Prawdziwy Orient Express z szykiem i gracj\u0105 odje\u017cd\u017ca\u0142 z Pary\u017ca, by sko\u0144czy\u0107 bieg w Stambule. Ja proponuj\u0119 Pa\u0144stwu podr\u00f3\u017c nowym szlakiem, w nowych czasach.<\/p>\n
Trasa b\u0119dzie wiod\u0142a przez g\u0142\u00f3wne miasta Bliskiego Wschodu, kt\u00f3ry na naszych oczach zmienia Arabska Wiosna. B\u0119dziemy zagl\u0105da\u0107 wsz\u0119dzie tam, gdzie dzieje si\u0119 co\u015b ciekawego. Zapraszam wszystkich ch\u0119tnych. Miejsca nienumerowane. Rozk\u0142ad jazdy nieznany. Op\u00f3\u017anienia mo\u017cliwe, jak to na Bliskim Wschodzie. Zasady przejazdu \u2013 patrz regulamin<\/a> i m\u00f3j stosunek do Pa\u0144stwa opinii.<\/a><\/p>\n Ruszamy powoli, bez po\u015bpiechu. Pierwszym, w miar\u0119 spokojnym miejscem na naszej trasie jest Amman<\/strong>. W tym po\u0142o\u017conym na kilkunastu wzg\u00f3rzach mie\u015bcie zawsze jest albo pod g\u00f3rk\u0119, albo z g\u00f3rki. Mieszka\u0144cy ju\u017c do tego przywykli. Z jednej strony podnie\u015bli ceny pr\u0105du, to wysz\u0142a demonstracja, z drugiej uda\u0142o si\u0119 w miar\u0119 sprawnie przeprowadzi\u0107 wybory. W miar\u0119, bo Bractwo Muzu\u0142ma\u0144skie narzeka na brak reform\u2026 Gdyby Bractwo wygra\u0142o na pewno reformy ruszy\u0142yby z kopyta (za chwil\u0119 zajrzymy do Kairu i zobaczymy jak wygl\u0105daj\u0105 one z bliska). W Jordanii za to, mimo obowi\u0105zkowego parytetu (na sztywno w 150-osobowym parlamencie, 15 miejsc zarezerwowanych jest dla kobiet), ponad obowi\u0105zkow\u0105 list\u0105 uda\u0142o si\u0119 przej\u015b\u0107 jeszcze jednej kobiecie.<\/p>\n Wi\u0119ksze burze polityczne na razie omijaj\u0105 Jordani\u0119. Te deszczowe ku powszechnej rado\u015bci spowodowa\u0142y, \u017ce po raz pierwszy od 10 lat podni\u00f3s\u0142 si\u0119 poziom wody w umieraj\u0105cym Morzu Martwym.<\/p>\n Jerozolima<\/strong> cieszy si\u0119 dok\u0142adnie z tego samego. Pewnie nied\u0142ugo zaczn\u0105 si\u0119 k\u0142\u00f3tnie, czyich deszczy we wsp\u00f3lnym morzu jest wi\u0119cej\u2026 Ale Izrael ma teraz wi\u0119ksze zmartwienia ni\u017c poziom wody w Morzu Martwym. Chemiczne arsena\u0142y Syrii, nad kt\u00f3rymi wojska Asada mia\u0142yby utraci\u0107 kontrol\u0119 czy program nuklearny Iranu sp\u0119dzaj\u0105 sen z powiek politykom, przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 te\u017c na codzienne poczucie (nie)bezpiecze\u0144stwa zwyk\u0142ych obywateli. Ludzie \u017cyj\u0105 normalnie, ale rozmowy wok\u00f3\u0142 \u201eczy b\u0119dzie wojna?\u201d s\u0105 na porz\u0105dku dziennym.<\/p>\n Kilka dni po wyborach nie wiadomo te\u017c, z kim Netanjahu utworzy koalicj\u0119 rz\u0105dow\u0105. Niby Netanjahu wygra\u0142 wybory, ale przecie\u017c liczy\u0142 na wi\u0119cej ni\u017c te 31 mandat\u00f3w, kt\u00f3re uciu\u0142a\u0142 w koalicji z \u201eNasz Dom Izrael\u201d. Ortodoksi dadz\u0105 mu kolejne 18 mandat\u00f3w, ale to wci\u0105\u017c za ma\u0142o\u2026 \u0141akomym k\u0105skiem by\u0142by Jair Lapid z \u201eYesh Atid\u201d z 19 miejscami w Knesecie. Jeszcze przed wyborami przekonywa\u0142, \u017ce lepiej wej\u015b\u0107 do takiej koalicji, bo neutralizuje si\u0119 w ten spos\u00f3b g\u0142osy skrajne, ale dla