W morzu historii o skutkach przej\u0119cia Afganistanu przez talib\u00f3w nieoczekiwanie pojawi\u0142a si\u0119 i ta.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Patrzymy z niepokojem na sceny w Afganistanie, fal\u0119 uchod\u017ac\u00f3w, tak\u017ce u bram Polski, doniesienia o talibach, kt\u00f3rzy zapewniaj\u0105, \u017ce s\u0105 cywilizowan\u0105 wersj\u0105 siebie, takim Talibanem 2.0., a tu nagle natrafiam na wiadomo\u015b\u0107 o ostatnim \u017bydzie w kraju. Przynajmniej tak o sobie my\u015bli Zabulon Simantow, 62-latek od ponad dwu dekad mieszkaj\u0105cy w Kabulu, sprzedawca dywan\u00f3w, bi\u017cuterii i r\u0119kodzie\u0142a. \u017bona i jego dwie c\u00f3rki za pierwszego rz\u0105du talib\u00f3w w latach 90. przenios\u0142y si\u0119 do Izraela, on postanowi\u0142 zosta\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Niezwyk\u0142a historia. Dotar\u0142am do artyku\u0142\u00f3w sprzed prawie 20 lat, opisuj\u0105cych odwieczny sp\u00f3r Simantowa i Izaaka Lewiego \u2013 szczerze si\u0119 nie znosili i oskar\u017cali o najgorsze. Lewi twierdzi\u0142, \u017ce Simantow nie jest prawdziwym Afga\u0144czykiem, bo przez pewien czas mieszka\u0142 w Turkmenistanie. Simantow oskar\u017ca\u0142 starszego o ok. 30 lat Izaaka, \u017ce za pierwszych talib\u00f3w przeszed\u0142 na islam i zosta\u0142 mu\u0142\u0142\u0105. Kulminacj\u0105 by\u0142 sp\u00f3r o prawa w\u0142asno\u015bci do tzw. Tory Kabulu, \u015bredniowiecznego manuskryptu w jedynej synagodze w mie\u015bcie. Obaj, rzecz jasna, ro\u015bcili sobie prawa do niego. Talibowie skonfiskowali cenny artefakt, ale i to nie zako\u0144czy\u0142o wa\u015bni. Wed\u0142ug Radia Wolna Europa w 2002 r. Simantow obwinia\u0142 Lewiego o zagini\u0119cie manuskryptu, w dodatku mia\u0142 on urz\u0105dzi\u0107 w synagodze dom schadzek… Simantow pr\u00f3bowa\u0142 pono\u0107 odzyska\u0107 \u00f3w XV-wieczny dokument, za kt\u00f3ry talibowie \u017c\u0105dali bardzo du\u017cych sum.<\/p>\n\n\n\n
Przez lata obaj byli ostatnim reliktem na ziemi talib\u00f3w, magnesem na zagranicznych dziennikarzy, niemog\u0105cych uwierzy\u0107, \u017ce w \u015brodku okrutnego kraju mieszkaj\u0105 dwaj \u017bydzi…<\/p>\n\n\n\n
\u201eNaprawd\u0119 chcia\u0142bym si\u0119 z nim pogodzi\u0107, ale on nie chce. Kiedy umr\u0119, kto mnie pochowa zgodnie z moj\u0105 wiar\u0105?\u201d \u2013 zastanawia\u0142 si\u0119 Lewi. Wszystko wskazuje, \u017ce sprawa rozwi\u0105za\u0142a si\u0119 przez zbieg okoliczno\u015bci, gdy talibowie sprzedali r\u0119kopis na czarnym rynku. Lewi zmar\u0142 w 2005 r. Simantow, jak twierdzi, jest jedynym \u017bydem w Afganistanie, ostatnim, kt\u00f3ry opiekuje si\u0119 synagog\u0105 w Kabulu. Nie wiadomo, czy w kraju nie ma ju\u017c \u017cadnego innego wyznawcy judaizmu (je\u015bli s\u0105, to pewnie jest ich garstka). Sam Simantow zarzeka\u0142 si\u0119, \u017ce wyjedzie do Izraela, je\u015bli talibowie przejm\u0105 w\u0142adz\u0119. Teraz deklaruje, \u017ce jako ostatni \u017byd musi zosta\u0107 na posterunku.<\/p>\n\n\n\n
Historia \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci w Afganistanie jest nie mniej niezwyk\u0142a. Si\u0119ga ok. 2 tys. lat, dlatego afga\u0144scy \u017bydzi d\u0142ugo twierdzili, \u017ce s\u0105 potomkami Dziesi\u0119ciu Zagubionych Plemion. Ju\u017c przed wiekami istnia\u0142a w Kabulu \u017cydowska dzielnica, ale najwa\u017cniejszym miastem by\u0142 przygraniczny Herat, gdzie urodzi\u0142 si\u0119 zreszt\u0105 sam Simantow. W latach 30. do Afganistanu \u015bci\u0105gn\u0119\u0142o kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy uchod\u017ac\u00f3w ze Zwi\u0105zku Radzieckiego, z czego nie by\u0142 zadowolony ani Afganistan, ani ZSRR. Nap\u0142yw \u017byd\u00f3w zatrzymano, a tych, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 tu dotrze\u0107, poddano prze\u015bladowaniom z wyw\u0142aszczaniem w\u0142asno\u015bci, segregacj\u0105 i pogromami w\u0142\u0105cznie. Jedynym wyj\u015bciem by\u0142a ucieczka, cho\u0107 nie\u0142atwa. Indie, gdzie masowo uciekali afga\u0144scy \u017bydzi, traktowa\u0142y ich z podejrzliwo\u015bci\u0105, s\u0105dz\u0105c, \u017ce s\u0105 koniem troja\u0144skim bolszewik\u00f3w… Ostatecznie ci, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 uciec, znale\u017ali schronienie w \u00f3wczesnej Palestynie, p\u00f3\u017aniej Izraelu, USA. Pod koniec lat 40. w Afganistanie by\u0142o ok. 5 tys. \u017byd\u00f3w, na pocz\u0105tku lat 50. rz\u0105d zgodzi\u0142 si\u0119 na ich emigracj\u0119. Zosta\u0142o kilkuset, po sowieckiej inwazji zaledwie 10 i wspomniana dw\u00f3jka na pocz\u0105tku lat 2000.<\/p>\n\n\n\n
Simanow nie zna hebrajskiego, ale obra\u0142 sobie za cel opiek\u0119 nad ostatni\u0105 synagog\u0105 w mie\u015bcie, a pewnie i w kraju. Talibowie zarzekaj\u0105 si\u0119 ustami swego rzecznika Muhammeda Suhaila Shahina, \u017ce nie skrzywdz\u0105 przedstawicieli mniejszo\u015bci religijnych. S\u0142owa, s\u0142owa, s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n
Historie takie jak ta, stosunek do kobiet i cywil\u00f3w, za wszelk\u0105 cen\u0119 pr\u00f3buj\u0105cych wydosta\u0107 si\u0119 z Afganistanu, b\u0119d\u0105 testem, czy talibowie AD 2021 r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 zasadniczo od tych z 2001 r. Je\u015bli chodzi o mnie, ja w t\u0119 cudown\u0105 przemian\u0119 niespecjalnie wierz\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W morzu historii o skutkach przej\u0119cia Afganistanu przez talib\u00f3w nieoczekiwanie pojawi\u0142a si\u0119 i ta.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5537,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[93,45,206],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5534"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5534"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5534\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5546,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5534\/revisions\/5546"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5537"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5534"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5534"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/zagner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5534"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}