BBC dotar\u0142o do dw\u00f3ch os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0142ysza\u0142y nagranie ostatnich chwil \u017cycia saudyjskiego dziennikarza zamordowanego przed rokiem w Stambule.
\n
\nD\u017camal Chaszod\u017cd\u017ci 2 pa\u017adziernika 2018 r. uda\u0142 si\u0119 do konsulatu po dokumenty rozwodowe, potrzebne do zawarcia nowego zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego. Przedtem przekaza\u0142 narzeczonej, tureckiej naukowczyni Hatice Cengiz, sw\u00f3j telefon kom\u00f3rkowy, bo nie chcia\u0142, \u017ceby ktokolwiek mu go zabra\u0142. Przekroczy\u0142 pr\u00f3g i s\u0142uch po nim zagin\u0105\u0142. Wiadomo, \u017ce zosta\u0142 zamordowany przez specjalny szwadron zab\u00f3jc\u00f3w, kt\u00f3ry z tak\u0105 misj\u0105 przyby\u0142 do Stambu\u0142u. Do dzi\u015b nie odnaleziono cia\u0142a ani narz\u0119dzia zbrodni.<\/p>\n
Ale wychodz\u0105 na jaw kolejne makabryczne szczeg\u00f3\u0142y. BBC opublikowa\u0142o fragmenty rozm\u00f3w z dwiema kobietami (brytyjsk\u0105 adwokat baronow\u0105 Helen Kennedy i specjaln\u0105 sprawozdawczyni\u0105 do zab\u00f3jstw pozas\u0105dowych Agn\u00e8s Callamard), kt\u00f3re wys\u0142ucha\u0142y 45-minutowego nagrania z konsulatu. Okazuje si\u0119, \u017ce w budynku by\u0142o pe\u0142no pods\u0142uch\u00f3w.<\/p>\n
Tu\u017c po pierwszej wizycie Chaszod\u017cd\u017ciego w konsulacie 28 wrze\u015bnia rozdzwoni\u0142y si\u0119 telefony. Pierwszy – ze Stambu\u0142u – mia\u0142 pono\u0107 postawi\u0107 na nogi Sauda al-Qahtaniego, szefa biura komunikacji ksi\u0119cia Mohammeda bin Salmana. To kto\u015b st\u0105d zatwierdzi\u0142 operacj\u0119 pozbycia si\u0119 krytycznego wobec saudyjskich w\u0142adz dziennikarza. Chaszod\u017cd\u017ci oskar\u017ca\u0142 al-Qahtaniego w prasie o to, \u017ce przygotowywa\u0142 dla ksi\u0119cia \u201eczarn\u0105 list\u0119\u201d niewygodnych os\u00f3b.<\/p>\n
Rozmowy Stambu\u0142u z Rijadem odbywa\u0142y si\u0119 na wysokim szczeblu – mi\u0119dzy konsulem generalnym a szefem ds. bezpiecze\u0144stwa w ministerstwie spraw zagranicznych. Operacja by\u0142a wi\u0119c zaplanowana i nie przeprowadzi\u0142a jej przypadkowa banda oprych\u00f3w, lecz wysoko postawieni ludzie. Cytowany przez portal oficer tureckiego wywiadu twierdzi, \u017ce tego rodzaju akcja wymaga\u0142aby zgody kr\u00f3la albo ksi\u0119cia.<\/p>\n
Co si\u0119 dzia\u0142o mi\u0119dzy 28 wrze\u015bnia a 2 pa\u017adziernika? 1 pa\u017adziernika do Stambu\u0142u przylecia\u0142o trzech oficer\u00f3w saudyjskiego wywiadu; dw\u00f3ch pracowa\u0142o w biurze ksi\u0119cia Salmana. Wed\u0142ug Callamard dokonali na miejscu rekonesansu. 1 pa\u017adziernika wyl\u0105dowa\u0142 te\u017c prywatny odrzutowiec z dziewi\u0119cioma osobami (na pok\u0142adzie by\u0142 Salah al-Tubaigy, lekarz patolog).<\/p>\n
Monitoring zarejestrowa\u0142 m.in. jednego z cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u, kt\u00f3ry wszed\u0142 do konsulatu przed godz. 10 rano 2 pa\u017adziernika, czyli zanim przyby\u0142 tam Chaszod\u017cd\u017ci. Zdaniem Helen Kennedy m\u00f3zgiem operacji by\u0142 Maher Abdulaziz Mutreb, jeden z bliskich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w ksi\u0119cia.<\/p>\n
