017ce praktycznie nie ma fizycznej granicy mi\u0119dzy cywilami a walcz\u0105cymi grupami \u2013 jeden z dow\u00f3dc\u00f3w opowiada\u0142 mu, \u017ce zdarza si\u0119, \u017ce on strzela z kuchni do wroga, kt\u00f3ry jest w salonie, podczas gdy cywile \u2013 ca\u0142e rodziny \u2013 s\u0105 na g\u00f3rze. Punktuje r\u00f3wnie\u017c inny brutalny szczeg\u00f3\u0142 wojny miejskiej \u2013 zdarza si\u0119, \u017ce samoch\u00f3d pu\u0142apka wybucha nieopodal bawi\u0105cych si\u0119 dzieci: \u2013 A ty wiesz, \u017ce oni zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z tego, co si\u0119 dzieje, ale przemoc wydaje si\u0119 ju\u017c w jakim\u015b sensie normalna?<\/em><\/p>\n

\"\"

Sana, Jemen. M\u0119\u017cczyzna zbiera drewno, by m\u00f3c ugotowa\u0107 jedzenie dla swojej rodziny. Fot. Jamal Abdullatif, ICRC.<\/p><\/div>\n

\"\"

Taiz, dzielnica Al Qahirah. Kobiety i dzieci zajmuj\u0105 si\u0119 dostarczaniem wody z cystern w obl\u0119\u017conej cz\u0119\u015bci miasta. Fot Khalid Al-Saeed, ICRC<\/p><\/div>\n

\"\"

Zniszczony szpital pa\u0144stwowy w Aleppo. Fot. Sana Tarabishi, ICRC<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pisz\u0105c o skutkach wojen na Bliskim Wschodzie, skupiamy si\u0119 na cierpieniach cywil\u00f3w albo na wielkiej polityce i skomplikowanej uk\u0142adance, w kt\u00f3rej tym ludziom przysz\u0142o odgrywa\u0107 jedynie t\u0142o. Mniej o wojnach m\u00f3wi si\u0119 przez pryzmat miast.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[16,70,139,140,3,138],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2244"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2244"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2244\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2261,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2244\/revisions\/2261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}