Shelley Jakimowicz z Partii Pracy takie postawienie sprawy jest nie do przyj\u0119cia. Jair Lapid to cudowne dziecko izraelskiej polityki. Celebryta, sybaryta, romantyk (autor piosenek, przedstawie\u0144), popularny prowadz\u0105cy talk-show, autor felieton\u00f3w, by\u0142y bokser amator. Cz\u0142owiek z prezencj\u0105 i koneksjami. Dla ka\u017cdego co\u015b mi\u0142ego: ulgi dla klasy \u015bredniej, pomoc dla m\u0142odych, rozw\u00f3j szkolnictwa publicznego, rozwi\u0105zanie konfliktu z Palesty\u0144czykami. A do tego wdzi\u0119k, szyk i luz. To spodoba\u0142o si\u0119 bardziej ni\u017c ostra nacjonalistyczna retoryka Naftalego Benetta, kt\u00f3ry nie dogoni\u0142 sonda\u017cy i zdoby\u0142 \u201etylko\u201d 12 mandat\u00f3w (Netanjahu go nie chce w koalicji, ale to chyba kwestia osobistych uraz\u00f3w \u2013 Benett by\u0142 niegdy\u015b jego bliskim wsp\u00f3\u0142pracownikiem).<\/p>\n Liban<\/strong> \u017cyje jednym \u015blubem. On ma na imi\u0119 Nidal, ona Khulud. Zwyczajni liba\u0144scy Kowalscy, cho\u0107 historia ich mi\u0142o\u015bci \u017cywcem jakby z Romea i Julii, tylko z lepszym fina\u0142em. Jedno wyznania sunnickiego, drugie szyickiego – mi\u0142o\u015b\u0107 na te warunki prawie niemo\u017cliwa. Tu ka\u017cde wyznanie ma sw\u00f3j ko\u015bci\u00f3\u0142 i w\u0142asne porz\u0105dki, wed\u0142ug kt\u00f3rych organizuje si\u0119 \u017cycie rodzinne: \u015bluby, rozwody, dziedziczenie. To nie prawo cywilne i pa\u0144stwo, ale meczet, cerkiew, ko\u015bci\u00f3\u0142 czy synagoga kieruj\u0105 ruchem.<\/p>\n Problem zaczyna si\u0119 wtedy, gdy ma\u0142\u017conkowie s\u0105 z r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144. Do tej pory m\u0142odzi nie tylko z Libanu, ale wszystkich bliskowschodnich kraj\u00f3w, z Izraelem w\u0142\u0105cznie, radzili sobie, bior\u0105c \u015blub cywilny na Cyprze. Bo \u015blub\u00f3w cywilnych na Bliskim Wschodzie brak. Nie chc\u0105 si\u0119 na nie zgodzi\u0107 chrze\u015bcijanie (\u201ec\u00f3rki wyjd\u0105 nam za muzu\u0142man\u00f3w i to spos\u00f3b na wyt\u0119pienie chrze\u015bcijan\u201d), ani muzu\u0142manie (\u201etaki \u015blub jest niezgodny z szariatem, a cz\u0142owiek, kt\u00f3ry \u017cyje po takim \u015blubie cudzo\u0142o\u017cy i zas\u0142uguje na \u015bmier\u0107\u201d). Nie i basta!<\/p>\n A Nidal i Khuld? Tacy zwyczajni Kowalscy uparli si\u0119, \u017ce mimo r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 wezm\u0105 \u015blub w Libanie. I tu schody: ka\u017cda osoba bierze \u015blub wed\u0142ug zasad okre\u015blonych przez w\u0142asne wyznanie, a osoba, kt\u00f3ra nie ma wyznania robi to wed\u0142ug zasad prawa. Tyle, \u017ce te zasady nie tylko w Libanie, ale nigdzie na Bliskim Wschodzie nie zosta\u0142y okre\u015blone, bo de facto nie ma tu os\u00f3b \u201ebez wyznania\u201d. Przecie\u017c ka\u017cdy urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie, kt\u00f3ra do gdzie\u015b nale\u017cy. A Nidal i Khulud uparli si\u0119, \u017ce nie b\u0119d\u0105 nale\u017ce\u0107. Konsekwentnie czy\u015bcili rubryki \u201ewyznanie\u201d, a\u017c z dokumentami \u201ebez wyznania\u201d poszli do s\u0105du i za\u017c\u0105dali \u015blubu. S\u0105d \u2013 co jest \u2013 pierwszym w historii