I tu zaczyna si\u0119 koszmar. Gdy dziennikarz z narzeczon\u0105 zmierzali do konsulatu, mia\u0142a miejsce szokuj\u0105ca rozmowa telefoniczna mi\u0119dzy Mutrebem a lekarzem s\u0105dowym dr. al-Tubaigym. Rozmawiali o sekcji zw\u0142ok, \u015bmiali si\u0119. Al-Tubaigy opowiada\u0142, \u017ce \u201ecz\u0119sto s\u0142ucha muzyki, gdy kroi zw\u0142oki, czasem pije kaw\u0119 i pali cygara\u201d. Najwyra\u017aniej wiedzia\u0142, po co zosta\u0142 tu \u015bci\u0105gni\u0119ty. \u201ePo raz pierwszy w \u017cyciu b\u0119d\u0119 musia\u0142 kroi\u0107 na pod\u0142odze. Nawet rze\u017anik wiesza zwierz\u0119, \u017ceby to zrobi\u0107\u201d \u2013 przytacza Kennedy. W tym samym czasie na pi\u0119trze trwa\u0142y przygotowania. Pod\u0142og\u0119 wy\u0142o\u017cono foli\u0105. Gdy dziennikarz pojawi\u0142 si\u0119 w konsulacie, pad\u0142o pytanie: \u201eczy\u017cby przyby\u0142o zwierz\u0119 ofiarne?\u201d.<\/p>\n
Sprawy potoczy\u0142y si\u0119 szybko. Dziennikarzowi zmieni\u0142 si\u0119 g\u0142os, jakby si\u0119 zorientowa\u0142, \u017ce co\u015b mu zagra\u017ca. Czy wiedzia\u0142, \u017ce zostanie zamordowany? Z nagra\u0144 wynika, \u017ce spodziewa\u0142 si\u0119 raczej porwania. Dopytywa\u0142, czy dostanie zastrzyk, nie dowierza\u0142, \u017ce wszystko dzieje si\u0119 w ambasadzie.<\/p>\n
Nagrania wskazuj\u0105, \u017ce zosta\u0142 uduszony, najpewniej plastikowym workiem. Nie \u017cy\u0142 ju\u017c, gdy kto\u015b (chyba Mutreb) powiedzia\u0142: \u201eDajcie mu ci\u0105\u0107\u201d. Dziennikarzowi obci\u0119to te\u017c g\u0142ow\u0119. Kto\u015b inny zameldowa\u0142, \u017ce \u201eju\u017c po wszystkim\u201d.<\/p>\n
P\u00f3\u017aniej mi\u0119dzy ambasad\u0105 a rezydencj\u0105 konsula dwie ulice dalej zacz\u0119\u0142y kr\u0105\u017cy\u0107 samochody. Kamery zarejestrowa\u0142y ludzi z walizkami i plastikowymi torbami. Przed godz. 16 z konsulatu wysz\u0142o dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn – jeden mia\u0142 na sobie ubranie dziennikarza, ale inne buty, drugi mia\u0142 twarz zas\u0142oni\u0119t\u0105 kapturem, ni\u00f3s\u0142 torb\u0119. M\u0119\u017cczy\u017ani szli w stron\u0119 B\u0142\u0119kitnego Meczetu, tam zn\u00f3w uchwyci\u0142y ich kamery. M\u0119\u017cczyzna upozorowany na Chaszod\u017cd\u017ciego mia\u0142 na sobie ju\u017c inne ubranie.<\/p>\n
W tym samym czasie Cengiz ca\u0142y czas czeka\u0142a na narzeczonego. Po godz. 15:30 zorientowa\u0142a si\u0119, \u017ce konsulat jest zamkni\u0119ty. Stra\u017cnik \u201enic nie wiedzia\u0142\u201d. Kobieta zadzwoni\u0142a do przyjaciela dziennikarza, kt\u00f3ry uruchomi\u0142 kontakty na wysokim szczeblu w Turcji. Mimo \u017ce wywiad i biuro prezydenta wiedzia\u0142y ju\u017c, \u017ce Chaszod\u017cd\u017ci nie opu\u015bci\u0142 konsulatu, prawdopodobnie trwa\u0142o zacieranie \u015blad\u00f3w.\u00a0Przed 19 ca\u0142y szwadron by\u0142 na pok\u0142adzie prywatnego samolotu i odlecia\u0142 do Rijadu.<\/p>\n
Od tego momentu mniej wi\u0119cej wiemy, co si\u0119 dzia\u0142o. Saudyjczycy przekonywali, \u017ce Chaszod\u017cd\u017ci opu\u015bci\u0142 konsulat, s\u0142u\u017cby tureckie – \u017ce nie.<\/p>\n
Dziennikarze BBC pytaj\u0105: skoro s\u0142u\u017cby pods\u0142uchiwa\u0142y, co dzia\u0142o si\u0119 w konsulacie, to czy mog\u0142y ostrzec dziennikarza? Niestety nie wiadomo, czy rozmowy toczone wewn\u0105trz budynku na bie\u017c\u0105co ods\u0142uchiwano. Te 45 kluczowych minut to esencja z 5 tys. godzin.<\/p>\n
