\u015awi\u0119ta, rzecz jasna, powa\u017cna sprawa. I Chanuka, i Bo\u017ce Narodzenie, dla \u017byd\u00f3w, dla chrze\u015bcijan. Jedni czcz\u0105 cud, jaki zdarzy\u0142 si\u0119 w \u015bwi\u0105tyni, drudzy – cud narodzin Dzieci\u0105tka. Z ogromnym szacunkiem darz\u0119 ludzi, dla kt\u00f3rych z duchowego punktu widzenia to istotne wydarzenia.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
A s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy traktuj\u0105 obie tradycje z przymru\u017ceniem oka. W Ameryce ju\u017c od dawna mniej wi\u0119cej o tej porze roku obchodzi si\u0119 Chrismuk\u0119, z angielska Chrismukkah, po\u0142\u0105czenie Christmas i Chanuki. Wielu moich \u017cydowskich i chrze\u015bcija\u0144skich znajomych krzywi si\u0119 na t\u0119 my\u015bl. Ale s\u0105 i tacy, kt\u00f3rzy wyobra\u017caj\u0105 sobie choink\u0119 i chanukij\u0119 pod jednym dachem. Co prawda \u015brodowiska chrze\u015bcija\u0144skie i ameryka\u0144scy rabini skrytykowali kiedy\u015b ide\u0119 Chrismuki. Ci drudzy twierdzili, \u017ce jest obra\u017aliwa dla wyznawc\u00f3w obu religii. Kwestia podej\u015bcia.<\/p>\n\n\n\n
Wierni fani serialu \u201ePrzyjaciele\u201d (do kt\u00f3rych si\u0119 zaliczam) pami\u0119taj\u0105 zapewne, jak Ross pr\u00f3bowa\u0142 opowiedzie\u0107 kilkuletniemu synowi o cudzie, oliwie, Machabeuszach, czyli o \u017cydowskiej tradycji i historii Chanuki. Jego wysi\u0142ki spe\u0142zaj\u0105 na niczym. Ben dopytuje, kiedy przyjdzie Miko\u0142aj, nuci \u201eJingle Bells\u201d. Kiedy ojciec ignoruje zagajenia o prezenty, syn pyta smutno: \u201eNie by\u0142em grzeczny?\u201d. Ross czuje, \u017ce Chanuka przegra\u0142a z Bo\u017cym Narodzeniem, zw\u0142aszcza gdy u progu mieszkania pojawia si\u0119 kolega w stroju \u015bw. Miko\u0142aja. Scenka odpowiada z grubsza temu, co dzieje si\u0119 w rodzinach, w kt\u00f3rych jedno z ma\u0142\u017conk\u00f3w jest \u017bydem lub \u017byd\u00f3wk\u0105, a drugie chrze\u015bcijaninem lub chrze\u015bcijank\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W wielu wypadkach, zw\u0142aszcza w \u015bwieckich domach, choinka i chanukija nie s\u0105 ju\u017c symbolami religijnymi, a bardziej ozdob\u0105 odart\u0105 z faktycznego przes\u0142ania. Chrismuka jako \u201e\u015bwi\u0119towanie\u201d, hybryda Bo\u017cego Narodzenia i Chanuki – wesz\u0142a do dom\u00f3w i popkultury, a jako nazwa w\u0142a\u015bnie z niej si\u0119 wywodzi. W 2003 r. jeden z bohater\u00f3w serialu \u201eO.C.\u201d, kt\u00f3rego ojciec jest \u017bydem, a matka chrze\u015bcijank\u0105, \u201ewymy\u015bla\u201d to \u201e\u015bwi\u0119to\u201d, osiem dni prezent\u00f3w plus jeden z \u201etonami prezent\u00f3w\u201d. Chrismuka wraca w kolejnych sezonach. W Ameryce przyj\u0119\u0142a si\u0119 z ca\u0142ym jej \u015bwi\u0119tokradzkim kiczem. Skarpety przy kominku ozdobione \u017cydowskimi symbolami, choinka zwie\u0144czona Gwiazd\u0105 Dawida, czerwona kipa z bia\u0142ym pomponikiem, czapka Miko\u0142aja w kolorze niebieskim, kartki z \u017cyczeniami \u201eHappy Chrismukkah\u201d\u2026 Rynek szybko wykorzysta\u0142 poda\u017c.<\/p>\n\n\n\n