takim przypadkiem udzieli\u0142 im \u015blubu, ale z braku w\u0142asnego prawa, powo\u0142a\u0142 si\u0119 na ostatnie obowi\u0105zuj\u0105ce w tej sprawie przepisy\u2026 francuskie z 1936 r., gdy Liban by\u0142 terytorium mandatowym Francji. Nidal i Khulud zostali pionierami, pewnie ich tropem wkr\u00f3tce p\u00f3jd\u0105 inni. Sam prezydent pogratulowa\u0142 m\u0142odej parze na Facebooku i Twitterze, nie tylko z okazji ma\u0142\u017ce\u0144stwa, ale te\u017c odwagi w zacieraniu r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzywyznaniowych.<\/p>\n Od kilku tygodni przez Irak<\/strong> przetaczaj\u0105 si\u0119 protesty przeciwko szyickiemu premierowi Malikiemu. Ludzie wychodz\u0105 na ulic\u0119, \u017c\u0105daj\u0105c jego ust\u0105pienia. Nie podoba im si\u0119 dopiero co uchwalone prawo lustracyjne, kt\u00f3re uderza w pracownik\u00f3w re\u017cimu Saddama Husajna, a tych przecie\u017c jeszcze sporo zosta\u0142o (w skrajnych przypadkach, wysocy funkcjonariusze maj\u0105 by\u0107 pozbawiani praw emerytalnych). S\u0105 w\u015bciekli za prawo antyterrorystyczne, kt\u00f3re lekk\u0105 r\u0119k\u0105 pozwala w\u0142adzy zamkn\u0105\u0107 ka\u017cdego, kto si\u0119 w\u0142adzy nie podoba. Nie ufaj\u0105 Malikiemu, kt\u00f3ry ich zdaniem za bardzo knuje z szyickim Iranem. W irackim wrzeniu wci\u0105\u017c \u017cywe s\u0105 obawy o podzia\u0142 kraju na cz\u0119\u015b\u0107 kurdyjsk\u0105, szyick\u0105 i sunnick\u0105. Ale coraz g\u0142o\u015bniej tak\u017ce o wojnie plemiennej. Skodyfikowana przed prawie 4 tys. lat przez Hammurabiego w\u0142a\u015bnie tu zasada \u201eoko za oko, z\u0105b za z\u0105b\u201d obowi\u0105zuje do dzi\u015b. Je\u015bli rozleje si\u0119 kropla krwi, honor nakazuje jej pomszczenie. Ten \u0142a\u0144cuch trudno jest przerwa\u0107, bo przelanej, pomszczonej i czekaj\u0105cej na pomszczenie krwi wci\u0105\u017c przybywa. Przyk\u0142ady przynosi niemal ka\u017cdy dzie\u0144: w Fallud\u017cy ginie siedem os\u00f3b, w odwecie \u2013 w innej cz\u0119\u015bci miasta – zabijaj\u0105 dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy, trzech porywaj\u0105\u2026 To nie mo\u017ce pozosta\u0107 bez odpowiedzi ze strony wojska.<\/p>\n Gniew irackiego ludu ma te\u017c pod\u0142o\u017ce ekonomiczne. Bieda, coraz wi\u0119ksze rozwarstwienie rozbudzaj\u0105 t\u0119sknoty za minionym re\u017cimem. Na ulicach s\u0142ycha\u0107, \u017ce za \u201eSaddama by\u0142o lepiej\u2026\u201d. Znamy to, bo przecie\u017c u nas te\u017c \u201eZa Gierka by\u0142o lepiej\u201d. Prawda?<\/p>\n W Egipcie<\/strong> lepiej ju\u017c by\u0142o. Nie za Mubaraka, ale wtedy gdy m\u0142odzi, wykszta\u0142ceni, otwarci na \u015bwiat go obalali. Tyle, \u017ce zanim si\u0119 obejrzeli, rewolucj\u0119 skradli im radyka\u0142owie i szybko pokazali im jak wyobra\u017caj\u0105 sobie nowy Egipt. Krok po kroku opanowuj\u0105 kolejne instytucje \u2013 wojsko, nowa konstytucja, nak\u0142adanie coraz cia\u015bniejszego kaga\u0144ca na media. Prezydent Mursi nie lubi, by z niego \u017cartowano, on sam nie zabija \u015bmiechem. W\u015br\u00f3d protestuj\u0105cych w Kairze czy Aleksandrii pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c g\u0142osy \u201eobali\u0107 Mursiego\u201d, ale to on dzi\u015b rozdaje karty \u2013 dzieli i rz\u0105dzi.