Baszar Asad obj\u0105\u0142 fotel prezydenta Syrii 17 lipca 2000 r. Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce wypada dzi\u015b te\u017c \u015awiatowy Dzie\u0144 Sprawiedliwo\u015bci Mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Asad zosta\u0142 prezydentem w\u0142a\u015bciwie przez przypadek. Jego ojciec Hafez na nast\u0119pc\u0119 wyznaczy\u0142 starszego o trzy lata Basela. Baszar sko\u0144czy\u0142 medycyn\u0119 w Damaszku i osiad\u0142 w Londynie, gdzie robi\u0142 specjalizacj\u0119 z okulistyki. Niewykluczone, \u017ce gdyby sprawy potoczy\u0142y si\u0119 inaczej, zosta\u0142by w Wielkiej Brytanii, zw\u0142aszcza \u017ce po\u015blubi\u0142 Asm\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a brytyjskie obywatelstwo. Plany pokrzy\u017cowa\u0142a nag\u0142a \u015bmier\u0107 Basela w wypadku samochodowym. Hafez \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 Baszara do Syrii i zacz\u0105\u0142 go przygotowywa\u0107 do roli, metodycznie wprowadzaj\u0105c w najwa\u017cniejsze sprawy. Przez sze\u015b\u0107 lat Baszar budowa\u0142 pozycj\u0119 w wojsku (sko\u0144czy\u0142 akademi\u0119 wojskow\u0105 w Homsie, awansowa\u0142 do stopnia pu\u0142kownika) i nabiera\u0142 do\u015bwiadczenia. W tym czasie w armii zasz\u0142y wa\u017cne zmiany, do rezerwy odes\u0142ano dawnych dow\u00f3dc\u00f3w, stanowiska obsadzono lojalnymi alawitami.<\/p>\n\n\n\n
Z drugiej strony Baszar umacnia\u0142 wizerunek reformatora \u2013 wprowadzi\u0142 internet, a przynajmniej jemu si\u0119 to przypisuje, i stan\u0105\u0142 na czele urz\u0119du antykorupcyjnego, co mia\u0142o by\u0107 dowodem nowej jako\u015bci. Niewielu Syryjczyk\u00f3w akurat na to si\u0119 nabra\u0142o; korupcja to element systemu, jeden z jego filar\u00f3w. Dzi\u0119ki funkcji Asad m\u00f3g\u0142 si\u0119 jednak pozby\u0107 niewygodnych konkurent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Szkolenie na prezydenta zako\u0144czy\u0142o si\u0119 w 2000 r. wraz ze \u015bmierci\u0105 Hafeza. Kiedy Baszar obejmowa\u0142 urz\u0105d, mia\u0142 zaledwie 34 lata. Dla niego zmieniono konstytucj\u0119 i obni\u017cono minimalny wiek z 40 do 34 lat dla kandydata. W przem\u00f3wieniu inauguracyjnym zapowiedzia\u0142 liberalizacj\u0119 gospodarki, reformy polityczne, ale stanowczo odrzuci\u0142 zachodni styl demokracji. Mimo to z pocz\u0105tku m\u00f3g\u0142 dawa\u0107 nadziej\u0119 na inny styl rz\u0105dzenia; przez Syri\u0119 przetoczy\u0142a si\u0119 tzw. wiosna damasce\u0144ska. By\u0142 to okres odwil\u017cy, o\u017cywionych debat, pr\u00f3b budowania spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. W ge\u015bcie dobrej woli zamkni\u0119to wi\u0119zienie dla wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych w dzielnicy Mezze, wypuszczono te\u017c cz\u0142onk\u00f3w Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego. Po roku sko\u0144czy\u0142 si\u0119 ten festiwal mi\u0142o\u015bci, fora pozamykano, podobnie jak wielu intelektualist\u00f3w, oskar\u017caj\u0105c ich o pr\u00f3b\u0119 obalenia systemu. Wr\u00f3ci\u0142y represje i wszechw\u0142adza Muchabaratu.<\/p>\n\n\n\n
Asad, nawet je\u015bli pr\u00f3bowa\u0142 tchn\u0105\u0107 w system nieco wolno\u015bci, musia\u0142 si\u0119 ugi\u0105\u0107 pod zabetonowanym systemem. Ale Syria pod jego rz\u0105dami si\u0119 zmienia\u0142a, bo zmienia\u0142 si\u0119 otaczaj\u0105cy \u015bwiat. Z jednej strony by\u0142 internet, z drugiej – umiarkowane reformy gospodarcze, m.in. w systemie bankowym. Nie my\u015blano jednak o lepszym \u017cyciu dla wszystkich Syryjczyk\u00f3w, lecz o nape\u0142nianiu kas elicie, na czele z Ramim Makhloufem, kuzynem Asada, kt\u00f3ry przej\u0105\u0142 kontrol\u0119 nad po\u0142ow\u0105 syryjskiej gospodarki.<\/p>\n\n\n\n
Sprawy skomplikowa\u0142y si\u0119 te\u017c na arenie mi\u0119dzynarodowej: Asad zaj\u0105\u0142 bardzo krytyczne stanowisko wobec USA po inwazji na Irak, budowa\u0142 bliskie relacje z Teheranem i Hezbollahem. Na odcinku liba\u0144skim co\u015b wyra\u017anie posz\u0142o nie tak: w 2005 r. w zamachu bombowym zgin\u0105\u0142 premier Libanu Rafik Hariri. Wiele trop\u00f3w prowadzi\u0142o do Damaszku, ale nikogo za r\u0119k\u0119 nie z\u0142apano. Pod presj\u0105 Syria musia\u0142a si\u0119 z Libanu wycofa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
To, \u017ce o \u017cadnej demokracji, nawet fasadowej, nie mo\u017ce by\u0107 mowy, sta\u0142o si\u0119 jasne w 2007 r. Podczas referendum zatwierdzaj\u0105cego kolejn\u0105 siedmioletni\u0105 kadencj\u0119 Asada by\u0142 on jedynym kandydatem. Innym nie pozwolono startowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Asad by\u0142by jednym z wielu wata\u017ck\u00f3w na Bliskim Wschodzie, gdyby nie arabska wiosna, kt\u00f3ra zmiot\u0142a w\u0142adc\u00f3w z tron\u00f3w, cho\u0107 nie byli kr\u00f3lami. Arabska wiosna do Syrii dotar\u0142a w marcu 2011 r., ale Asad nie zamierza\u0142 by\u0107 ani Mubarakiem, ani Ben Alim. Rewolta wymkn\u0119\u0142a si\u0119 spod kontroli i zamieni\u0142a w krwaw\u0105 wojn\u0119 domow\u0105, skomplikowan\u0105 pl\u0105tanin\u0119 interes\u00f3w. To tu umo\u015bci\u0142o si\u0119 Pa\u0144stwo Islamskie, zagarniaj\u0105c jedn\u0105 trzeci\u0105 terytorium kraju. Ostatnie 10 lat to najgorszy czas w nowo\u017cytnej historii Syrii, a Baszar Asad mia\u0142 w tym spory udzia\u0142. Od lat oskar\u017cany jest o ataki na ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105, tak\u017ce z wykorzystaniem broni chemicznej. Tortury, bomby beczkowe, naloty na szpitale, szko\u0142y, bazary prowadzone pod has\u0142em wojny z terroryzmem – przynios\u0142y setki tysi\u0119cy ofiar \u015bmiertelnych, po\u0142owa spo\u015br\u00f3d 20 mln ludzi musia\u0142a opu\u015bci\u0107 domy.<\/p>\n\n\n\n