Chrismuka jest na poz\u00f3r nowym pomys\u0142em czy \u2013 dla niekt\u00f3rych \u2013 wymys\u0142em. Ale jej korzenie si\u0119gaj\u0105 znacznie dalej. Pr\u00f3ba \u0142\u0105czenia obu \u015bwi\u0105t narodzi\u0142a si\u0119 ponad sto lat temu w Niemczech, gdy powsta\u0142o Weihnukkah (Weihnachten, czyli Bo\u017ce Narodzenie, plus Chanuka). Muzeum \u017bydowskie w Berlinie w 2005 r. po\u015bwi\u0119ci\u0142o temu \u015bwi\u0119tu oddzieln\u0105 wystaw\u0119, ukazuj\u0105c\u0105, jak post\u0119puj\u0105ca asymilacja \u017byd\u00f3w w kraju i wzrost liczby ma\u0142\u017ce\u0144stw mieszanych doprowadzi\u0142y do pomieszania czy \u2013 jak kto woli \u2013 godzenia obu \u015bwi\u0105t.<\/p>\n\n\n\n
\u015awi\u0119ta nie zawsze wypadaj\u0105 w tym samym czasie. Na przyk\u0142ad w przysz\u0142ym i kolejnym roku Chanuka b\u0119dzie mia\u0142a miejsce przed Bo\u017cym Narodzeniem. W tym roku si\u0119 pokrywaj\u0105. Pierwsza \u015bwieca na chanukiji pali si\u0119 od niedzieli 22 grudnia, ostatnia zostanie zapalona 30 grudnia.<\/p>\n\n\n\n
W Warszawie jak co roku chanukija stan\u0119\u0142a na pl. Grzybowskim, cho\u0107 wsz\u0119dzie wok\u00f3\u0142 wida\u0107 choinki, bo\u017conarodzeniowe dekoracje. Ceremonii zapalenia \u015bwiecy przypatrywa\u0142 si\u0119 pewien pan w miko\u0142ajowej czapie. Nie wadzi to przecie\u017c nikomu, \u017ceby cieszy\u0107 si\u0119 z nadej\u015bcia \u015bwi\u0105t tych czy innych. Co roku prezydent zapala \u015bwiece tak\u017ce na chanukowym \u015bwieczniku (ale akurat nie w tym, pono\u0107 z powodu kolizji kalendarza z innymi planami), chanukije pojawiaj\u0105 si\u0119 w Sejmie. Nie jest to klasyczna, popkulturalna Chrismuka, ale uhonorowanie tych, kt\u00f3rzy w Polsce obchodz\u0105 swoje \u015bwi\u0119to – czasem razem, czasem osobno.<\/p>\n\n\n\n
Oba \u015bwi\u0119ta s\u0105 niezwykle istotne z punktu widzenia wyznawc\u00f3w ka\u017cdej z religii. Chanuk\u0119 obchodzi si\u0119 na pami\u0105tk\u0119 odbicia \u015bwi\u0105tyni Jerozolimskiej z r\u0105k greckich poplecznik\u00f3w Antiocha IV, gdzie dosz\u0142o do jej rytualnego oczyszczenia za pomoc\u0105 oliwy. Machabeusze znale\u017ali tylko jeden dzbanek oliwy z piecz\u0119ci\u0105 arcykap\u0142ana, kt\u00f3ra przez jeden dzie\u0144 mog\u0142a podtrzymywa\u0107 wieczny ogie\u0144 w lampie (ner tamid). Wtedy zdarzy\u0142 si\u0119 cud – oliwy wystarczy\u0142o na osiem dni. Dlatego \u015bwi\u0119to trwa tak d\u0142ugo i bywa nazywane \u201e\u015awi\u0119tem \u015awiate\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n
To jedno z najrado\u015bniejszych \u017cydowskich \u015bwi\u0105t i wi\u0105\u017ce si\u0119 z okre\u015blonym menu. Na st\u00f3\u0142 trafiaj\u0105 potrawy, kt\u00f3rych przygotowanie wymaga oliwy albo oleju \u2013 w przypadku \u017byd\u00f3w Aszkenazyjskich z naszej cz\u0119\u015bci Europy s\u0105 to po prostu placki ziemniaczane i p\u0105czki. Dzieci otrzymuj\u0105 drobne upominki, najcz\u0119\u015bciej czekoladowe monety.<\/p>\n\n\n\n