<\/p>\n W Damaszku<\/strong> Asad ma ich w r\u0119ku coraz mniej. Coraz bardziej samotny (dezercje, matka z siostr\u0105 uciek\u0142y do Dubaju) i coraz bardziej w\u015bciek\u0142y na \u201eterroryst\u00f3w\u201d, jak zwyk\u0142 nazywa\u0107 rebeliant\u00f3w. Ta w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 i walka do ko\u0144ca do niczego dobrego ju\u017c nie zaprowadzi. Nie ma mowy o porozumieniu mi\u0119dzy stronami, bo \u017cadna nie chce rozmawia\u0107. Syria zbli\u017ca si\u0119 do przepa\u015bci, na co z coraz wi\u0119kszym niepokojem, ale i bezradno\u015bci\u0105 patrzy Zach\u00f3d. Nikt nie ma dobrego pomys\u0142u, jak rozwi\u0105za\u0107 t\u0119 sytuacj\u0119.<\/p>\n A w Riadzie<\/strong> poruszenie. Szejk Abdullah el-Menia\u2019a wyda\u0142 fatw\u0119, \u017ce nie wolno spo\u017cywa\u0107 jedzenia przyrz\u0105dzonego przez osob\u0119 niewiern\u0105 (za tak\u0105 uznaje si\u0119 osob\u0119, kt\u00f3ra nie jest wyznawc\u0105 jednej z trzech religii monoteistycznych). A tu wi\u0119kszo\u015b\u0107 ma s\u0142u\u017cb\u0119 z dalekiej Azji\u2026 Co robi\u0107? Jak \u017cy\u0107?<\/p>\n Uczeni muzu\u0142ma\u0144scy z Arabii Saudyjskiej szybko doprecyzowali, \u017ce zakaz dotyczy wy\u0142\u0105cznie mi\u0119sa i to tylko na etapie zabijania zwierz\u0119cia (nie mo\u017ce mie\u0107 z nim kontaktu niewierny). Uczeni rozwi\u0105zali te\u017c problem jedzenia w restauracjach czy podczas wizyty: ten befsztyk jest halal? \u201eNie pytajcie, bo p\u00f3ki nie wiecie, nie macie problemu\u201d \u2013 uznali uczeni. Proste? Banalnie proste. W ko\u0144cu uczony te\u017c musi je\u015b\u0107.<\/p>\n Nie jest za to proste \u017cycie kobiet w Arabii Saudyjskiej. Kr\u00f3l polityk\u0105 ma\u0142ych krok\u00f3w pr\u00f3buje poprawi\u0107 ich los, ale to wci\u0105\u017c za ma\u0142o. Ostatnio uda\u0142o mu si\u0119 przeforsowa\u0107 rozporz\u0105dzenie (musia\u0142 konsultowa\u0107 wspomnianych \u201em\u0119drc\u00f3w\u201d), by w Radzie Konsultacyjnej minimum 20 proc. miejsc przypada\u0142o kobietom (po raz pierwszy w historii do tego 120-osobowego cia\u0142a powo\u0142ano 30 kobiet). Niby gest w dobr\u0105 stron\u0119, ale zacz\u0105\u0107 trzeba od najprostszych spraw: pozwoli\u0107 kobietom prowadzi\u0107 samoch\u00f3d, pozwoli\u0107 podr\u00f3\u017cowa\u0107 im bez m\u0119skiego opiekuna i w og\u00f3le funkcjonowa\u0107 bez tej opieki \u2013 np. samodzielnie za\u0142o\u017cy\u0107 konto w banku, nie zabrania\u0107 lekcji WF dziewczynkom w szko\u0142ach. To dla \u201em\u0119drc\u00f3w\u201d wci\u0105\u017c sprawy nie do przyj\u0119cia.<\/p>\n Express sunie dalej… Zapraszam do dalszej podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prawdziwy Orient Express z szykiem i gracj\u0105 odje\u017cd\u017ca\u0142 z Pary\u017ca, by sko\u0144czy\u0107 bieg w Stambule. Ja proponuj\u0119 Pa\u0144stwu podr\u00f3\u017c nowym szlakiem, w nowych czasach.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[7,5,4,6,3],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1663,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5\/revisions\/1663"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}