Co wi\u0119cej, cztery dni po znikni\u0119ciu dysydenta do Stambu\u0142u z Rijadu przyby\u0142 kolejny zesp\u00f3\u0142 – oficjalnie po to, \u017ceby wyja\u015bni\u0107, co si\u0119 sta\u0142o. Nieoficjalnie – \u017ceby zatrze\u0107 \u015blady. Tureckie s\u0142u\u017cby przez kolejne dwa tygodnie nie mog\u0142y wej\u015b\u0107 do konsulatu, bo Saudyjczycy powo\u0142ywali si\u0119 na ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 tego miejsca. Kiedy s\u0142u\u017cby wesz\u0142y do \u015brodka, by\u0142o ju\u017c czysto.<\/p>\n
Pod presj\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 Saudyjczycy przyznali w ko\u0144cu, \u017ce dziennikarz zosta\u0142 zamordowany, ale operacja by\u0142a bezprawna i nikt jej nie autoryzowa\u0142. Tureckie s\u0142u\u017cby poprosi\u0142y o pomoc MI6 i CIA, a efektem wsp\u00f3\u0142pracy by\u0142 s\u0142ynny raport, w kt\u00f3rym stwierdzono z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem, \u017ce zab\u00f3jstwo zleci\u0142 sam Mohammed bin Salman.<\/p>\n
W Arabii Saudyjskiej toczy si\u0119 proces 11 os\u00f3b, w tym Mutreba i dr. al-Tubaigy. Na \u0142awie oskar\u017conych nie znalaz\u0142 si\u0119 Saud al-Qahtani. Saudyjczycy do dzi\u015b utrzymuj\u0105, \u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 Salman o niczym nie wiedzia\u0142. Kilka dni temu po raz pierwszy publicznie zabra\u0142 w sprawie g\u0142os. Podkre\u015bli\u0142, \u017ce w Arabii Saudyjskiej s\u0105 3 mln urz\u0119dnik\u00f3w, kt\u00f3rzy u\u017cywaj\u0105 samolot\u00f3w…<\/p>\n
Salman mia\u0142 zmieni\u0107 oblicze Arabii Saudyjskiej, zluzowa\u0107 zasady codziennego \u017cycia kobiet, otworzy\u0107 kina, a kraj – na turystyk\u0119. Trudno mu jednak udawa\u0107 reformatora, kiedy si\u0119 m\u00f3wi, \u017ce ma na r\u0119kach krew.<\/p>\n
Nied\u0142ugo minie pierwsza rocznica \u015bmierci D\u017camala Chaszod\u017cd\u017ciego \u2013 i nadal wiele pyta\u0144 pozostaje bez odpowiedzi. Prawdopodobnie nigdy nie uda si\u0119 znale\u017a\u0107 cia\u0142a, co ma znaczenie procesowe, ale i ludzkie, wa\u017cne dla bliskich. Zbrodnia przera\u017ca nie tylko ze wzgl\u0119du na makabryczne szczeg\u00f3\u0142y, ale te\u017c bezduszno\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy wiedz\u0105 i mog\u0105 wi\u0119cej. To o tym powinni\u015bmy pami\u0119ta\u0107, patrz\u0105c na prezentowan\u0105 oficjalnie \u201e\u0142adniejsz\u0105 stron\u0119\u201d Arabii Saudyjskiej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nied\u0142ugo minie pierwsza rocznica \u015bmierci D\u017camala Chaszod\u017cd\u017ciego.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4222,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[7,216,229,230],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4206"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4206"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4206\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4226,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4206\/revisions\/4226"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4222"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}