Podarunki to te\u017c cz\u0119\u015b\u0107 tradycji Bo\u017cego Narodzenia, ale istot\u0105 \u015bwi\u0119ta jest celebrowanie kolejnej rocznicy cudu narodzin Dzieci\u0105tka i de facto<\/em> chrze\u015bcija\u0144stwa jako religii. Choinki, jemio\u0142a, potrawy \u2013 to wszystko, jak w przypadku Chanuki, tylko oprawa.<\/p>\n\n\n\n A gdzie w tym wszystkim Bliski Wsch\u00f3d? Dok\u0142adnie na pocz\u0105tku. Oba wydarzenia, cud w \u015bwi\u0105tyni i narodziny Jezusa, odby\u0142y si\u0119 niemal w tym samym miejscu \u2013 jedno w Jerozolimie, drugie w oddalonym o kilka kilometr\u00f3w Betlejem. Dla mnie oba miejsca maj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 moc, \u0142\u0105cz\u0105 i dziel\u0105 zarazem. W Jerozolimie, mie\u015bcie trzech wielkich religii, wszystko splata si\u0119 w jednym miejscu i przeradza w konflikt. W oddzielonym murem i checkpointami Betlejem co roku rodzi si\u0119 nowa nadzieja.<\/p>\n\n\n\n W tym roku jest rozmach. Po chudych latach intifady, kiedy miasto bardzo podupad\u0142o, bo tury\u015bci bali si\u0119 tu przyje\u017cd\u017ca\u0107 – teraz wracaj\u0105. Znowu buduje si\u0119 hotele, obl\u0119\u017cenie prze\u017cywa Bazylika Narodzenia Pa\u0144skiego, postawiona \u2013 jak wierz\u0105 chrze\u015bcijanie \u2013 w miejscu, gdzie narodzi\u0142 si\u0119 Jezus. W tym roku w bazylice jest jeszcze bardziej od\u015bwi\u0119tnie, bo kilka tygodni temu z Rzymu wr\u00f3ci\u0142a tu relikwia z boskiego \u017c\u0142\u00f3bka. Na uroczysto\u015bci zapalenia \u015bwiate\u0142ek na choince w Betlejem obecny by\u0142 palesty\u0144ski premier Mohammed Sztajeh. Bo\u017conarodzeniowe jarmarki, uliczne ozdoby, kol\u0119dy i ogromniasta choinka dotar\u0142y te\u017c do Ramallah, cho\u0107 w samym mie\u015bcie na co dzie\u0144 nie ma zbyt wielu chrze\u015bcijan. I bardzo dobrze, niech ka\u017cdy \u015bwi\u0119tuje, co i jak chce. Kto wie, mo\u017ce zn\u00f3w zdarzy si\u0119 cud?<\/p>\n\n\n\n Radosnych \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia! <\/em> Wielu moich \u017cydowskich oraz chrze\u015bcija\u0144skich znajomych krzywi si\u0119 na my\u015bl, ale dla innych mo\u017cliwe jest wsp\u00f3\u0142istnienie choinki i chanukowego \u015bwiecznika pod jednym dachem.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4426,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[233,232,45],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4427"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4427"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4489,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4427\/revisions\/4489"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4426"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Chag Chanuka Sameach! <\/em>
Weso\u0142ej Chrismuki!<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"